برلین — در ۱۲ شهریور ۱۴۰۵، همزمان با ثبت شکایت کیفری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران نزد دادستان کل فدرال آلمان در ارتباط با سرکوب اعتراضات سراسری ایران، شماری از وکلای برجسته، فعالان و کارشناسان حقوق بشر در برلین گرد هم آمدند تا مسیرهای حقوقی موجود برای پیگیری پاسخگویی در قبال نقض‌های جدی حقوق بشر صورت‌گرفته در جریان اعتراضات در ایران را بررسی کنند.

این رویداد که در بتاهاوس در منطقه کرویتسبرگ برلین برگزار شد، به میزبانی مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران (مجموعه فعالان حقوق بشر) و سازمان آپرایتز برگزار شد.

مدیریت این نشست را اسکایلر تامپسون، معاون مدیر مجموعه فعالان حقوق بشر، بر عهده داشت و جنیفر کانت، مشاور حقوقی مجموعه فعالان حقوق بشر؛ والری گابار، مدیر مشترک سازمان لاهه نهاد آپرایتز؛ و سینا یوسفی، وکیل حقوق بشر ایرانی و نایب‌رئیس پیشین کمیسیون حقوق بشر کانون وکلای دادگستری آذربایجان شرقی، دیگر اعضای پنل بودند.

اعضای پنل تحقیقات مجموعه فعالان حقوق بشر درباره سرکوب را بررسی کردند؛ تحقیقاتی که شامل بیش از ۶۰ مصاحبه با قربانیان و شاهدان و همچنین شناسایی و ترسیم گسترده شبکه عاملان بوده. آنان همچنین درباره دلایل انتخاب آلمان به‌عنوان حوزه قضایی برای پیگیری پاسخگویی و برنامه‌های مجموعه فعالان حقوق بشر برای ادامه حمایت از اقدامات قضایی علیه افرادی که گفته می‌شود مسئول نقض‌های صورت‌گرفته در جریان سرکوب بوده‌اند، از جمله از طریق تلاش‌های پاسخگویی در سراسر اروپا، گفت‌وگو کردند.

اسکایلر تامپسون تلاش‌های مجموعه فعالان حقوق بشر و آپرایتز برای پیگیری اقدامات حقوقی در آلمان در ارتباط با سرکوب ها در ایران را تشریح کرد و درباره برنامه‌های ادامه این فعالیت‌ها از طریق همکاری با تلاش‌های تحقیقاتی و دادستانی در سراسر اروپا سخن گفت. در شرایطی که قربانیان و شاهدان همچنان ایران را ترک می‌کنند و عاملان ادعایی همچنان در سایه مصونیت از مجازات قرار دارند، تامپسون بر اهمیت مستندسازی مستمر و هماهنگی بین‌المللی تأکید کرد.

تامپسون تأکید کرد که مستندسازی، بنیان تلاش‌های کنونی و آینده برای پاسخگویی را فراهم می‌کند و نقشی اساسی در ثبت شکایت مجموعه فعالان حقوق بشر در آلمان داشته است.

سینا یوسفی با اشاره به تجربه خود از وکالت در ایران پس از اعتراضات سراسری سال ۲۰۲۲، الگوهای سرکوب معترضان را تشریح کرد. او تأکید کرد که این تجربیات در خلأ رخ نداده‌اند و در واقع برای درک ما از رویدادهای اخیر اهمیت دارند.

جنیفر کانت درباره ماه‌ها فعالیت مجموعه فعالان حقوق بشر در زمینه مستندسازی و تعامل با قربانیان و شاهدان سخن گفت. کانت تأکید کرد که شجاعت و اعتماد قربانیان و شاهدان برای مستندسازی نقض‌های ادعایی و ایجاد فرصت‌هایی برای پیگیری مسیرهای قضایی در سطح بین‌المللی نقشی اساسی داشته است.

والری گابار، مدیر مشترک آپرایتز، درباره شکایتی که مجموعه فعالان حقوق بشر و آپرایتز نزد دادستان‌های آلمان ثبت کرده‌اند، گفت:

«از آنجا که جرایم ارتکابی در ایران به یک مظنون مشخص یا یک رویداد منفرد محدود نمی‌شوند، بلکه به یک نظام مورد حمایت حکومت مربوط هستند که چندین دهه است فعالیت می‌کند، درخواست برای انجام یک تحقیق ساختاری [در چارچوب نظام قضایی آلمان] منطقی است، زیرا چنین تحقیقی می‌تواند چارچوبی ایجاد کند که از پاسخگویی کیفری آتی [حکومت ایران] حمایت کند.»

این رویداد با پرسش‌های شرکت‌کنندگان و بحثی گسترده‌تر درباره راهبردهای حقوقی، چالش‌ها و فرصت‌های مرتبط با پیگیری پاسخگویی در خارج از مرزهای ایران به پایان رسید.

ثبت شکایت کیفری در آلمان

لازم به یادآوری است، رویداد برلین پس از آن برگزار شد که مجموعه فعالان حقوق بشر امروز شکایتی کیفری نزد دادستان کل فدرال آلمان ثبت کرد و خواستار آغاز یک تحقیق ساختاری درباره جرایم ادعایی علیه بشریت در ایران بر اساس ماده ۷ قانون جرایم علیه حقوق بین‌الملل آلمان (VStGB) شد. این شکایت بر مستندات و شواهد گسترده گردآوری‌شده توسط مجموعه فعالان حقوق بشر استوار است. جزئیات بیشتر درباره این شکایت، مبنای حقوقی آن و شواهد زیربنایی در گزارش مجموعه فعالان حقوق بشر درباره شکایت کیفری در دسترس است.