خبرگزاری هرانا – آنچه در پی میآید گزارش ماهانه و اجمالی از وضعیت حقوق بشر در ایران در دوره زمانی دی ماه ۱۴۰۴ است که به همت نهاد آمار، نشر و آثار مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران تهیه شده است، این گزارش، تصویری گسترده و تکاندهنده از نقض حقوق بشر در ابعاد مختلف ارائه میدهد. از اجرای حکم اعدام تا نقض آزادیهای فردی و اجتماعی، از خشونت نظامی و قضایی تا مشکلات کارگری و اعتراضات، همگی نشاندهنده چالشهای جدی در زمینه رعایت حقوق بشر در ایران هستند. این گزارش همچنین بر میزان بالای اعدامها، بازداشتها، و محکومیتهای سنگین بر اساس اتهامات مختلف تاکید دارد و نشان میدهد که این رویدادها در سراسر کشور گستردهاند.
خلاصه اجرایی
در طول دی ماه ۱۴۰۴، شاهد گسترهای از نقضهای حقوق بشر در سراسر ایران بودیم. با ارزیابیهای دقیق و گزارشهای دریافتی، مجموعاً صدها مورد نقض حقوق بشر شناسایی و ثبت شده است که شامل نقض حقوق زندانیان، آزادی بیان، حق تحصیل، حقوق کودک، خشونتهای خانگی، خشونت مبتنی بر جنسیت، بهداشت و محیط زیست، حقوق کار، و خشونت نظامی و قضایی میشود.
یافتههای کلیدی این گزارش عبارتاند از:
⚫️ اجرای حکم اعدام در مواردی که فرآیندهای عدالتی منصفانه رعایت نشده است.
⚫️ سرکوب گسترده آزادی بیان و بازداشتهای خودسرانه.
⚫️ خودکشیهای ناشی از فشار و ناامیدی در بین کودکان و نوجوانان.
⚫️ افزایش نگرانکننده قتلهای ناموسی و خشونت علیه زنان.
⚫️ تداوم نقض حقوق کار و شرایط کاری ناعادلانه.
⚫️ استفاده بیرویه از زور توسط نیروهای انتظامی و امنیتی
دوره گزارشدهی این گزارش دی ۱۴۰۴ است و تعداد کل موارد نقض گزارش شده بیانگر یک وضعیت نگرانکننده و فوریت برای توجه جامعه بینالمللی و دولت ایران به این مسائل است.
مقدمه
هدف از تهیه و انتشار این گزارش، افزایش آگاهی و فراهم آوردن شواهد مستدل برای تاثیرگذاری بر سیاستگذاریها و اقدامات ملی و بینالمللی به منظور مقابله با نقض حقوق بشر در ایران است. مجموعه فعالان حقوق بشر بر این باور است که نظارت دقیق و مستمر بر وضعیت حقوق بشر و انتشار گزارشهایی از این دست، زمینهساز ایجاد تغییر و پاسخگویی در برابر نقضهای رخ داده است. از این رو، ما بر اهمیت اطلاعرسانی مستقل و دقیق تاکید داریم تا از طریق آگاهیبخشی و فشارهای بینالمللی، شاهد بهبود وضعیت حقوق بشر در ایران باشیم.
تحلیل دقیق نقض حقوق بشر
حق حیات (اعدام)
تعریف اجمالی: حق اساسی هر فرد برای داشتن زندگی، بدون تهدید به مرگ به دست دیگران یا دولت. این حق شامل حمایت از افراد در برابر اعمالی است که میتواند منجر به مرگ غیرقانونی شود، از جمله قتل عمد، مرگهای ناشی از نادیده گرفتن معیارهای ایمنی، و اعدامهای بدون دادرسی منصفانه است.
گزارش تخلفات: هرانا در دی ۱۴۰۴، ۲۶۸ مورد را ثبت کرد که شامل ۳۱۳ مورد اجرای حکم و ۷ مورد محکومیت است.
نمونهها:
- هم زمان با اعتراضات سراسری در ایران و در شرایطی که کشور با قطع گسترده اینترنت مواجه بوده است، اعدام دستکم ۵۲ زندانی در ۴۲ زندان مختلف گزارش شده است. این افراد پیشتر با اتهاماتی از جمله قتل، جرائم مرتبط با مواد مخدر و سایر اتهامات غیرسیاسی و غیرامنیتی به مجازات اعدام محکوم شده بودند و احکام آنان در بازه زمانی ۱۵ تا ۲۴ دیماه به اجرا درآمده است. اجرای این احکام در حالی صورت گرفته که دسترسی عمومی به اطلاعات بهشدت محدود بوده و امکان نظارت مستقل بر روند دادرسی و اجرای احکام عملاً فراهم نبوده است.
- مرکز رسانه قوه قضاییه از اعدام یک زندانی به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» خبر داد.
- پنج متهم به قتل در پرونده ای مشترک توسط شعبه پنج دادگاه کیفری یک استان تهران به اعدام محکوم شدند.
تأثیر: نقض حق حیات میتواند پیامدهای ویرانگری برای جامعه داشته باشد، از جمله ایجاد حس ناامنی و بیثباتی. این نقضها میتوانند به فرهنگ خشونت دامن بزنند و اعتماد عمومی به دستگاههای حکومتی و قضایی را کاهش دهند. هنگامی که حق حیات تضمین نمیشود، افراد ممکن است در سایه هراس از بهره برداری از حقوق دیگر خود خودداری کنند.
آزادی اندیشه و بیان
آزادی بیان: حق ابراز آزادانه اندیشه و عقاید از طریق گفتار، نوشتار و سایر اشکال ارتباط بدون ترس از انتقام یا مجازات قانونی است.
گزارش تخلفات: هرانا در این ماه، ۲۲۰ مورد نقض آزادی بیان را ثبت کرد که شامل ۲۶۰۲۲ مورد بازداشت، صدور ۱۰۶۵ ماه حبس و ۴۴۸ میلیون و چهل میلیون تومان جزای نقدی برای ۱۵ شهروند، ۶ مورد اجرای حکم، ۱۰ مورد احضار به مراجع قضایی و امنیتی، ۲ مورد بازجویی، ۲ مورد ضرب و شتم، ۶۲۵ مورد تجمع، ۱ مورد ممنوع الخروجی، ۶ مورد تفتیش منزل و محاکمه ۵ نفر است.
- در ماهی که گذشت، اعتراضات ۱۴۰۴ از هفتم دیماه با تجمع در بازار تهران آغاز شد و بهتدریج بازاریان و کسبه در نقاط مختلف پایتخت با بستن مغازهها و توقف فعالیت به آن پیوستند؛ اعتراضاتی که در واکنش به نوسانات شدید بازار ارز، سقوط ارزش پول ملی و بیثباتی اقتصادی شکل گرفت و در برخی مناطق با حضور نیروهای انتظامی–امنیتی و استفاده از گاز اشکآور همراه بود. بر اساس دادههای تجمیعی هرانا در بیستوسومین روز اعتراضات سراسری، شمار جانباختگان تأییدشده به ۴۰۲۹ نفر و جانباختگان در حال بررسی به ۹۰۴۹ نفر رسیده و دستکم ۵۸۱۱ نفر دچار جراحات شدید شدهاند و مجموع بازداشتها نیز به ۲۶۰۱۵ نفر افزایش یافته است. همزمان گزارشهایی از بازداشتهای گسترده، برخوردهای رسانهای و اطلاعاتی از جمله توقیف روزنامه هممیهن و تداوم محدودیت ارتباطات منتشر شد. در شرایطی که کشور وارد سیزدهمین روز قطع اینترنت شده است، چشمانداز دسترسی به سکوهای خارجی حتی در صورت بازگشت اینترنت نامشخص اعلام شده و به گفته رئیس کمیسیون تحول دیجیتال نظام صنفی رایانهای فعلاً فضایی برای اتصال مجدد پلتفرمهای خارجی وجود ندارد؛ اختلال گسترده ارتباطات همچنان بهعنوان ابزاری محوری برای کنترل فضای عمومی و مهار جریان اطلاعرسانی بهکار میرود و شاخصهای اتصال به اینترنت جهانی در سطحی بسیار پایین گزارش میشود، بهگونهای که وصلشدنهای کوتاهمدت و مقطعی بیش از بازگشت پایدار، بیانگر تغییر تاکتیک در اعمال محدودیتهاست.
- مرضیه محمودی، روزنامهنگار توسط شعبه ۱۶ دادسرای فرهنگ و رسانه به پرداخت ۴۰ میلیون تومان جزای نقدی محکوم شد.
- اکبر دانش سرارودی، فعال سیاسی، جهت تحمل دوران محکومیت حبس خود راهی زندان دستگرد اصفهان شد.
- فرمانده انتظامی استان گیلان اعلام کرد که بیش از ۱۵۰۰ تن در ارتباط با اعتراضات در این استان بازداشت شدند. در این میان ۵۰ تن با اتهام لیدری اعتراضات مواجه هستند.
تاثیر: این نقضها نه تنها صدای افراد را سرکوب میکند، بلکه فضایی از ترس ایجاد کرده و مانع از بحثهای آزاد و انتقادی میشود که برای یک جامعه سالم ضروری است.
زندان
حقوق زندانیان: تضمین کرامت و حقوق اساسی افراد زندانی، از جمله دسترسی به درمان مناسب و عدالت. این شامل حمایت از زندانیان در برابر شکنجه، بیعدالتی و شرایط نامناسب نگهداری است.
گزارش تخلفات: هرانا در این ماه، ۳۳ مورد نقض حقوق را در بخش زندانیان ثبت کرد که شامل ۱۶۷ مورد اعترافگیری، ۲ مورد انتقال زندانی به انفرادی، ۱۲ مورد بی خبری از سرنوشت بازداشت شده، ۵۷ مورد بلاتکلیفی، ۴ مورد اعتصاب غذای زندانی، ۴ مورد عدم دسترسی به وکیل، ۱۲ مورد عدم رسیدگی پزشکی، ۱ مورد اعمال فشار، ۱ مورد شکنجه فیزیکی، ۸ مورد محرومیت از هواخوری زندانی و ۱ عدم تفکیک جرایم زندانی است.
نمونه ها:
- یونس آزادبر، زندانی سیاسی محبوس در زندان لاکان رشت، از بیماری صرع و مشکلات قلبی رنج میبرد. با وجود اتمام داروهای این زندانی، مسئولین زندان از تحویل داروهای تهیه شده توسط خانواده و نزدیکان او امتناع میکنند.
- حمید قرهحسنلو، از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱، از روز پنجشنبه ۴ دیماه دست به اعتصاب زده است. این زندانی سیاسی، اعتصاب خود را در اعتراض به شرایط نامناسب نگهداری در زندان یزد آغاز کرده است.
- رسول یادیار، علیرغم گذشت چندین روز از زمان بازداشت، کماکان در بلاتکلیفی بهسر میبرد. او اخیرا به قرنطینه زندان بوکان منتقل شده و علیرغم وضعیت جسمانی نامناسب، از حق دسترسی به خدمات پزشکی محروم است. این در حالی است که امکان برخورداری از تماس تلفنی و ملاقات با خانواده نیز از وی سلب شده است. در این گزارش آمده است: «آقای یادیار در مراحل بازجویی جهت اخذ اعترافات مورد ضرب و شتم قرار گرفته است، بهطوری که یک دست، بینی، فک، دندانها و دو دندهاش شکسته و تمام بدنش دچار کبودی شدید شده است. با این حال، وی از رسیدگی پزشکی مناسب محروم مانده است.»
- عباس واحدیان شاهرودی، نویسنده و فعال مدنی محبوس در زندان وکیلآباد مشهد، با وجود شرایط نامناسب جسمی از جمله وجود یک توده در ناحیه سینه همچنان از رسیدگی تخصصی پزشکی محروم مانده است.
تأثیر: نقض حقوق زندانیان میتواند به تضعیف حاکمیت قانون و اعتماد به نهادهای عدالت منجر شود. این نقضها میتوانند بر سلامت و بهبود زندانیان تأثیر منفی گذارده و چشمانداز بازگشت موفقیتآمیز آنها به جامعه را کاهش دهند.
اقلیت های ملی
حقوق اتنیک ها: حفاظت از اقلیتهای قومی یا اتنیک ها در برابر تبعیض و ارتقاء حقوق برابر برای آنها. این شامل حفظ فرهنگ، زبان و هویت آنها است.
گزارش تخلفات: هرانا در این ماه، ۲ مورد نقض را در بخش اقلیت های ملی ثبت کرد که شامل ۲ مورد بازداشت میباشد.
نمونه ها:
- رامین صالحی و صباح صالحی، شهروندان ساکن سنندج توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شدند.
تأثیر: چنین نقضهایی میتواند منجر به از دست دادن زمین، استحاله فرهنگی، به حاشیه رانده شدن، فقر و درگیری شود و بافت اجتماعی و هویت جوامع بومی را از بین ببرد.
آزادی مذهب
حقوق اقلیتهای مذهبی: تأمین آزادی مذهبی و حمایت از افراد برای پیروی از اعتقادات مذهبی خود بدون ترس از تبعیض یا آزار.
گزارش تخلفات: هرانا در این ماه، ۸ مورد نقض را در این بخش ثبت کرد که شامل ۱ مورد بازداشت، صدور ۷۸۰ ماه حبس و ۲۴۰ ماه تبعید برای ۷ نفر، ۲ مورد تفتیش منزل، ۱ مورد محاکمه، ۱ مورد مصادره منزل و اموال و ۹ مورد اجرای حکم حبس است.
نمونه ها:
- منزل کیهان و فرشته عاطفی، زوج بهائی ساکن اصفهان، توسط نیروهای امنیتی تفتیش شد. ماموران برخی از لوازم شخصی این افراد را ضبط کردند.
- محمد صالحی، روحانی اهل سنت محبوس در زندان ارومیه، توسط شعبه دو دادگاه انقلاب این شهر به پنج سال حبس تعزیری محکوم شد.
- معین محمدی، شهروند بهائی ساکن یزد، توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. ماموران محل سکونت این شهروند بهائی را تفتیش کردند.
تأثیر: نقض آزادی مذهبی میتواند منجر به شکاف اجتماعی، درگیری و به حاشیهنشینی جوامع مذهبی شود. این امر اصول تنوع و مدارا را در جامعه تضعیف میکند.
حق تحصیل
حق تحصیل: دسترسی برابر و فراگیر به آموزش با کیفیت برای همه افراد، بدون تبعیض. این حق همچنین شامل دسترسی به آموزش ابتدایی رایگان و اجباری است.
گزارش تخلفات: هرانا در این ماه، ۴ مورد نقض را در این بخش ثبت کرد که شامل ۶ مورد مسمومیت دانشآموزان و ۳ مورد تجمع است.
نمونه ها:
- شش تن از دانش آموزان یک مدرسه ابتدایی در روستای طارم از توابع شهرستان حاجی آباد، با علائم مسمومیت راهی بیمارستان شدند. شرب آب ناسالم از دلایل احتمالی مسمومیت دانشآموزان عنوان شده است.
- تنی چند ازدانشجویان دانشگاه تهران، در محوطه این دانشگاه تجمع اعتراضی برگزار کردند. این تجمع در اعتراض نسبت به «لغو اسکان برخی از دانشجویان» و «احضار دانشجویان به کمیتههای انضباطی» صورت گرفته است.
تأثیر: محرومیت از آموزش میتواند بر رشد اقتصادی و اجتماعی جامعه تأثیر منفی گذارد، فقر را تشدید کند و مانع از رسیدن افراد به پتانسیل کامل خود شود. آموزش نقش کلیدی در توسعه شهروندان آگاه و مسئول دارد.
حقوق کودک
حق سلامت و امنیت کودکان: اطمینان از حمایت و حفاظت کودکان از هرگونه آزار، بهرهکشی و خطرات بهداشتی.
گزارش تخلفات: هرانا در این ماه، ۲۰ مورد نقض را در بخش حقوق کودک ثبت کرد که شامل دستکم ۱۰۸مورد بازداشت کودکان و ۱ مورد خودکشی است.
نمونه ها:
- به دنبال اعتراضات در استان کهگیلویه و بویراحمد، ۸۱ نوجوان توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدند که از میان آنان، ۷۰ تن به کانون اصلاح و تربیت و زندان یاسوج منتقل شده اند و ۱۱ تن دیگر در بازداشتگاه های نهادهای امنیتی یاسوج نگهداری می شوند.
- برخلاف تعهدات بینالمللی ایران تحت عنوان الحاق به پیماننامه حقوق کودک و تعهدات مربوط به عدم بهکارگیری کودکان در امور نظامی، دستکم ۲۰۰ دانش آموز از شهرستان باوی به اردوی موسوم به «راهیان نور» اعزام شدند.
تأثیر: عدم تأمین سلامت و امنیت کودکان میتواند تأثیرات ماندگاری بر رشد و توسعه آنها داشته باشد، مانع از دستیابی به پتانسیل کامل آنها شود و به چرخههای فقر و بیعدالتی دامن بزند.
خشونت خانگی
خشونتهای خانگی: پیشگیری از خشونت در خانه و محافظت از قربانیان آن. شامل حمایت قانونی و اجتماعی برای زنان، کودکان و سایر اعضای آسیبپذیر خانواده است.
گزارش تخلفات: هرانا در این ماه ۵ مورد قتل زنان ناشی از خشونت خانگی را ثبت کرد.
نمونه ها:
- مردی در سمنان، همسر خود را به قتل رساند. متهم پس از بازداشت و تشکیل پرونده جهت سیر مراحل قانونی به مرجع قضایی معرفی شده است.
- یک زن در شهرستان بندرانزلی، توسط پسر خود و با همدستی همسر سابقش به قتل رسید. متهمان بازداشت و پس از اعتراف به این اقدام، با تشکیل پرونده به مرجع قضایی معرفی شدند.
تأثیر: خشونت خانگی میتواند پایههای اساسی خانواده و جامعه را تضعیف کند، باعث آسیبهای جسمی و روانی بلندمدت بر قربانیان شود و الگوهای خشونتآمیز را برای نسلهای آینده تکرار کند.
بهداشت و محیط زیست
بهداشت و محیط زیست: در معرض قرار دادن ناعادلانه جوامع در برابر خطرات زیستمحیطی و انکار حق دسترسی به منابع طبیعی، اغلب بر اساس نژاد یا وضعیت اجتماعی و اقتصادی.
گزارش تخلفات: هرانا در این ماه، ۴۵ مورد نقض را در بخش بهداشت و محیط زیست ثبت کرد که شامل ۴۴ مورد آلودگی محیط زیستی و ۱ مورد مجروح شدن محیط بان است.
نمونه ها:
- یک محیط بان در منطقه حفاظت شده «نوبهار» شهرستان مهولات، با تیراندازی مستقیم شکارچیان متخلف، از ناحیه دست زخمی شد.
تاثیر: بیعدالتی زیستمحیطی میتواند منجر به مشکلات بهداشتی، نابرابریهای اقتصادی و ناآرامیهای اجتماعی شود. این امر به طور نامتناسبی جوامع به حاشیه رانده شده را تحت تاثیر قرار میدهد، نابرابریها را تشدید میکند و آنها را از حق داشتن محیط زیستی سالم و ایمن محروم میکند.
حقوق کار
حقوق کار: نقض حقوق کارگران، از جمله شرایط کاری ناایمن، دستمزد ناعادلانه، ساعات کاری غیرمنطقی و انکار حق سازماندهی و چانهزنی جمعی.
گزارش تخلفات: هرانا در این ماه، ۱۰۲ مورد نقض را در بخش کارگران و اصناف ثبت کرد که شامل ۵ مورد مرگ به دلیل نبود ایمنی در محیط کار و ۱۳ مورد مصدومیت کارگر، ۶۹ مورد تجمع، دستکم ۳۳ مورد اعتصاب، ۵ مورد بازداشت، ۵ مورد احضار به اطلاعات و بازجویی، ۱ مورد محاکمه، ۴۰ ماه حبس برای ۱ نفر، ۵ مورد اخراج و تعدیل، ۷ مورد پلمب اماکن، ۳۵۰ مورد بلاتکلیفی، ۱۴ ماه معوقات مزدی و ۱۴ ماه حق بیمه معوقه است.
نمونه ها:
- جمعی از نیروهای نجات غریق در کشور نسبت به نداشتن بیمه اعتراض کردند. همچنین شماری از کارگران شرکت کشت و صنعت خندان از محل کار خود اخراج شدند.
- پنج تن از کارگران کارخانه قند خاورمیانه شوش به نامهای مسلم زهیری، مسعود مهرابی، کریم رضایی، محمود آل کثیر و حسین خصافپور به دلیل شرکت در اعتصاب کارگران، به پلیس امنیت این شهرستان احضار و مورد بازجویی قرار گرفتند.
- حکم حبس محمدحسن داودی، فعال صنفی معلمان توسط شعبه ۲۳ دادگاه تجدیدنظر آذربایجان غربی عینا تایید شد. وی پیشتر توسط دادگاه انقلاب میاندوآب به سه سال و چهار ماه و دو روز حبس محکوم شده بود.
تاثیر: نقض حقوق کار میتواند منجر به استثمار، فقر و نابرابری شود. این امر سلامت، عزت نفس و توانایی کارگران برای حمایت از خود و خانوادهشان را تضعیف میکند.
خشونت نظامی و قضایی و امنیت شهروندان
استفاده بیش از حد پلیس یا مرزبانی از زور و سلاح: اطمینان از اینکه نیروهای اجرایی قانون در استفاده از زور متناسب و مسئولانه عمل کنند، به منظور حفاظت از حقوق شهروندان.
گزارش تخلفات: هرانا در این ماه، ۲ مورد مجروحیت و ۲ مورد مرگ کولبر در پی ریزش بهمن، ۴۰۲۹ مورد قتل شهروندان، ۵۸۱۱ مورد زخمی شدن شهروندان بر اثر تیراندازی نیروهای امنیتی به ثبت رساند.
نمونه ها:
- شامگاه جمعه ۵ دی ماه، در پی ریزش بهمن در مناطق مرزی میراوه از توابع شهرستان سردشت، دو کولبر مصدوم و دو تن دیگر جان خود را از دست دادند.
- در روز بیستوسوم اعتراضات سراسری، بنا بر دادههای تجمیعی هرانا، شمار جانباختگانِ تأییدشده به ۴۰۲۹ نفر و شمار جانباختگانِ در حال بررسی به ۹۰۴۹ نفر رسیده است. همچنین دستکم ۵۸۱۱ نفر در جریان اعتراضات دچار جراحات شدید شده اند.
تأثیر: استفاده بیرویه از زور توسط پلیس یا مرزبانی میتواند به نقض گسترده حقوق بشر منجر شود، اعتماد عمومی به نهادهای اجرایی قانون را کاهش دهد و منجر به نارضایتی و ناآرامیهای اجتماعی شود. این عملکردها ضرورت بازبینی در رویهها و آموزشهای نیروهای اجرایی را نشان میدهد.
واکنش های دولتی و نهادی
در پاسخ به افزایش نقض حقوق بشر گزارششده در دیماه ۱۴۰۴، موضع رسمی و اقدامات دولت ایران و نهادهای آن متفاوت بوده است، هرچند عمدتاً در رسیدگی به ریشههای مشکلات یا تضمین پاسخگویی ناکافی بودهاند.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، با اذعان به کشته شدن «چند هزار نفر» در جریان اعتراضات سراسری، گفت: «مجرمان داخلی و بینالمللی را رها نمیکنیم» و «کمر فتنهگر هم باید بشکند.»
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران، در خصوص آمار نهایی کشتهشدگان اعلام کرد که این آمار «در حال آمادهسازی» است و ارائه آن «نیاز به آنالیز» دارد. ابراهیم عزیزی بدون اشاره به تعداد کشتهها مدعی شد که در خارج از ایران «آمارسازی دروغین» در جریان است و گفت برخی از جانباختگان «هیچ تقصیری نداشتند». وی همچنین از مجروح شدن «۳,۷۰۹ نفر از نیروهای انتظامی» خبر داد و افزود آمار مجروحان غیرنظامی حدود ۳۷۰۰ نفر توسط مراکز مختلف ثبت شده است که «قطعی نیست». به گفته عزیزی، در جریان این اعتراضات «۲۵۰ مدرسه، ۳۰۰ مسجد، ۹۰ حوزه علمیه» و «۲۲۲۱ خودرو متعلق به فراجا و بسیج» آسیب دیده است.
علی صالحی، دادستان تهران، موضوع لغو اعدام معترضان را تکذیب کرد و گفت: «برخورد ما قاطع، بازدارنده و سریع است. در حال حاضر تعداد زیادی از پروندهها منتهی به صدور کیفرخواست و به دادگاه ارسال شده است.» در روزهای اخیر، اظهاراتی درباره لغو صدها حکم اعدام در ایران مطرح شده بود.
واکنش های بین المللی
مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران با انتشار بیانیهای، نسبت به تشدید خشونت علیه معترضان در سراسر کشور همزمان با قطع سراسری اینترنت ابراز نگرانی شدید کرد. این مجموعه در بیانیه خود با اشاره به تداوم اعتراضات و محدودیتهای ارتباطی، از افزایش چشمگیر آمار کشتهشدگان و بازداشتها خبر داده و نسبت به استفاده از روشهای مرگبار توسط نیروهای امنیتی هشدار داده است. در این بیانیه همچنین بر لزوم توقف فوری استفاده از نیروی مرگبار، بازگرداندن دسترسی کامل به اینترنت، تضمین دسترسی به خدمات درمانی و انجام تحقیقات مستقل درباره موارد نقض حقوق بشر تأکید شده و از جامعه بینالمللی خواسته شده است برای پاسخگویی عاملان و جلوگیری از تداوم نقضها اقدام کند.
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران، در گفتوگویی اختصاصی با شبکه خبری ایبیسی استرالیا (ABC) گفته است که یک هیئت حقیقتیاب مستقل باید موارد احتمالی ارتکاب «جنایت علیه بشریت» در جریان سرکوب اعتراضات در ایران را بررسی کند. او تاکید کرده است جنایت علیه بشریت به نقض «گسترده و سیستماتیک» حقوق بشر علیه غیرنظامیان از جمله قتل، شکنجه و بازداشتهای خودسرانه اطلاق میشود و برای اثبات آن، انجام تحقیقات مستقل ضروری است. به گفته ساتو، در جریان اعتراضات دستکم پنج هزار غیرنظامی کشته شدهاند و او همچنین گزارشهایی از پزشکان داخل ایران دریافت کرده که بر اساس آنها شمار کشتهشدگان ممکن است به ۲۰ هزار نفر یا بیشتر برسد. با این حال، او تصریح کرده است که بهدلیل قطع تقریباً کامل اینترنت، امکان تأیید مستقل این آمار وجود ندارد. این گزارش همچنین با اشاره به آمار منتشر شده از سوی خبرگزاری هرانا، شمار جانباختگان تایید شده را ۴۰۲۹ نفر و موارد در دست بررسی را ۹۰۴۹ نفر اعلام کرده است.
کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد با نگارش بیانیهای نسبت به سرکوب اعتراضات سراسری توسط جمهوری اسلامی ابراز «وحشت» کرد و گفت: «کشتار تظاهرکنندگان مسالمتآمیز باید متوقف شود و برچسبزدن معترضان به عنوان تروریست برای توجیه خشونت علیه آنها غیرقابل قبول است.» ولکر تورک در بخشی دیگری از سخنان خود خواستار پایان تمامی اشکال خشونت و سرکوب معترضان و برقراری کامل اینترنت و خدمات مخابراتی شد و افزود: «ایرانیان حق دارند بهصورت مسالمتآمیز تظاهرات کنند. شکایات آنها باید شنیده و رسیدگی شود و نباید توسط هیچکس بهصورت ابزاری مورد سوءاستفاده قرار گیرد.» وی در پایان عنوان کرد: «مشاهده اظهارات عمومی برخی از مقامات قضایی مبنی بر احتمال استفاده از مجازات اعدام علیه معترضان از طریق تسریع روند قضایی، بسیار نگرانکننده است.»
صندوق بینالمللی کودکان سازمان ملل با انتشار بیانیهای درباره کشته و زخمی شدن کودکان و نوجوانان در جریان اعتراضات ایران ابراز نگرانی کرد و خواستار حفاظت کامل از آنها در برابر هرگونه خشونت شد. یونیسف از مقامهای ایرانی، نیروهای امنیتی، معترضان، خانوادهها و جامعه خواست تمام اقدامات لازم را برای حفظ جان و سلامت جسمی و روانی کودکان انجام دهند. نیروهای امنیتی باید از بهکارگیری زور غیرضروری یا نامتناسب خودداری کنند و بر اساس کنوانسیون حقوق کودک، حق حیات همه کودکان باید محترم شمرده و تضمین شود.
رئیس پارلمان اروپا از ممنوعیت ورود دیپلماتها و نمایندگان جمهوری اسلامی ایران به ساختمانهای این پارلمان خبر داد. روبرتا متسولا افزود: «این تصمیم در واکنش به سرکوب خشونتآمیز اعتراضات ضدحکومتی در ایران گرفته شده و پارلمان اروپا به مشروعیتبخشی به حکومتی که بقای خود را بر شکنجه، سرکوب و قتل بنا کرده است، کمک نخواهد کرد.»
کمیسیون بینالمللی حقوقدانان (ICJ) استفاده «گسترده، بیش از حد و کشنده» از زور توسط مقامات ایران برای سرکوب اعتراضات اخیر را بهشدت محکوم کرد و آن را نقض حق حیات، حق تجمع مسالمتآمیز و آزادی بیان دانست. این سازمان همچنین با اشاره به قطع اینترنت در ۸ ژانویه و اظهارات مقامهای قضایی درباره تسریع روند دادرسی و احتمال صدور احکام اعدام، خواستار توقف فوری استفاده از نیروی مرگبار، آزادی بیقید و شرط بازداشتشدگانِ صرفاً بهدلیل مشارکت مسالمتآمیز در اعتراضات، منع شکنجه، توقف روندهای قضایی شتابزده و احکام اعدام، و برقراری کامل اینترنت شد. این نهاد از دولتها نیز خواسته است سرکوب خشونتآمیز در ایران را صریحاً محکوم کنند.
فدراسیون بینالمللی آموزش (Education International) با انتشار بیانیهای، سرکوب خشونتآمیز شهروندان معترض در ایران را بهشدت محکوم کرد و نوشت: «ما از گزارشها درباره سرکوب گسترده و کشتارها، از جمله دانشآموزان و کودکان، عمیقاً نگرانیم؛ گزارشهایی که حاکی است نیروهای امنیتی با مهمات جنگی به مردم در خیابانها شلیک میکنند.» این نهاد با اشاره به ورود اعتراضات سراسری به هفته سوم اعلام کرد که این اعتراضات که ابتدا در واکنش به وخامت شرایط اقتصادی آغاز شد، اکنون مطالباتی برای آزادی بیشتر و دموکراسی را نیز دربر میگیرد. فدراسیون بینالمللی آموزش از مقامات جمهوری اسلامی خواست سرکوب را فوراً متوقف کنند، به مطالبات مردم گوش دهند، حقوق بنیادین از جمله آزادی بیان و تجمع مسالمتآمیز را رعایت کنند و امنیت دانشآموزان، معلمان و جوامع آموزشی را در مدارس و دانشگاهها تضمین نمایند. این نهاد همچنین با اعلام همبستگی با شورای هماهنگی انجمنهای صنفی معلمان ایران گفت با وجود قطع اینترنت، به رصد وضعیت و حمایت از حقوق و آزادیهای دموکراتیک ادامه خواهد داد.
نتیجه گیری
گزارش ماهانه مرکز آمار مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران در دی۱۴۰۴، چشماندازی نگرانکننده از وضعیت حقوق بشر در ایران را ارائه داده است. شاهد نقض گسترده حقوق از جمله اجرای حکم اعدام بدون رعایت دادرسی منصفانه، سرکوب آزادی بیان، بازداشتهای خودسرانه، نقض حق تحصیل، خودکشی کودکان و نوجوانان، خشونتهای خانگی و ناموسی علیه زنان، نقض حقوق کارگران و استفاده بیرویه از زور توسط نیروهای امنیتی بودهایم. این گزارش بر اساس شواهد موثق و گزارشهای دقیق، تصویری واضح از الگوهای نقض حقوق بشر و تأثیر عمیق آن بر جامعه ایران را به نمایش میگذارد.
نتایج بهدست آمده بر ضرورت اقدامات فوری و مؤثر بینالمللی و داخلی برای رسیدگی به این نقضها و حمایت از قربانیان تأکید میکنند. از جمله یافتههای کلیدی، افزایش موارد خشونت نظامی و قضایی، بهویژه علیه زنان و اقلیتها، نگرانیهای عمیقی را در مورد تعهد ایران به رعایت حقوق بشر بینالمللی ایجاد میکند. این گزارش بر اهمیت ایجاد تغییر از طریق مکانیزمهای نظارتی مستقل، افزایش آگاهی عمومی، و فشارهای بینالمللی به منظور ارتقاء حقوق بشر و حاکمیت قانون در ایران تأکید دارد.
در نهایت، این گزارش ماهانه نه تنها به عنوان یک اسناد تاریخی از وضعیت حقوق بشر در ایران عمل میکند بلکه به عنوان یک فراخوان عملی برای همه ذینفعان به منظور اتخاذ اقدامات فوری و مسئولانه در جهت بهبود وضعیت حقوق بشر در ایران محسوب میشود.
بدون نظر
نظر بگذارید