خبرگزاری هرانا – حق بر محیط زیست و برخورداری از منابع طبیعی سالم، از بنیادیترین حقوق انسانی به شمار میرود. با این حال، تداوم بهرهبرداری بیرویه از منابع طبیعی، کاهش نظارت مؤثر، گسترش آلایندهها، خشکسالیهای پیدرپی و تخریب زیستگاههای طبیعی، محیط زیست ایران را با بحرانهای گستردهای روبهرو کرده است. گزارش پیشرو حاصل ثبت ۸۴ گزارش و رویداد محیط زیستی منتشرشده در دو هفته اخیر است که با هدف آگاهسازی افکار عمومی گردآوری شده است.
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در دو هفتهای که گذشت، دستکم ۷۸ شکارچی، صیاد، متخلف محیط زیستی و قاچاقچی چوب بازداشت و شناسایی شدند. همچنین، بیش از ۴۳ تن چوب قاچاق و مقادیر قابل توجهی گیاهان کوهی و محصولات طبیعی کشف و ضبط شد. افزون بر این، شاخص کیفیت هوا در دستکم ۴۲ شهر در وضعیت ناسالم، بسیار ناسالم و خطرناک قرار گرفت. از سوی دیگر، گزارشهای متعددی درباره تشدید تنش آبی، خشکسالی، تهدید گونههای جانوری، تخریب زیستگاهها، بحران پسماند و اثرات جنگ و آلایندههای صنعتی بر محیط زیست منتشر شد که در ادامه به بخشی از آنها پرداخته میشود.
آسیب رسانی به جنبههای مختلف محیط زیست در ایران کماکان ادامه دارد. از یک سو، فقر، نبود آموزشهای محیط زیستی و سودجویی موجب تخریب منابع طبیعی و حیات وحش شده و از سوی دیگر، نهادهای متولی با محدودیت امکانات و کمبود نیرو در تلاش برای کاهش ابعاد این بحرانها هستند؛ هرچند به نظر نمیرسد حجم اقدامات انجامشده متناسب با شدت بحرانهای محیط زیستی کشور باشد.
حیات وحش
حیات وحش شامل مجموعهای از گونههای جانوری و گیاهی است که بدون دخالت انسان در زیستگاههای طبیعی زندگی میکنند. با این حال، شکار غیرمجاز، تخریب زیستگاهها، خشکسالی و توسعه ناپایدار، بقای بسیاری از گونهها را تهدید میکند.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی ادارهکل حفاظت محیط زیست یزد اعلام کرد که دستکم ۲۶ گونه در معرض خطر انقراض در زیستگاههای این استان شناسایی شدهاند. به گفته وی، گونههایی نظیر کل و بز، قوچ و میش، جبیر، کاراکال، عقاب طلایی و گربه شنی از مهمترین گونههای شاخص حیات وحش یزد هستند. وی خشکسالی، شکار و چرای غیرمجاز، فعالیت معادن، کمبود محیطبان و تخریب زیستگاهها را از مهمترین تهدیدهای محیط زیست استان عنوان کرد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان اعلام کرد که در جریان سیلابهای اخیر، هیچ آبی وارد تالاب بینالمللی آلاگل نشده و این تالاب ارزشمند همچنان در وضعیت خشکی کامل قرار دارد.
همچنین، مسئول درمانگاه فک خزری ایران با اشاره به وضعیت بحرانی فوکهای خزری در دریای خزر هشدار داد که این گونه منحصربهفرد در معرض خطر جدی انقراض قرار گرفته است. افزون بر این، روحاله اسماعیلی از کشف لاشه جدید فوک خزری در سواحل مازندران خبر داد و اعلام کرد که شمار تلفات ثبتشده فوکهای خزری در سواحل استان از ابتدای سال جاری تاکنون به چهار قلاده رسیده است.
در این هفته، رئیس اداره حفاظت محیط زیست پیرانشهر از تیمار و مداوای یک قلاده توله گرگ نابالغ و رهاشده در این شهرستان خبر داد.
از سوی دیگر، گزارشهایی درباره آثار مخرب جنگ بر محیط زیست ایران و زیستگاههای طبیعی منتشر شد. خبرگزاری ایرنا در گزارشی اعلام کرد که حملات هوایی و انفجارها در جریان جنگ اخیر، زیستگاههای طبیعی لرستان را در معرض تهدید قرار داده و به پوشش گیاهی و جانوری این منطقه آسیب وارد کرده است. در گزارشی دیگر نیز به پیامدهای حمله به انبارهای نفت و تأثیر آن بر آلودگی گسترده هوا و محیط زیست اشاره شد.
همچنین، گزارشهایی از تشدید تهدیدات علیه حیات وحش در گچساران منتشر شد. بر اساس این گزارشها، شکار غیرمجاز، تخریب زیستگاه و کاهش منابع غذایی، گونههایی نظیر پلنگ ایرانی و خرس قهوهای را با خطر جدی مواجه کرده است.
بازداشت و محکومیت متخلفان محیط زیستی
حفاظت از منابع طبیعی، مقابله با قاچاق چوب، جلوگیری از شکار و صید غیرقانونی و صیانت از زیستگاههای طبیعی از مهمترین وظایف نهادهای محیط زیستی و منابع طبیعی محسوب میشود. با این حال، گزارشها نشان میدهد تخلفات محیط زیستی همچنان در بسیاری از مناطق کشور ادامه دارد.
در گزارشهای این دو هفته، دستکم ۴۰ شکارچی، صیاد، متخلف محیط زیستی و حفار غیرمجاز در شهرستانهای گرمسار، سردشت، شاهرود، کرج، بندرعباس، کرمانشاه، شادگان، آمل، باروق، جیرفت، کرمان، میناب، خرم آباد، تنگستان، اسلامآبادغرب، کهگیلویه و هشترود بازداشت، شناسایی یا به مراجع قضایی معرفی شدند. از سوی دیگر، بیش از ۴۳ تن چوب قاچاق در شهرستانهای نوشهر، کوهپایه، گالیکش، اسلامآبادغرب، برخوار و گرمسار، ساری، آران و بیدگل، خلخال و کامیاران کشف و ضبط شد و در این رابطه دستکم ۲۶ قاچاقچی و متخلف بازداشت و به مراجع قضایی معرفی شدند.
فرمانده انتظامی گرمسار از کشف ۳۲۴ کیلوگرم چوب قاچاق در یک تاکسی سواری خبر داد و اعلام کرد که دو متهم در این رابطه بازداشت و به مراجع قضایی معرفی شدند.
بهعلاوه، فرمانده انتظامی برخوار اعلام کرد از ابتدای سال جاری تاکنون بیش از ۱۲ تن چوب قاچاق در این شهرستان کشف شده و ۱۴ متهم در این رابطه شناسایی و به دستگاه قضایی معرفی شدهاند.
در این مدت، فرمانده انتظامی نوشهر از کشف ۶ تن چوب جنگلی قاچاق در جریان اجرای طرح مقابله با قاچاق چوب خبر داد. افزون بر این، در شهرستان کوهپایه نیز بیش از چهار تن چوب تاغ قاچاق در دو عملیات جداگانه کشف و ضبط شد.
همچنین، فرمانده انتظامی اسلامآبادغرب از دستگیری فردی خبر داد که اقدام به قطع و قاچاق سه تن چوب بلوط کرده بود.
رئیس اداره حفاظت محیط زیست سردشت نیز از کشف یک هزار متر تور ماهیگیری و ادوات شکار پرندگان خبر داد و اعلام کرد که هشت صیاد متخلف در این رابطه شناسایی شدهاند. وی همچنین از برخورد با متخلفان زندهگیری پرندگان وحشی در ارتفاعات مرزی این شهرستان خبر داد.
رئیس پارک ملی ارسباران نیز از کشف و ضبط ادوات صید غیرمجاز و ماهیان صیدشده در مخزن سد خداآفرین خبر داد. به گفته وی، متخلفان به دلیل تاریکی شب و شرایط جغرافیایی منطقه موفق به فرار شدند. همچنین دو متخلف قطع غیرمجاز درختان در مناطق حفاظتشده کلیبرچای و ارسباران
افزون بر این، مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی اعلام کرد در جریان جلوگیری از قطع یک درخت توت کهنسال در روستای یلکلو شهرستان باروق، دو متخلف سابقهدار بازداشت شدند. در این درگیری، رئیس اداره حفاظت محیط زیست باروق و یکی از همیاران محیط زیست مصدوم شدند.
از سوی دیگر، رئیس اداره حفاظت محیط زیست کرج از شناسایی و بازداشت شکارچیان غیرمجاز در منطقه حفاظتشده البرز جنوبی خبر داد. در عملیاتی دیگر نیز یک گروه شکارچی غیرمجاز در همین منطقه دستگیر و ۹ قطعه پرنده کشف و ضبط شد.
در شهرستان شاهرود نیز یک شکارچی غیرمجاز همراه با لاشه یک قوچ وحشی بازداشت شد.
همچنین، فرمانده یگان حفاظت محیط زیست تهران از کشف و ضبط ۷۳ سنجاب ایرانی قاچاقشده در بازار پرندگان زینتی خلیج فارس خبر داد و اعلام کرد که برای متخلفان پرونده قضایی تشکیل شده است.
رئیس اداره یگان حفاظت محیط زیست مازندران از انهدام یک شبکه شکار و خرید و فروش گوشت حیات وحش در آمل خبر داد. در این عملیات، لاشه چهار رأس کل وحشی، یک قوچ وحشی و سه بز وحشی ماده کشف و دو متهم بازداشت شدند.
همچنین، در کرمان چهار قطعه کبک وحشی از یک فروشنده غیرمجاز در فضای مجازی کشف و ضبط شد.
فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی استان کرمانشاه نیز از کشف و توقیف سه تن کنگر قاچاق خبر داد و اعلام کرد که پرونده متخلفان به مراجع قضایی ارجاع شده است.
رئیس اداره حقوقی ادارهکل محیط زیست قم گفت: شکارچی قوچ وحشی در این استان به پرداخت ۵۰۰ میلیون ریال جریمه محکوم شد.
رییس اداره حفاظت محیط زیست خلخال از شناسایی و توقیف ۸۶ قطعه لاکپشت مهمیزدار از داخل یک دستگاه خودرو خبر داد. در این رابطه یک متخلف بازداشت شد. همچنین فرمانده انتظامی شهرستان خلخال از توقیف کامیون حامل یک هزار قطعه بوقلمون قاچاق در ایست و بازرسی خلخال-اسالم خبر داد و اعلام کرد که یک تن در این خصوص بازداشت شده است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد از کشف و ضبط دو رأس بزغاله وحشی نر و ماده در یکی از روستاهای حاشیه شهرستان بهبهان خبر داد.
حق تنفس و هوای پاک
آلودگی هوا همچنان یکی از مهمترین تهدیدهای زیستمحیطی و سلامت عمومی در ایران محسوب میشود. تداوم فعالیت صنایع آلاینده، گرد و غبار، تردد خودروها و ضعف مدیریت زیستمحیطی موجب شده است که بسیاری از شهرهای کشور روزهای متعددی را در وضعیت ناسالم سپری کنند.
در هفته اخیر آلودگی هوای اراک از ۵۰۰ عبور کرد و در وضعیت قهوهای و خطرناک قرار دارد.
بر اساس دادههای سامانه پایش کیفی هوا، شهر زرند در استان کرمان با ثبت شاخص ۴۱۴، آلودهترین شهر کشور و در وضعیت خطرناک گزارش شد.
گزارشهایی از افزایش غلظت آلایندههای ناشی از فعالیتهای صنعتی و تردد خودروها در تهران، البرز و برخی شهرهای جنوبی و شرقی کشور منتشر شده است. همچنین مناطق ۸، ۹، ۱۵ و ۱۹ تهران و شهر قرچک در وضعیت ناسالم برای گروههای حساس قرار گرفتند.
رئیس اداره حفاظت محیط زیست شادگان نیز هشدار داد که آتشزدن بقایای مزارع علاوه بر ایجاد آلودگی هوا، موجب تخریب خاک و زیستبومهای طبیعی منطقه میشود.
فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی و آبخیزداری استان زنجان با بیان اینکه در سال گذشته ۱۱۶ فقره آتشسوزی در مراتع استان ثبت شد، گفت: از این تعداد، ۵۳ مورد مربوط به شهرستان زنجان بوده و بیشترین حوادث نیز در ماههای مرداد و شهریور رخ داده است.
همچنین فرماندار کوار گفت: در آتشسوزی در مراتع طبیعی این شهرستان، حدود دو هکتار از مراتع فتح آباد طعمه حریق شده است.
فقدان مدیریت بارشهای حداقلی؛ خشکسالی و از بین رفتن منابع آبی
خشکسالی و کاهش منابع آبی همچنان از مهمترین بحرانهای زیستمحیطی ایران محسوب میشود. کاهش بارندگی، برداشت بیرویه از منابع زیرزمینی و مدیریت ناکارآمد مصرف آب، بسیاری از مناطق کشور را با تنش شدید آبی مواجه کرده است.
دبیرکل فدراسیون صنعت آب ایران هشدار داد که در حوضه آبریز فلات مرکزی، تنها دو راهکار کاهش ۱۶ میلیارد مترمکعبی مصرف آب یا مهاجرت اجباری حدود ۱۵ میلیون نفر پیشرو قرار دارد.
همچنین، سخنگوی صنعت آب با تأکید بر تداوم ششمین سال پیاپی خشکسالی در ایران اعلام کرد که تهران با تنش شدید آبی روبهروست و سدهای این استان به حجم مرده رسیدهاند. وی استانهای همدان، قزوین، زنجان، قم، البرز، مشهد، اراک، ساوه و تهران را از پرتنشترین مناطق آبی کشور عنوان کرد.
در این دو هفتهای که گذشت، مدیرعامل شرکت آبفای سیستان و بلوچستان از هدررفت ۸۶ درصدی آب در دشتیاری، ۷۹ درصدی در هامون و ۷۷ درصدی در نیکشهر خبر داد و انشعابات غیرمجاز باغهای موز را از عوامل اصلی این بحران دانست.
از سوی دیگر، یک مقام مسئول اعلام کرد که تراز آب دریای خزر نسبت به دهه ۷۰ حدود دو متر کاهش یافته و با وجود بهبود نسبی بارشها، تنها حدود ۳۰ درصد دریاچه ارومیه احیا شده است.
همچنین، محققان مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گلستان هشدار دادند که کاهش پوشش گیاهی، افزایش چندبرابری جمعیت دامی و تغییرات اقلیمی، این استان را با بحران جدی بیابانی شدن مواجه کرده است.
بحران آلایندهها و پسماندهای محیط زیستی
بحران پسماند، فاضلاب و آلایندههای صنعتی همچنان در بسیاری از مناطق کشور ادامه دارد و سلامت شهروندان و منابع طبیعی را تهدید میکند.
رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان قدس از انتقال ۱۶ تن پسماند ویژه صنعتی از دو واحد تولیدی به مراکز مجاز امحاء خبر داد.
از سوی دیگر، ساکنان منطقه حصارک کرج از انتشار بوی شدید و آلودگی ناشی از فاضلاب در خیابان مالک اشتر خبر دادند؛ وضعیتی که به گفته شهروندان، مشکلات جدی زیستمحیطی و بهداشتی برای منطقه ایجاد کرده است.
شهردار کرمانشاه نیز با انتقاد از تخلیه غیرمجاز نخالههای ساختمانی در معابر شهری اعلام کرد که این اقدام به بحرانی جدی در این شهر تبدیل شده و هزینههای سنگینی به مدیریت شهری تحمیل کرده است.
همچنین، رئیس سازمان محیط زیست اعلام کرد که آلودگی دریایی اخیر ناشی از نشت آب توازن آلوده یک نفتکش غیرایرانی بوده و هیچگونه نشت نفت از تأسیسات داخلی گزارش نشده است.
در این مدت مدیرکل محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران نیز از نقش غرفههای سبز در آموزش شهروندان، تفکیک پسماند خشک و ارتقای فرهنگ حفاظت از محیط زیست سخن گفت.
به گفته معاون محیطزیست انسانی ادارهکل حفاظت محیطزیست خوزستان، در پی شکستگی خط لوله انتقال فاضلاب شهری، تخلیه فاضلاب در اطراف روستای دامغه در شرق اهواز، وضعیت بهداشتی نامطلوبی در این منطقه ایجاد کرده است.
بدون نظر
نظر بگذارید