زندانی‌شدن به معنای محروم‌شدن انسان از حقوق بشر نیست. فرد زندانی، با وجود سلب آزادی رفت‌وآمد، هم‌چنان از حقوق بنیادین خود، از جمله حق برخورداری از کرامت انسانی، منع شکنجه، دسترسی به خدمات درمانی و دادرسی عادلانه برخوردار است. بر همین اساس، اسناد و قواعد متعددی در حقوق بین‌الملل برای تعیین حداقل استانداردهای رفتار با زندانیان تدوین شده‌اند.

میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، کنوانسیون منع شکنجه و سایر رفتارها یا مجازات‌های بی‌رحمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز، قواعد ماندلا، قواعد بانکوک و پروتکل استانبول، از مهم‌ترین این اسناد هستند که بر حفظ کرامت انسانی و حمایت از حقوق افراد محروم از آزادی تأکید دارند.

با این حال، در ایران، آن‌چه در عمل جریان دارد، فاصله‌ی بسیاری با این استانداردها دارد. شرایط نامناسب زندان، استفاده‌ی گسترده از سلول‌‌های انفرادی طولانی مدت، محرومیت از دسترسی به وکیل تعیینی و ملاقات با خانواده، محرومیت از درمان مناسب، به بخشی از روند جاری تبدیل شده است؛ روندی که در سایه‌ی نبود نظارت مستقل، بی‌پاسخ‌ماندن ادعاهای شکنجه و ضعف استقلال قضایی تداوم یافته است.

در چنین شرایطی، ماهنامه‌ی «خط صلح» بر آن شده است تا در پرونده‌ی ویژه‌ی «استاندارد زندان»، این شکاف میان معیارهای بین‌المللی و واقعیت زندان‌های ایران را بررسی کند. بر همین مبنا، خط صلح در این شماره به سراغ دکتر علی نجفی‌توانا، استاد دانشگاه و رئیس پیشین کانون وکلای مرکز رفت تا در گفتگو با او در خصوص حداقل استانداردهایی که باید در زندان‌ها رعایت شود و نیز مقایسه‌ی این استانداردها با واقعیت‌های موجود در زندان‌های ایران بگوید و بشنود.

هم‌چنین خط صلح در گفتگوی دیگری با محمدحسین آقاسی، حقوق‌دان و وکیل دادگستری، به بررسی وضعیت زنان زندانی پرداخت. آقای آقاسی در این گفتگو از مسئولیت حقوقی مقامات زندان در موارد قصور درمانی، امکان مطالبه و اَرش و وضعیت مادران زندانی و دشواری های اثبات شکایت‌های مربوط به خشونت سخن گفت و بر اجرا نشدن مقررات و نبود رسیدگی موثر و تفاوت برخورد با زندانیان عادی و محکومان سیاسی و امنیتی تأکید کرد.

این شماره هم‌چنین همراه است با مطالب و اظهارنظراتی از: مجید شیعه‌علی، سینا یوسفی، مرضیه محبی، دیاکو مرادی، الهه امانی، لهراسب کوهستانی، سمیره حنائی، مینا جوانی، مریم عابدی، شبنم معینی‌پور، پردیس پارسا، هرمینه هورداد، علی کلائی، رها ثابت سروستانی و جمعی دیگر از فعالان حقوق بشر.