خبرگزاری هرانا – هیأت مستقل حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران در گزارش تازه خود اعلام کرد «دلایل معقولی» برای انتساب دو حمله نظامی به مدرسه‌ای در میناب و یک مجموعه ورزشی در لامرد به نیروهای آمریکایی وجود دارد و این حملات را مصداق حملات غیرقابل تفکیک و جنایت جنگی دانست. این هیأت همچنین اعلام کرده است که مقام‌های جمهوری اسلامی در جریان سرکوب اعتراضات سراسری، از طریق اقداماتی از جمله کشتار غیرقانونی، شکنجه، بازداشت خودسرانه و ناپدیدسازی قهری مرتکب جنایت علیه بشریت شده‌اند.

به گزارش خبرگزاری هرانا،رویترز با انتشار گزارشی اعلام کرد که هیأت مستقل حقیقت‌یاب بین‌المللی سازمان ملل درباره ایران در گزارشی که قرار است به شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو ارائه شود، به بررسی عملکرد نیروهای آمریکایی در جریان جنگی که از فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد و همچنین نحوه برخورد حکومت ایران با اعتراضات سراسری پرداخته است.

بر اساس این گزارش، کارشناسان سازمان ملل «دلایل معقولی» یافته‌اند که نشان می‌دهد نیروهای ایالات متحده مسئول حمله روز ۲۸ فوریه به دبستان «شجره طیبه» در شهر میناب بوده‌اند. بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی مقام‌های ایرانی که در گزارش مورد استناد قرار گرفته، بیش از ۱۵۰ نفر در این حمله جان باختند که حدود ۱۲۰ تن از آنان دانش‌آموز بودند.

هیأت حقیقت‌یاب این مدرسه را یک مکان غیرنظامی به‌وضوح قابل شناسایی توصیف کرده و گفته است شواهدی مبنی بر استفاده نظامی از آن پیدا نکرده است. مطابق یافته‌های این هیأت، ایالات متحده برای انجام حمله بر اطلاعاتی تکیه کرده بود که از حضور یک فرمانده ارشد ایرانی در محل حکایت داشت، اما پیش از حمله این اطلاعات به اندازه کافی راستی‌آزمایی و به‌روزرسانی نشده بود. کارشناسان سازمان ملل نتیجه گرفته‌اند که این اقدام فراتر از «سهل‌انگاری صرف» بوده و نیروهای آمریکایی با وجود آگاهی از خطر قابل توجه اصابت به یک هدف غیرنظامی، حمله را انجام داده‌اند.

این هیأت در نهایت حمله به مدرسه میناب را حمله‌ای غیرقابل تفکیک دانسته که به مرگ غیرنظامیان و تخریب زیرساخت غیرنظامی انجامیده و بر اساس حقوق بین‌الملل می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد.

کارشناسان سازمان ملل درباره حمله به یک مجموعه ورزشی در لامرد نیز به نتیجه مشابهی رسیده‌اند. بر اساس گزارش، این حمله به ساختمان‌های مسکونی اطراف و یک مدرسه آسیب رسانده و در مجموع ۲۲ غیرنظامی را کشته یا زخمی کرده است. هیأت حقیقت‌یاب این حمله را نیز «غیرقابل تفکیک» و در نتیجه مصداق جنایت جنگی ارزیابی کرده است. فرماندهی مرکزی ایالات متحده پیشتر اعلام کرده بود که نیروهای این کشور در آن روز حمله‌ای در شهر لامرد انجام نداده‌اند.

مقام‌های آمریکایی پیش از این گفته‌اند عملیات نظامی این کشور مطابق قوانین مخاصمات مسلحانه انجام می‌شود. وزارت دفاع آمریکا همچنین تحقیقات درباره حمله میناب را در سطح بالاتری ادامه داده، با این حال تا زمان انتشار گزارش تازه هیأت حقیقت‌یاب، یافته‌های مقدماتی این تحقیقات به صورت عمومی منتشر نشده بود.

هرانا پیشتر نیز در گزارشی درباره پیامدهای حملات ۲۸ فوریه، از تلفات گسترده غیرنظامیان در مدرسه شجره طیبه در میناب و مجموعه ورزشی لامرد خبر داده بود. در آن گزارش، نگرانی‌هایی درباره رعایت اصول تفکیک اهداف نظامی و غیرنظامی و اتخاذ تدابیر احتیاطی در جریان حملات مطرح شده بود.

در بخش دیگری از گزارش تازه، هیأت حقیقت‌یاب اعلام کرده است که مقام‌های جمهوری اسلامی در جریان اعتراضاتی که از اواخر دسامبر ۲۰۲۵ آغاز شد، یک حمله «گسترده و سازمان‌یافته» علیه جمعیت غیرنظامی انجام داده‌اند. بر اساس یافته‌های این هیأت، موارد مستندشده شامل کشتارهای غیرقانونی، شکنجه، بازداشت‌های خودسرانه، ناپدیدسازی قهری و محدودیت‌های شدید بر آزادی بیان بوده است. هیأت این مجموعه اقدامات را در چارچوب جنایت علیه بشریت ارزیابی کرده است.

این هیأت اعلام کرده که قادر به راستی‌آزمایی مستقل شمار نهایی جان‌باختگان و مجروحان اعتراضات نبوده، اما معتقد است آمار واقعی احتمالا بسیار بیشتر از ارقام رسمی اعلام‌شده، شامل ۳ هزار و ۳۸ کشته و ۲۵ هزار مجروح، است. بر اساس گزارش، استفاده از خشونت و کشتار، قطع اینترنت و به‌کارگیری مجازات اعدام در واکنش به اعتراضات، تشدید قابل توجهی نسبت به الگوهای پیشین سرکوب اعتراضات در ایران محسوب می‌شود.

پیش از این نیز هیأت حقیقت‌یاب سازمان ملل در بررسی اعتراضات سراسری سال ۱۴۰۱، مواردی چون قتل، استفاده نامتناسب از قوای قهریه، سلب خودسرانه آزادی، شکنجه، خشونت جنسی و ناپدیدسازی قهری را مستند کرده و اعلام کرده بود بخشی از این اقدامات می‌تواند مصداق جنایت علیه بشریت باشد.

هیأت مستقل حقیقت‌یاب بین‌المللی درباره ایران در آذرماه ۱۴۰۱ با تصمیم شورای حقوق بشر سازمان ملل برای تحقیق درباره موارد نقض حقوق بشر مرتبط با اعتراضات سراسری، به‌ویژه موارد مربوط به زنان و کودکان، تشکیل شد. ریاست این هیأت را سارا حسین بر عهده دارد.

گفتنی است، مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران پیشتر در گزارش تفصیلی «زمستان سرخ» به مستندسازی پنجاه روز نخست اعتراضات سراسری از ۷ دی‌ماه تا ۲۶ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ پرداخته بود. بر اساس این گزارش حدود ۱۳۵۰ صفحه‌ای، هرانا در این بازه دست‌کم ۶ هزار و ۴۸۸ مورد کشته‌شدن معترضان و ۲۳۶ کودک کشته‌شده را به‌صورت جداگانه ثبت کرده و مجموع بازداشت‌ها را ۵۳ هزار و ۷۷۷ مورد اعلام کرده است. این گزارش بر پایه بیش از ۱۴۳ هزار گزارش از منابع اختصاصی و باز تهیه شده و موضوعاتی از جمله کشتار، جراحات، بازداشت‌ها، اعترافات اجباری، فشار بر خانواده‌ها و سایر الگوهای نقض حقوق بشر در جریان اعتراضات را بررسی کرده است.