خبرگزاری هرانا – برخورداری از محیط زیست سالم با حق حیات و سلامت شهروندان پیوند دارد. در هفته‌ای که گذشت، گزارش‌هایی از تداوم آلودگی هوا، کاهش منابع آب و خشک‌شدن تالاب‌ها، تهدید زیستگاه‌های حیات‌وحش، شکار غیرمجاز، آتش‌سوزی عرصه‌های طبیعی و مشکلات مدیریت پسماند در مناطق مختلف ایران منتشر شد. هم‌زمان، نگرانی‌ها درباره فرونشست زمین، قطع درختان و پیامدهای فعالیت‌های معدنی و نفتی ادامه یافت.
به گزارش خبرگزاری هرانا، در گزارش‌های منتشرشده از ۲۶ مهر تا یکم آبان‌ماه، رسیدن شاخص کیفیت هوا به عدد ۵۰۰ در مسجدسلیمان و آبادان، خشک‌شدن بیش از یک‌سوم تالاب چغاخور، تلف‌شدن ۱۳ فلامینگو در حاشیه پناهگاه نایبندان و سوختن بیش از هفت هکتار از نیزارهای تالاب حسنلو از جمله موارد اعلام‌شده بود. همچنین خبرهایی از بازداشت متهمان شکار و قاچاق چوب، تعطیلی واحدهای آلاینده و ادامه تهدید منابع آب و خاک بر اثر شیرابه و فاضلاب منتشر شد. بخشی از آمارهای اعلام‌شده در این گزارش‌ها به دوره‌های چندماهه و سال‌های گذشته مربوط است.
حیات وحش
در حاشیه پناهگاه حیات‌وحش نایبندان طبس، ۱۳ فلامینگوی مهاجر شامل ۹ پرنده بالغ و چهار جوجه تلف شدند. تقی‌زاده، رئیس اداره حفاظت محیط زیست طبس، به خبرگزاری صداوسیما گفت این پرندگان در مسیر دیهوک به نایبند و نزدیک ورودی پناهگاه با کابل‌های برق فشارقوی برخورد کرده و دچار برق‌گرفتگی شده‌اند. یک شهروند حادثه را به محیط زیست اطلاع داده بود.
در مقابل، مشاهده و ثبت تصویر چند گونه جانوری نیز گزارش شد. مهر از مشاهده دو یوزپلنگ آسیایی از فرزندان «هلیا» در پناهگاه حیات‌وحش میاندشت جاجرم خبر داد که در سلامت کامل و به‌صورت مستقل دیده شده‌اند. کانال خبری شیراز نیز گزارش داد گروهی از زنان عکاس، پس از دریافت مجوز و یک هفته حضور در کنار یکی از آبشخورهای پارک ملی بمو، موفق به ثبت تصویر پلنگ ایرانی شدند. ایسنا از ثبت تصاویر یک پلنگ ایرانی در پناهگاه خوش‌ییلاق شاهرود در هفته پیش از انتشار خبر اطلاع داد.
مشاهده یک پلنگ در کلاه‌قاضی نیز در خبری که یکم آبان منتشر شد، اعلام شد. رضا نامدار، فرمانده یگان حفاظت محیط زیست اصفهان، در گفت‌وگو با مهر، زمان مشاهده را ساعت ۲۳ روز ۲۳ مهر اعلام کرد؛ هنگامی که پلنگ از جاده عبور کرده و وارد محدوده پارک ملی و پناهگاه حیات‌وحش کلاه‌قاضی شده بود. او از تشدید پایش میدانی به‌دلیل نزدیکی محل مشاهده به جاده خبر داد. در لرستان نیز مدیرکل حفاظت محیط زیست استان به ایرنا گفت هفت خرس قهوه‌ای در جریان پایش منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه مشاهده و ثبت شده‌اند.
در اردبیل، دو توله‌گرگ کشف‌شده از یک مورد نگهداری غیرمجاز، تحت مراقبت قرار دارند. یوسف مهدیزاده، معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان، به ایرنا گفت این حیوانات پس از تیمار و فراهم‌شدن شرایط لازم، در زیستگاه سازگار رها خواهند شد. او توضیح داد محل نمایش‌داده‌شده در فیلم منتشرشده در فضای مجازی، تیمارگاه موقت حیات‌وحش اردبیل است و محل کشف توله‌گرگ‌ها نیست.
یک دال آسیب‌دیده نیز در ساوه برای تیمار به محیط زیست تحویل داده شد. سیدعلی دعایی لنگرودی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست ساوه، در گفت‌وگو با ایسنا که شبکه خبری ساوه و زرندیه بازنشر کرد، این مورد را نخستین ثبت این گونه در شهرستان دانست. در میمه، مهدی شهیدی، مسئول ایستگاه آتش‌نشانی شهرداری، به صداوسیما گفت یک سارگپه گرفتار در منازل مسکونی با همکاری آتش‌نشانان و محیط‌بانان موته زنده‌گیری شد؛ اما به‌دلیل ناتوانی در پرواز، به‌جای رهاسازی به اداره‌کل محیط زیست اصفهان برای قرنطینه و درمان انتقال یافت.
در رضوانشهر، یک گورکن گرفتار در تله شکارچیان نجات یافت و یک بوتیمار به طبیعت بازگردانده شد. اکبر میغی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست این شهرستان، این اقدامات را در گزارشی که ایرنا منتشر کرد، اعلام کرد. صداوسیما همچنین از رهاسازی یک آهو توسط رضا کشمیری‌راد، از شهروندان، در منطقه شکارممنوع کاوه‌ده فیروزکوه خبر داد. سروآبادخبر نیز گزارش داد یک مار غیرسمی که دو مغازه‌دار گرفته بودند، به دست عطاالله صادقی، محیط‌بان، در ارتفاعات شاهو رها شده است.
تهدید زیستگاه‌ها از دیگر موضوعات مطرح‌شده بود. سیدمهدی میرغضنفری، پژوهشگر حیات‌وحش و خزندگان، در گفت‌وگو با مهر نسبت به پیامدهای معدن‌کاوی و گردشگری بی‌ضابطه در پناهگاه یخاب هشدار داد. به گفته او، حدود ۱۵۰ گونه پرنده، بیش از ۳۰ گونه پستاندار و حدود ۲۰ گونه خزنده در این منطقه ثبت شده‌اند؛ از جمله جبیر، هوبره، زاغ بور، گربه شنی، کاراکال و روباه شنی. او حضور خزندگان محدودپراکنشی مانند اسکینک ماری مرنجاب و ارمیاس کویر را از دلایل حساسیت حفاظتی منطقه دانست.
میرغضنفری توضیح داد فعالیت معدنی بدون ارزیابی کافی می‌تواند به گسست زیستگاه، تخریب خاک و پوشش گیاهی، گردوغبار، صدا و لرزش منجر شود. او تردد خودروهای آفرود، آلودگی نوری و صوتی، رهاسازی زباله، شکار غیرمجاز، چرای بی‌رویه و محدودیت امکانات محیط‌بانی را نیز از فشارهای وارد بر یخاب برشمرد و خواستار ارزیابی علمی معادن، ساماندهی گردشگری و پایش مستمر شد.
در سطح ملی، حمید ظهرابی، معاون سازمان حفاظت محیط زیست، در گفت‌وگو با تسنیم شمار گونه‌های جانوری و گیاهی قرارگرفته در رده‌های مختلف تهدید را حدود ۱۵۴ گونه اعلام کرد. او وضعیت یوزپلنگ آسیایی و میش‌مرغ را ویژه توصیف کرد و گفت جمعیت میش‌مرغ در ایران به کمتر از ۲۰ فرد رسیده است. این ارقام، وضعیت کلی گونه‌ها را توصیف می‌کنند و آمار تلفات هفته نیستند.
موضوع گسترش پرورش تیلاپیا نیز با اعلام نگرانی سازمان حفاظت محیط زیست همراه بود. بر اساس گزارش‌های مهر و ایرنا از اظهارات حمید ظهرابی، حدود ۱۵۰ نفر از دانشگاهیان، پژوهشگران و فعالان حوزه محیط زیست نسبت به خطر آسیب به تنوع زیستی و ذخایر ژنتیکی اعتراض کرده‌اند. او توان سازگاری و رقابت این ماهی با گونه‌های بومی را از مخاطرات ورود آن به زیستگاه‌های طبیعی دانست و بر مخالفت سازمان با توسعه پرورش در مناطق جدید تأکید کرد.
در این گزارش‌ها، سمنان، قم، یزد و خراسان جنوبی به‌عنوان چهار استان موضوع ضوابط ویژه معرفی شدند. ارزیابی راهبردی محیط‌زیستی، تولید تیلاپیای نر ژنتیکی، بررسی سامانه‌های بازچرخانی و تبادل آب صفر، پایش مراکز پرورشی و جلوگیری از فرار ماهی به منابع طبیعی از محورهای اعلام‌شده بود. ظهرابی تأکید کرد تعیین این چارچوب به معنای اجازه توسعه نامحدود پرورش تیلاپیا نیست.
بازداشت و محکومیت متخلفان محیط زیستی
در سد قیزقلعه‌سی خداآفرین، چهار صیاد غیربومی به اتهام صید غیرمجاز بازداشت شدند. علی حسن‌پور، رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان، به مهر گفت در عملیات مشترک محیط‌بانان و مرزبانی خمارلو، ۲۳۵ ماهی از گونه‌های کلمه و سیم‌برگ به وزن ۲۵ کیلوگرم و ۱۷ وسیله صیادی شامل هشت لنسر موتوردار و ۹ لنسر قلاب‌دار ضبط شد. پرونده افراد به مرجع قضایی فرستاده شد و ماهی‌ها با دستور دادستان برای توزیع در اختیار بهزیستی قرار گرفت. در سد سیمره نیز بدره‌خبر به نقل از مدیر نمایندگی محیط زیست بدره، از بازداشت دو نفر و ضبط ۸۵ ماهی باربوس خبر داد.
در هرمزگان، کاظم شریفی، فرمانده یگان حفاظت محیط زیست استان، به مهر گفت در مأموریت‌های هفته‌های اخیر در شرق استان یک نفر بازداشت، ۲۰ کوخه تخریب و ۷۰ رشته تور زنده‌گیری پرندگان شکاری جمع‌آوری شده است. هفت دلیجه، ۱۱ قمری و پنج کبوتر نیز کشف و رها شدند. او در بخش دیگری از همین گزارش، از بازداشت دو نفر و کشف یک سلاح شکاری در منطقه حفاظت‌شده گنو خبر داد. این مجموعه اقدامات به چند هفته مربوط است.
در کیش، بنا بر گزارش ایلنا، یک کوخه زنده‌گیری برچیده شد و دو دلیجه نجات یافتند. در تالاب شادگان نیز سیدمحمدحسن فقیه، رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان، در گفت‌وگو با مهر از تخریب یک کوخه، امحای دو تور و رهاسازی دو قمری و یک دلیجه خبر داد.
خبرگزاری مهر به نقل از گرگانی، رئیس نمایندگی محیط زیست سربیشه، از بازداشت دو نفر پس از بازرسی یک خودروی سواری خبر داد. لاشه شش خرگوش و یک کبوتر چاهی، دو سلاح ساچمه‌زنی، یک سلاح بادی و ۲۲ فشنگ کشف شد و پرونده به مرجع قضایی رفت. در خوسف نیز علی سعیدی، رئیس نمایندگی محیط زیست، اعلام کرد در منطقه گواب‌خور پیش از وقوع شکار، از یک فرد پس از هماهنگی قضایی یک سلاح و سه فشنگ ضبط شده است. زیرکوه‌نیوز نیز از بازداشت یک نفر پیش از شکار در منطقه شاسکوه و کشف یک سلاح ساچمه‌زنی تک‌لول خبر داد.
در اسکو، امیر قاسم‌زاده، رئیس اداره حفاظت محیط زیست، به آفتاب‌نیوز گفت در گشت شبانه ساعت یک بامداد ۲۴ مهر، متهمان شکار غیرمجاز بازداشت و لاشه یک خرگوش کشف شد؛ تعداد بازداشت‌شدگان در این خبر مشخص نبود. در رویدادی با تاریخ متفاوت، رکنا به نقل از فرمانده یگان حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی گزارش داد ساعت ۲۳ روز ۲۹ مهر در منطقه سهند، پنج نفر بازداشت و یک سلاح شکاری پنج‌پر و لاشه یک خرگوش ضبط شده است.
در سراب نیز سه نفر به اتهام شکار غیرمجاز خرگوش بازداشت شدند. حبیب محبعلی‌پور، رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان، به خبرگزاری بسیج گفت عملیات حدود ساعت ۱۳ روز ۳۰ مهر انجام شد و یک سلاح شکاری غیرمجاز و لاشه ۱۳ خرگوش از افراد کشف شد.
در خرم‌دره، محمدهادی کاظمی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست، به صداوسیما گفت دو نفر به اتهام شکار پرندگان در فصل ممنوعه بازداشت شدند. قفس‌ها و پرندگان صیدشده از گونه‌های سهره طلایی و طرقه ضبط شد. به گفته او، مبلغ ۹۴ میلیون و ۷۴۸ هزار ریال بابت ضرر و زیان محیط زیست برای آنان تعیین شده و پرونده برای رسیدگی و صدور حکم به دادگستری ارجاع شده است. در منطقه سرخ‌آباد زنجان نیز غلامرضا عباسی، فرمانده یگان حفاظت، از بازداشت یک فرد پیش از شکار، کشف سلاح تک‌لول غیرمجاز و یک فشنگ و ارسال پرونده به دادسرا خبر داد؛ این خبر را صداوسیما منتشر کرد.
در راز و جرگلان، یک نفر به اتهام شکار غیرمجاز بازداشت شد. حمید فخرانی، فرمانده یگان حفاظت محیط زیست خراسان شمالی، در گزارش مهر گفت لاشه دو کبک، یک سلاح شکاری دولول متعلق به فرد دیگر و تعدادی فشنگ کشف و پرونده تحویل مرجع قضایی شده است. در پارک ملی و پناهگاه موته نیز عبدالله قبادپور به ایرنا گفت یک نفر با لاشه قوچ وحشی شش‌ساله، اسلحه گلوله‌زنی خفیف، فشنگ و ادوات شکار بازداشت و پرونده او ارجاع شده است.
در منطقه خامین، یک عملیات مشترک محیط‌بانان باشت و گچساران پس از حدود ۲۴ ساعت پایش به شناسایی یک متهم انجامید. عبدال دیانتی‌نسب، مدیرکل حفاظت محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد، در گزارش‌های صداوسیما و مهر توضیح داد مأموران پس از مشاهده انتقال آثار شکار به منزل، با دستور قضایی و همکاری پلیس وارد خانه شدند. لاشه یک بز وحشی، هفت کبک و هشت تیهو کشف شد و متهم به مرجع قضایی معرفی شد.
در بافق، صداوسیما از بازداشت یک نفر، کشف سلاح کمرشکن غیرمجاز و مقداری گوشت شکار در بازرسی منزل و تشکیل پرونده خبر داد. در کلوت خرانق اردکان نیز بنا بر گزارش همین خبرگزاری از محیط زیست یزد، یک نفر با لاشه قوچ وحشی، سلاح گلوله‌زنی، دوربین فاصله‌یاب و ادوات شکار بازداشت و به مرجع قضایی معرفی شد.
در پناهگاه شیرکوه تفت، مهدی علیان، رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان، از بازداشت افرادی پیش از اقدام به شکار خبر داد؛ صبح ساباط و آخرین خبر یزد این اظهارات را منتشر کردند و تعداد افراد اعلام نشد. در گزارشی دیگر از بخش نیر، سیدمحسن مدرسی، فرمانده انتظامی تفت، به صداوسیما گفت دو متهم با دو سلاح شکاری غیرمجاز و سه پرنده شکارشده به مرجع قضایی معرفی شده‌اند.
در پلدختر، کامران فرمان‌پور، مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان، به مهر گفت اعضای یک گروه غیربومی به اتهام شکار غیرمجاز بازداشت شدند. ابتدا شکار چهار گراز و سپس چهار گراز دیگر و سه تشی در بررسی‌ها ثبت شد؛ در مجموع هشت گراز و سه تشی موضوع پرونده‌اند. او از دریافت جرایم زیست‌محیطی، ارجاع پرونده به دادگستری و انتقال افراد به بازداشتگاه خبر داد. مهر در گزارشی جداگانه از کشف ۲۱ سلاح شکاری، لاشه چند گونه و ادوات صید در گشت‌های حفاظتی لرستان اطلاع داد؛ بازه دقیق و امکان هم‌پوشانی این آمار با پرونده‌های دیگر روشن نبود.
در منطقه حفاظت‌شده کرکس، سه نفر بازداشت شدند. اصفهان‌خبر به نقل از رئیس اداره حفاظت محیط زیست نطنز گزارش داد لاشه ۹ پرنده وحشی، یک سلاح پنج‌تیرپر، یک سلاح بادی پی‌سی‌پی و ۳۶ فشنگ ساچمه‌ای کشف شده است.
در چهارمحال و بختیاری، گزارش تفصیلی ایرنا سه اقدام حفاظتی در تنگ‌صیاد و هلن را شرح داد. حمزه فدایی، مسئول تنگ‌صیاد، گفت در عملیات نخست دو نفر پیش از شکار با یک سلاح قاچاق کالیبر ۱۲ و ۱۲ فشنگ بازداشت شدند. در عملیات دیگر، فردی در ارتفاعات، موتورسیکلت خود را رها کرد و گریخت؛ وسیله ضبط شد اما بازداشت او گزارش نشد. نورعلی شهبازی، مسئول منطقه هلن، نیز از بازداشت متهمان شکار کبک، کشف دو سلاح تک‌لول و ۱۲ کبک و تحویل افراد به مراجع قضایی و انتظامی خبر داد.
در دماوند، نقی میرزاکریمی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست، به مهر گفت در روستای مشهد یک نفر بازداشت و بخشی از لاشه بره قوچ وحشی، دو کبک و تعدادی فشنگ کشف شده است. در بازرسی جداگانه با دستور قضایی از مخفیگاهی در روستای تمیسیان، یک سلاح دولول غیرمجاز کالیبر ۱۲ ضبط شد. او از بازداشت مجموعاً دو نفر و تشکیل پرونده خبر داد.
در نیشابور، کانال خبری این شهرستان به نقل از مجتبی موهبتی، فرمانده انتظامی، از بازداشت فردی هنگام شکار کبک در ارتفاعات حوزه خواجه‌آباد، کشف سلاح غیرمجاز و فشنگ و ارجاع پرونده خبر داد. در فردیس نیز قربانعلی محمدپور، مدیرکل حفاظت محیط زیست البرز، به ایرنا گفت محموله‌ای از حیوانات تاکسیدرمی‌شده و اجزای حیات‌وحش، شش سلاح و هزار و ۳۰ فشنگ کشف شده و متهم پس از تشکیل پرونده به مرجع قضایی تحویل داده شده است.
در چاه‌نیمه‌های زهک، اخبار سیستان و بلوچستان به نقل از رئیس اداره حفاظت محیط زیست از دو عملیات آبی و خودرویی و ضبط چهار سلاح و تعدادی پرنده چنگر خبر داد. در خبر تکمیلی یکم آبان، مهدی سراوانی اول به مهر گفت دو نفر به اتهام شکار غیرمجاز بازداشت شده‌اند و ادوات شکار و لاشه دو چنگر از آنان کشف شده است.
در بیارجمند، علیرضا شائینی، فرمانده انتظامی شاهرود، در گزارش مهر از بازداشت دو نفر، ضبط سلاح شکاری و لاشه یک میش وحشی و معرفی متهمان به مرجع قضایی خبر داد. در گناوه نیز زینت اسماعیلی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست، به مهر گفت سه نفر با یک سلاح گلوله‌زنی، یک سلاح پی‌سی‌پی، ادوات شکار و ۱۳ تیهو بازداشت و پس از تشکیل پرونده معرفی شده‌اند.
در اسفراین، محمدرضا قائمی‌نژاد، فرمانده انتظامی شهرستان، به صداوسیما گفت در عملیاتی در حوزه پاسگاه ایرج دو نفر بازداشت شدند و سلاح گلوله‌زنی غیرمجاز و گوشت چهار قوچ کشف شد. در پرونده دیگری، او به مهر گفت دو فرد غیربومی قصد انتقال پرندگان به جنوب کشور را داشتند که مأموران پاسگاه سارمران آنان را بازداشت کردند. هشت پرنده شامل دلیجه و قمری، ابزار صید و یک خودرو ضبط شد و پرونده به مرجع قضایی رفت.
در منطقه حفاظت‌شده البرز مرکزی، رضا کرمی، سرپرست اداره حفاظت محیط زیست شمیرانات، به مهر گفت یک نفر پیش از شکار بازداشت شد و سلاح گلوله‌زنی کالیبر ۲۷۰ و چهار فشنگ از او کشف شد. در سیرجان نیز اخبار کرمان به نقل از فرمانده انتظامی از بازداشت سه نفر با همکاری پلیس پاریز و محیط زیست، کشف سه سلاح، ۱۰ کبک زنده و لاشه ۲۵ پرنده خبر داد.
در جاجرم، علی طاهری، فرمانده انتظامی، در خبر منتشرشده در اخبار جاجرم اعلام کرد دو نفر بازداشت شده‌اند و از مخفیگاه و وسایل همراه آنان یک سلاح غیرمجاز، لاشه سه قوچ وحشی، ادوات شکار و دو موتورسیکلت کراس کشف شده است. در دامغان نیز علی آذرپور، رئیس اداره حفاظت محیط زیست، به مهر گفت یک نفر پس از بازرسی منزل بازداشت و به مرجع قضایی معرفی شد. حدود ۱۰ کیلوگرم گوشت شکار، دو سلاح برنو، دو سلاح دوربین‌دار با وضعیت مجوز متفاوت، سه سلاح بادی، یک دولول دارای جواز، مهمات، سه کیف سلاح و یک موتورسیکلت تریل ۲۰۰ سی‌سی از اقلام اعلام‌شده بود.
در پرونده‌های مربوط به چوب و زغال، علیرضا لطفی، مدیرکل تعزیرات حکومتی کرمانشاه، به تابناک گفت شعبه نهم تعزیرات، فردی را در پرونده ۶۷۵ کیلوگرم زغال جنگلی به ارزش یک میلیارد و ۳۵۰ میلیون ریال، علاوه بر ضبط کالا به پرداخت دو میلیارد و ۷۰۰ میلیون ریال جزای نقدی محکوم کرده است.
در نهاوند، احمد سلگی، رئیس اداره منابع طبیعی، در گفت‌وگو با عصرهمدان که انصاف‌نیوز بازنشر کرد، از توقیف دو محموله خبر داد: حدود چهار تن چوب گردو فاقد مجوز قطع در یک تراکتور و حدود ۵۰۰ کیلوگرم چوب توت و زبان‌گنجشک در یک نیسان عازم ملایر. خودروها برای پیگیری قانونی منتقل شدند. در سلمان‌شهر، مهرداد خزایی‌پول، مدیرکل منابع طبیعی مازندران ـ نوشهر، به ایرنا گفت حدود هفت تن چوب جنگلی قاچاق در یک کارخانه شهرک صنعتی کشف و اقدامات قانونی برای پلمب آن انجام شده است.
در تهران، داریوش مهدیزاده در گفت‌وگو با مهر از کشف ۴۰ تن چوب راش در کارگاهی غیرمجاز و بازداشت یک نفر در عملیات مشترک یگان حفاظت و پلیس امنیت اقتصادی خبر داد. در تبریز نیز محمد نعمتی، فرمانده انتظامی، به مهر گفت سه خودروی سنگین حامل چوب فاقد مجوز توقیف و سه متهم به مرجع قضایی معرفی شده‌اند؛ وزن محموله در توضیحات او ۱۵ تن و ارزش آن سه میلیارد ریال اعلام شد.
در مازندران، علی باقری، مدیرکل منابع طبیعی منطقه ساری، به مهر گفت یک تن چوب جنگلی از مخفیگاهی در روستای خوریه نور ضبط شد. در عملیات دیگری در ورودی روستای لالا در چهاردانگه ساری، یک نیسان حامل چوب متوقف شد و به گفته او، سرنشینان یک پراید با نیروهای حفاظتی درگیر شدند و یکی از مأموران زخمی شد. افراد با دستور قضایی بازداشت و به زندان منتقل شدند. صداوسیما در گزارش تجمیعی همین اقدامات، توقیف دو نیسان حامل چوب در مناطق سیدابوصالح و چپی قائم‌شهر را نیز اعلام کرد.
پلیس ساری در گزارشی دیگر از ضبط دو تن چوب در یک نیسان در حوزه پاسگاه هولار خبر داد. علی قیصری، فرمانده انتظامی، به صداوسیما گفت محموله به منابع طبیعی تحویل شد و راننده پس از تشکیل پرونده به مرجع قضایی معرفی شد. همچنین در دشت سجزی، صداوسیما به نقل از منابع طبیعی اصفهان، کشف ۵۵۰ کیلوگرم چوب تاغ و توقیف یک موتورسیکلت را اعلام کرد؛ متهم پیش از بازداشت گریخته بود.
مهر در یکم آبان به نقل از علی باقری، از توقیف کامیون حامل چوب در آمل، یک نیسان در حوزه سرخرود با همکاری پاسگاه آغوزبن، یک نیسان در بندپی شرقی بابل با دستور قضایی و یک نیسان در محدوده پلیس‌راه پهنه‌کلای ساری خبر داد. در خبر دیگری که صداوسیما منتشر کرد، یک پیکان‌وانت حامل چوب در حوزه زرین‌آباد ساری شناسایی شد؛ راننده هنگام فرار و بی‌توجهی به دستور توقف با خودرویی دیگر برخورد کرد و خودرو برای رسیدگی قانونی به پارکینگ انتقال یافت.
در پرونده قطع چنار تاریخی روستای زگلیک اهر، علی فاضلی، دادستان شهرستان، اعلام کرد پرونده در شعبه دوم بازپرسی در حال رسیدگی است. بنا بر گزارش ایلنا، او گفت تحقیقات اولیه از قطع درخت ثبت‌ملی با قدمت اعلام‌شده ۸۰۰ سال، با هدف فروش و تأمین هزینه ساخت سرویس بهداشتی و با هماهنگی بخشداری فندقلو حکایت دارد. لودر مورد استفاده توقیف و بخشی از تنه درخت ضبط شده است. این خبر ناظر به تحقیقات اولیه است و صدور حکم محکومیت اعلام نشده است.
در جنگل شعیبیه پارک ملی دز، سیدمرتضی تفاخ، رئیس پارک، به صداوسیما گفت پس از دریافت تصاویر شهروندی از قطع درختان، دو نفر شناسایی شده‌اند. او همچنین از شناسایی بیش از ۲۰ مورد قطع درخت و برخورد قضایی در سه ماه گذشته خبر داد؛ این رقم به هفته جاری محدود نیست.
آمارهای دوره‌ای دیگری نیز منتشر شد. محمد خداپرست، مدیرکل حفاظت محیط زیست اردبیل، به صداوسیما گفت در شش ماه نخست سال ۳۲۳ متخلف به مراجع قضایی معرفی شده‌اند؛ جلوگیری از ۲۹ مورد شکار و صید، کشف ۱۰۶ مورد نگهداری و خریدوفروش حیات‌وحش، ضبط ۱۰ سلاح غیرمجاز و ۱۷ سلاح مجاز و برخورد با ۱۹۴ مورد آلودگی از اجزای این گزارش بود. آخرین خبر یزد نیز به نقل از مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اعلام کرد در سال گذشته بیش از ۱۰۰ متخلف حوزه انسانی و بیش از ۱۰۰ متخلف شکار و صید معرفی شده‌اند و بیش از ۳۰۰ واحد صنعتی در فهرست آلاینده‌ها بوده‌اند. این آمارها نباید به بازداشت‌های همین هفته تعبیر شوند.
حق تنفس و هوای پاک
خوزستان در چند روز با هوای ناسالم و در بعضی ساعات با شاخص خطرناک مواجه بود. ایسنا در ۲۶ مهر به نقل از روابط عمومی محیط زیست استان، وضعیت قرمز را برای اهواز، ملاثانی، هویزه، مسجدسلیمان، شوشتر، گتوند، شوش، دزفول، اندیمشک، آبادان، شادگان و هندیجان اعلام کرد. گزارش صبح همان روز صداوسیما، شاخص شوش را ۱۷۱، اهواز ۱۵۹، شوشتر ۱۵۷، دزفول ۱۵۶، گتوند ۱۵۵، اندیمشک ۱۵۳ و هندیجان را ۱۵۱ اعلام کرده بود.
صبح ۲۷ مهر، مهر از رسیدن شاخص مسجدسلیمان به ۵۰۰ خبر داد. در همان گزارش، شوش با ۱۶۱، اهواز و هندیجان با ۱۶۰، شوشتر با ۱۵۹، گتوند با ۱۵۶، اندیمشک، بهبهان، دزفول، شادگان و ملاثانی با ۱۵۳ و هویزه با ۱۵۲ در وضعیت ناسالم برای همه گروه‌ها قرار داشتند. هفتکل با شاخص ۱۰۲ برای گروه‌های حساس ناسالم بود.
ساعت هفت صبح ۲۸ مهر، صداوسیما تداوم شاخص ۵۰۰ در مسجدسلیمان را گزارش کرد. هندیجان ۱۶۶، بهبهان ۱۶۴، شوشتر ۱۶۰، گتوند ۱۵۵، ملاثانی ۱۵۳ و اهواز ۱۵۱ داشتند؛ اندیمشک، هفتکل، دزفول و شوش در محدوده ناسالم برای گروه‌های حساس بودند. عصر همان روز، شرایط مناطق دیگری تغییر کرد: مهر به نقل از مرکز پایش اعلام کرد ساعت ۱۸ شاخص آبادان به ۵۰۰ رسید، رامهرمز با ۲۶۲ و هویزه با ۲۲۶ بسیار ناسالم شدند و اهواز و هندیجان به‌ترتیب با ۱۵۸ و ۱۵۶ ناسالم برای عموم بودند. بهبهان، خرمشهر، ایذه، ملاثانی و شوشتر نیز در محدوده نارنجی قرار داشتند.
در ۳۰ مهر، خبرگزاری دانشجو از کاهش آلودگی در بخش‌هایی از خوزستان خبر داد. هویزه با شاخص ۱۶۹ همچنان قرمز و گتوند و هندیجان نارنجی بودند، اما اهواز و شماری از دیگر شهرها در وضعیت قابل‌قبول قرار گرفتند. ساعت ۱۱ صبح یکم آبان نیز بنا بر گزارش صداوسیما از مرکز پایش، هندیجان با ۱۵۲ برای عموم ناسالم بود و خرمشهر با ۱۴۰، شادگان با ۱۰۸ و آبادان با ۱۰۶ در وضعیت ناسالم برای گروه‌های حساس قرار داشتند.
در مشهد، آلودگی از ۲۶ مهر شدت گرفت. مهدی یزدان‌جو، معاون محیط زیست انسانی خراسان رضوی، به ایرنا گفت میانگین ۲۴ساعته در آن روز ۹۶ بود، اما شاخص یک تا دو ساعت اخیر به ۱۰۸ رسیده بود. ماشین‌ابزار و رسالت برای همه افراد ناسالم اعلام شدند؛ ۱۴ منطقه در وضعیت ناسالم برای گروه‌های حساس و هفت منطقه دیگر در وضعیت سالم قرار داشتند. او در ۲۷ مهر، میانگین ۲۴ساعته را ۱۰۱ و شاخص کوتاه‌مدت را ۱۰۹ اعلام کرد و گفت ۱۷ منطقه برای گروه‌های حساس ناسالم‌اند.
در ۲۸ مهر، داوود نورمحمدی، سرپرست اداره‌کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی، در گزارش ایرنا و صداوسیما، میانگین ۲۴ساعته را ۱۰۷ و شاخص کوتاه‌مدت را ۱۱۰ اعلام کرد. ۱۸ منطقه ناسالم برای گروه‌های حساس و پنج منطقه سالم بودند. مهر نیز در گزارشی از همان روز شاخص ایستگاه ساختمان را ۱۸۰ اعلام کرد. در گزارش ۳۰ مهر همشهری آنلاین، ایستگاه ساختمان مشهد با شاخص ۲۵۲ در وضعیت بسیار ناسالم قرار داشت و ایستگاه سجاد نیز برای همه گروه‌ها ناسالم گزارش شد. این ارقام به زمان‌ها و ایستگاه‌های مشخص مربوط‌اند و میانگین هفتگی شهر نیستند.
اصفهان نیز چند روز هوای ناسالم داشت. مهر صبح ۲۶ مهر، میانگین شاخص شهر را ۱۱۵ و وضعیت ۱۳ منطقه را قرمز یا نارنجی گزارش کرد. در ساعت هشت صبح ۲۸ مهر، میانگین داده‌های ۲۱ ایستگاه فعال ۱۰۴ بود؛ ملک‌شهر با ۱۵۴ و محور شرق با ۱۷۱ برای عموم ناسالم بودند و چند ایستگاه دیگر از جمله انقلاب، جی، ولدان و کاوه در محدوده ناسالم برای گروه‌های حساس قرار داشتند.
صبح ۲۹ مهر، میانگین شاخص اصفهان به ۱۲۳ رسید. طبق گزارش مهر، احمدآباد ۱۵۷، انقلاب ۱۶۴، بزرگراه خرازی ۱۵۲، فیض ۱۵۶، جی ۱۵۴ و محور شرق ۱۶۷ داشتند و قرمز بودند. در ۳۰ مهر، صداوسیما میانگین شهر را ۱۰۶ اعلام کرد؛ کردآباد با ۱۶۰ و محور شرق با ۱۵۳ برای عموم ناسالم بودند و احمدآباد، انقلاب، فیض، پروین اعتصامی، خرازی، سپاهان‌شهر، فرشادی و ولدان در وضعیت ناسالم برای گروه‌های حساس قرار داشتند.
در گیلان، اعظم‌سادات میرروشندل، رئیس اداره پایش و امور آزمایشگاه‌های محیط زیست استان، در ۲۷ مهر به ایرنا گفت شاخص ۱۵۴ اعلام‌شده به ۲۴ ساعت گذشته مربوط است. او توضیح داد دستگاه اندازه‌گیری ذرات از شب قبل دچار مشکل شده و داده لحظه‌ای در دسترس نیست؛ بنابراین نباید عدد روزانه را به‌عنوان سنجش لحظه‌ای معرفی کرد. به گفته او، پایداری حدود ۹۶ساعته هوا به ماندگاری غبار کمک کرده بود.
در کرمانشاه، سعید دزفولی‌نژاد در خبری که خبر فوری و آخرین خبر کرمانشاه منتشر کردند، شاخص ساعت ۱۰ صبح ۲۶ مهر را ۱۱۸ و ناسالم برای گروه‌های حساس اعلام کرد. عصرمرکزی در ۲۷ مهر، اراک و ساوه را نارنجی و شازند را قرمز گزارش کرد. تابناک استان‌ها نیز از بازگشت آلودگی به تبریز خبر داد، بدون آنکه در متن دریافتی شاخص دقیق ارائه شده باشد.
همشهری آنلاین در گزارش ۲۶ مهر، منطقه ویژه اقتصادی پارس یک را با شاخص ۲۰۰، آمل و چالوس و رشت را ناسالم برای گروه‌های حساس و برخی ایستگاه‌های تهران و اصفهان، بندرعباس و ساوجبلاغ را ناسالم برای عموم معرفی کرد. در گزارش ۳۰ مهر این رسانه، پارس یک ۲۰۰، پارس دو ۱۸۶ و عسلویه ۱۷۰ داشتند. شاخص پالایشگاه گاز ایلام نیز ۲۰۰ گزارش شد و آلاینده آن دی‌اکسید گوگرد اعلام شد؛ در پارس دو ازن آلاینده غالب بود. ایستگاه سلامت تهران با ۱۵۶، قرچک با ۱۵۱ و شهریار با ۱۶۲ در وضعیت ناسالم برای عموم قرار داشتند. خبر فوری دورود نیز در گزارش صبح ۳۰ مهر، تهران را با شاخص ۱۳۱ ناسالم برای گروه‌های حساس و کرج را با ۶۶ قابل‌قبول اعلام کرد.
در کنار اندازه‌گیری آلودگی، منابع تولید دود نیز مورد توجه قرار گرفتند. فرهاد قلی‌نژاد، معاون محیط زیست انسانی خوزستان، به صداوسیما گفت شرکت‌های نیشکری در شرایط آلودگی ملزم به برداشت سبز هستند. او سهم کنونی این روش را ۴۰ درصد اعلام کرد و گفت شرکت‌ها باید برنامه پنج‌ساله برای افزایش آن ارائه دهند و تجهیزات هاروستر فراهم کنند. به گفته او، مصوبه کارگروه ملی هوای پاک افزایش سالانه برداشت سبز را پیش‌بینی کرده و در سال گذشته برای بعضی موارد سوزاندن مزارع و تخلف زیست‌محیطی پرونده قضایی تشکیل شده است.
در جنوب خرم‌آباد، ساکنان از دود ناشی از سوزاندن بقایای مزارع شکایت کردند. سفیرافلاک در گزارشی که انصاف‌نیوز نیز بازنشر کرد، اظهارات ساکنان گلدشت غربی و جنوب شهر را نقل کرد که از نزدیک به یک هفته دودگرفتگی و دشواری بازکردن پنجره‌ها گفته بودند. کامران فرمان‌پور، مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان، به این رسانه گفت گشت‌های مشترک با جهاد کشاورزی و پلیس انجام شده، شماری از افراد شناسایی و برای رسیدگی به مرجع قضایی معرفی شده‌اند. صداوسیما نیز پیش‌تر همین پیگیری‌ها را گزارش کرده بود.
در یزد، آخرین خبر به نقل از مدیرکل حفاظت محیط زیست استان نوشت بعضی کوره‌های آجرپزی سنتی در مرحله نهایی پخت، با تشدید احتراق یا استفاده از سوخت مایع، انتشار آلاینده و بوی نامطبوع ایجاد می‌کنند. او توضیح داد این واحدهای صنفی عموماً پروانه صنعتی ندارند و روند صدور مجوز آن‌ها با استعلام محیط زیست همراه نیست. تریبون یزد نیز ادعا کرد دپوی بدون سرپوش حدود ۵۰۰ هزار تن سیلیس در مجموعه شیشه اردکان و حمل بدون روکش، موجب انتشار گردوغبار در اردکان، میبد، اشکذر و یزد شده است؛ این رسانه نتایج پایش تخصصی برای تأیید میزان و گستره این آلودگی ارائه نکرده است.
فقدان مدیریت بارش‌های حداقلی؛ خشکسالی و از بین رفتن منابع آبی
بیش از یک‌سوم تالاب چغاخور خشک شده است. محسن کریمی، مدیرکل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری، در گزارش مهر گفت با وجود بارش مناسب در سال آبی ۱۴۰۴–۱۴۰۵، حقابه تالاب رعایت نشده و نبود برنامه منابع و مصارف و مدیریت برداشت‌های پایین‌دست به کاهش ذخایر انجامیده است. او نیاز آبی تالاب را در شرایط خشک ۱۶ میلیون و در شرایط تر ۲۷ میلیون مترمکعب اعلام کرد و گفت بخش شمالی هنوز آب دارد.
کریمی از هشدارها و پیگیری‌های قضایی از زمستان ۱۴۰۴، مسدودکردن خروجی در مقاطعی از اواخر زمستان و ابتدای سال، کاهش ذخایر با برداشت کشاورزی پس از اردیبهشت و دستور قضایی شهریور برای بستن خروجی و تخصیص آب بالادست خبر داد. او گفت پرونده‌های مرتبط همچنان در مراجع نظارتی و قضایی باز است و وضعیت آب پس از اقدامات اخیر رو به بهبود بوده است. علی یاری، کارشناس مدیریت آب، در گفت‌وگو با مهر بر تعیین دقیق ورودی، خروجی و برداشت‌ها تأکید کرد. محمد طالبی، کارشناس بوم‌شناسی تالاب، نیز گفت ارزیابی آسیب به گونه‌ها نیازمند بررسی میدانی است و بازگشت آب به‌تنهایی به معنای بازیابی کامل کارکرد زیستی نیست.
در ورامین، محمد فریدی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست، به ایرنا گفت تالاب بندعلیخان در سال‌های اخیر حتی در دوره‌های پربارش کمتر از ۱۰ درصد آبگیری کرده و تغییر مسیر مهاجرت پرندگان، زمستان‌گذرانی آن‌ها را مختل کرده است. او از کاهش حضور پرندگانی مانند مرغابی سرسبز، خوتکا، اگرت، حواصیل، آنقوت، تنجه، درنا و قو خبر داد و گفت بخشی از پرندگان تالاب مُرّه را انتخاب می‌کنند یا فقط چند روز در ورامین می‌مانند.
فریدی علت نرسیدن آب را، با وجود تعیین حقابه از رودخانه‌های شور و شیرین، لایروبی و ایجاد مسیر انتقال، برداشت‌ها و موانع ایجادشده در طول مسیر در تهران و قم دانست. تالاب فصلی بندعلیخان بیش از ۲۵ هزار هکتار وسعت دارد. در خبری دیگر، مهر به نقل از دبیر ستاد ملی مدیریت گردوغبار، هامون و جازموریان خشک‌شده را از کانون‌های مهم غبار معرفی کرد و تأمین حقابه تالاب‌ها را راهکار اصلی مقابله دانست.
در هورالعظیم، مسعود کنعانی و ناصر عبیات، فعالان محیط زیست خوزستان، در گفت‌وگو با رکنا نسبت به تخریب زیست‌بوم و تهدید معیشت جوامع محلی هشدار دادند. کنعانی از گسترش جاده‌های دسترسی به دکل‌ها و تجهیزات صنعتی در بخش‌هایی از تالاب گفت و درباره گزارش‌های تلفات آبزیان، بر لزوم پایش کیفیت آب و بررسی علمی علت‌ها تأکید کرد. او کاهش اکسیژن و آلودگی احتمالی را از عوامل قابل بررسی دانست، نه علت اثبات‌شده همه تلفات. عبیات نیز بر ارتباط تالاب با زندگی مردم و ضرورت حفاظت ملی از آن تأکید کرد.
هم‌میهن با بازنشر گزارش آوش، از نگرانی‌ها درباره مجوز توسعه میدان نفتی سهراب در بخش شمالی هورالعظیم خبر داد. در این گزارش، ابهام درباره ارزیابی توان اکولوژیک و آثار تجمعی فعالیت‌های نفتی مطرح شده و آمده است که سازمان حفاظت محیط زیست خواستار بازنگری مطالعات اجتماعی و الزام‌آوربودن نتایج آن شده است. در مقابل، مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت گفته اجرای شش پد جدید فعلاً در دستور کار نیست و به مطالعات و مشورت بیشتر وابسته است؛ فعالیت در دو پد دارای مجوز قبلی ادامه دارد.
در خراسان شمالی، نوربخش داداشی، مدیرکل هواشناسی، به ایرنا گفت بارندگی از ابتدای سال تا ۲۴ مهر به ۱۴۷ میلی‌متر رسیده است؛ در برابر ۵۸٫۷ میلی‌متر مدت مشابه سال قبل و ۱۱۲٫۲ میلی‌متر میانگین بلندمدت. با وجود افزایش بارش، او ۸۷٫۵ درصد مساحت استان را درگیر خشکسالی اعلام کرد. در یکم آبان، عباس جنگی‌مرنی، مدیرعامل آب منطقه‌ای استان، به ایرنا گفت سطح آب زیرزمینی بعضی دشت‌ها در دهه‌های اخیر تا ۲۰ متر افت کرده و کسری انباشته مخازن در چهار دهه حدود دو میلیارد و ۵۰۰ میلیون مترمکعب است. توسعه بهره‌برداری در هشت دشت از ۱۱ دشت ممنوع است، چهار دشت وضعیت بحرانی دارند و ۸۰ درصد ظرفیت مخازن سدهای استان خالی مانده است.
تسنیم در گزارشی با آمار تا ۱۹ مهر، ذخیره پنج سد اصلی تأمین آب تهران را ۳۸۳ میلیون مترمکعب اعلام کرد. طالقان با ۱۶۶ میلیون مترمکعب بیشترین ذخیره را داشت، اما ۳۱ درصد پایین‌تر از میانگین ده‌ساله بود. پرشدگی لار چهار درصد و ماملو ۱۲ درصد و ذخیره ماملو ۷۴ درصد کمتر از میانگین بلندمدت گزارش شد. با وجود افزایش موجودی نسبت به سال قبل، چهار سد همچنان پایین‌تر از میانگین ده‌ساله قرار داشتند. این مقایسه با سال قبل، به معنای رفع کمبود آب نیست.
در کهیر سیستان و بلوچستان، رصد بلوچستان تصاویری از وضعیت ظاهری آب آشامیدنی منتشر کرد و خواستار بررسی کیفیت و پاسخ‌گویی مسئولان شد. در این گزارش، نتیجه آزمایش آب ارائه نشده است و آلودگی میکروبی یا شیمیایی مشخصی قابل تأیید نیست. در ایذه نیز افشین حاتمی، مدیرعامل آبفای خوزستان، به صداوسیما گفت چاه بردبران سه پس از ۲۰ سال بازسازی و راه‌اندازی شده و دبی آن از ۱۵ به ۳۵ لیتر بر ثانیه رسیده است؛ تجهیزات چاه بردبران دو نیز برای استفاده از قطعات سالم بررسی می‌شود.
در مازندران، حیدر داوودیان، مدیرعامل آب منطقه‌ای، به صداوسیما گفت ۱۶۶ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان برای لایروبی و احیای ۶۵ آب‌بندان اختصاص یافته است. او همچنین از ۱۷۱ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان اعتبار برای ساخت و بهسازی کانال‌های آبرسانی و انتقال آب با لوله خبر داد. در داورزن، عصرسبزوار به نقل از حسن صالحان، کارشناس اجرائیات منابع آب، انسداد پنج چاه غیرمجاز در کاهک را گزارش کرد؛ صرفه‌جویی سالانه برآوردی ۵۵ هزار مترمکعب اعلام شد. طلوع بم نیز به نقل از روابط عمومی منابع آب، از انسداد و پلمب سه چاه با دستور قضایی در بخش بروات خبر داد.
بحران فرونشست زمین در ایران
در بوشهر، ایمان زندی‌نیا، رئیس شورای شهر، در گزارش مهر نسبت به موارد گزارش‌شده نشست زمین در معابر و محدوده‌های مسکونی و اداری بافت تاریخی هشدار داد. او خواستار بررسی ژئوتکنیکی، ارزیابی شبکه‌های آب و فاضلاب، شناسایی نقاط پرخطر و هماهنگی مدیریت بحران شد. در این گزارش، علت فنی قطعی این موارد اعلام نشده است.
در غرب تهران، تسنیم از تهدید فرونشست در دشت شهریار، رباط‌کریم و بهارستان گزارش داد و برداشت بیش از حد آب زیرزمینی، چاه‌های غیرمجاز و گسترش ساخت‌وساز را از عوامل مطرح‌شده دانست. این رسانه به عبور خطوط گاز، برق، فرآورده‌های نفتی و مسیرهای ریلی از پهنه‌های پرخطر اشاره کرد. مهر نیز در گزارشی درباره دشت‌های استان تهران، بر نقش کسری مخازن و برداشت بی‌رویه تأکید داشت.
مهدی پیرهادی، رئیس کمیسیون سلامت و محیط زیست شورای شهر تهران، در گفت‌وگو با میزان گفت کاهش برداشت از چاه‌های شهرداری، استفاده از پساب تصفیه‌شده برای مصارف مجاز، اصلاح آبیاری فضای سبز و پایش آبخوان‌ها باید در برنامه‌ای یکپارچه دنبال شود. او توسعه سطوح نفوذپذیر و مدیریت روان‌آب را اقداماتی مکمل دانست و تأکید کرد این روش‌ها جایگزین کنترل برداشت نیستند و اجرای آن‌ها به شرایط خاک، آلودگی، شیب و وضعیت آب زیرزمینی وابسته است.
رکنا نیز در گزارشی مروری به پژوهش سال ۲۰۲۴ منتشرشده در «ساینس اَدونسز» استناد کرد که فرونشست را در ۲۶۵ شهرستان از ۴۲۹ شهرستان بررسی‌شده شناسایی کرده بود. این یافته تاریخی، شمار شهرستان‌هایی نیست که در هفته جاری برای نخستین بار دچار فرونشست شده‌اند. در همان گزارش، خطر کاهش برگشت‌ناپذیر ظرفیت ذخیره آبخوان‌ها و تفاوت شدت نشست در نقاط مختلف مورد تأکید قرار گرفته بود.
آتش‌سوزی منابع طبیعی
در تالاب حسنلو نقده، بیش از هفت هکتار پوشش نیزاری سوخت. اکبر قایمی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست نقده، شامگاه ۲۸ مهر به ایرنا گفت حریق ضلع جنوبی تالاب با تلاش سه‌ساعته دو تیم آتش‌نشانی نقده و محمدیار و ۲۰ نفر از محیط‌بانان و اهالی مهار شد. خشکی نیزار، ناهمواری و دشواری دسترسی عملیات را کند کرده بود و علت حریق و میزان دقیق خسارت همچنان بررسی می‌شد.
در مراتع گوگانلو و ددانلو قوچان، حدود دو هکتار مرتع دچار حریق شد و دو درخت ارس و سه درختچه زرشک کوهی آسیب دیدند. امیر زمانی‌مقدم، رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری، در خبر منتشرشده در قوچان‌خبر گفت نیروهای حفاظتی و مردم پس از چند ساعت آتش را مهار کردند و برای جلوگیری از شعله‌وری مجدد در محل ماندند. علت آتش‌سوزی اعلام نشده بود.
در پارک ملی خجیر، رئیس پارک‌های ملی خجیر و سرخه‌حصار از مهار آتش‌سوزی نزدیک مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی و حاشیه رودخانه با کمک محیط‌بانان و اهالی خبر داد. طبق گزارش مهر و آخرین خبر تهران، حادثه در ۲۵ مهر رخ داد و آسیبی به حیات‌وحش گزارش نشد. در رستم‌آباد نیز باشهرستان به نقل از درفک‌خبر نوشت سوزاندن کاه‌وکلش یک مزرعه، آتش را به زمین مجاور و به‌سوی خانه‌ها و مغازه‌ها گسترش داد؛ حریق با حضور آتش‌نشانی مهار شد.
در ایلام، مهدی تیموری، مدیرکل حفاظت محیط زیست، به مهر گفت از ابتدای سال ۲۱ آتش‌سوزی در اراضی کشاورزی حدود ۲۸۰ هکتار زمین را درگیر کرده است. او بر خسارت سوزاندن بقایا به خاک و هوا و استفاده از روش‌های جایگزین تأکید کرد. یاسم خانمحمدیان، مدیرکل منابع طبیعی، خطر سرایت آتش مزارع به جنگل‌های زاگرس را مطرح کرد. فیض‌الله زینی‌وند، کارشناس جهاد کشاورزی، نیز گفت آموزش و برخورد قانونی باید با حمایت از کشاورزان، تأمین ادوات خاک‌ورزی و مدیریت فنی بقایا همراه شود.
در لرستان، شیرزاد نجفی، مدیرکل منابع طبیعی، در گزارش ایلنا از ثبت ۴۶ حریق و درگیری ۲۶۰ هکتار از جنگل‌ها و مراتع در سال ۱۴۰۵ تا زمان گزارش خبر داد و کاهش ۸۵درصدی حریق نسبت به مدت مشابه سال گذشته را اعلام کرد. رضا افلاطونی، رئیس سازمان منابع طبیعی، نیز در نشست کرج از کاهش حدود ۸۰درصدی سطح حریق کشور نسبت به سال قبل سخن گفت. صداوسیما گزارش داد مرحله دوم توزیع موتورسیکلت، پوشاک عملیاتی و تجهیزات انفرادی و گروهی اطفا انجام شده و راه‌اندازی یگان پهپادی در دست پیگیری است. این ارقام دوره‌ای به مساحت حریق‌های همین هفته اضافه نمی‌شوند.
بحران پسماند و آلاینده‌های محیط زیستی
در آذربایجان غربی، حجت جباری، مدیرکل حفاظت محیط زیست، به ایلنا گفت روزانه بیش از دو هزار تن زباله تولید می‌شود و دفع سنتی، با تولید شیرابه و گاز، آب زیرزمینی، خاک و سلامت مردم را تهدید می‌کند. او بر تأسیسات جمع‌آوری و تصفیه شیرابه، پردازش مکانیزه و تفکیک از مبدأ تأکید کرد. مهر نیز از انباشت و سوزاندن پسماند کنار پمپ‌بنزین فخرآباد مشگین‌شهر و انتشار دود و بوی نامطبوع در محدوده سکونت اهالی خبر داد.
در تالش، همشهری آنلاین گزارش مفصلی درباره سایت پسماند قروق و نگرانی از چرای دام منتشر کرد. یاسر اسلامی‌خواه، کنشگر محیط زیست، از بیمارشدن و تلف‌شدن شماری از گاوها پس از حضور در محل زباله و فروش بعضی دام‌ها پیش از تلف‌شدن سخن گفت و خواستار بررسی سلامت دام و فرآورده‌های دامی شد. این اظهارات، بدون ارائه نتیجه آزمایشگاهی مشخص، علت قطعی بیماری یا تلفات را اثبات نمی‌کند.
اصغر خودکار، رئیس اداره محیط زیست تالش، در گفت‌وگو با همان رسانه، مشکلات دفع غیراصولی و شیرابه را تأیید کرد و گفت شهرداری اقداماتی مانند محصورکردن سایت، خاک‌پوشانی و تعیین محل پسماند پزشکی بی‌خطرسازی‌شده انجام داده است، اما کنترل و تصفیه شیرابه همچنان حل نشده است. او از پیگیری قضایی در صورت اجرا‌نشدن اصلاحات خبر داد و گفت در سال گذشته نیز به یک کارخانه لبنی درباره تخلیه پسماند اخطار داده شده بود.
شفیع شفقت، مدیر سازمان مدیریت پسماند شهرداری تالش، به همشهری گفت سایت حدود ۱۰هکتاری قروق از سال ۱۳۶۸ فعال است و روزانه حدود ۱۲۰ تا ۱۳۰ تن زباله شهر و ۴۲ روستا را دریافت می‌کند. به گفته او، برآورد اولیه تصفیه‌خانه شیرابه ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد تومان است، در حالی که توان هزینه‌کرد سالانه شهرداری حدود ۱۰ تا ۲۰ میلیارد تومان است. درخواست‌های زمین جایگزین به نتیجه مشخص نرسیده و تأمین اعتبار استانی و ملی ضروری است. مسئولان از تکمیل حصارکشی گفته‌اند، در حالی که کنشگر محلی درباره ادامه حضور دام هشدار داده است.
در کلاردشت، انتشار فیلم تخلیه فاضلاب در حاشیه سردابرود به پیگیری محیط زیست انجامید. محمدرضا نصیرناتری، رئیس اداره محیط زیست چالوس و کلاردشت، به ایرنا گفت آثار تخلیه در محل روبه‌روی کارخانه شهرماسه و حریم منطقه حفاظت‌شده دیده شده، اما خودروی مربوط هنوز شناسایی نشده است. زمان دقیق تخلف معلوم نیست و به گفته او آثار مربوط به یکی دو روز اخیر نبوده است. او ضمن اشاره به پیگیری قضایی، تعیین محل مجاز تخلیه سپتاژ و همکاری شهرداری‌ها و آبفا را ضروری دانست.
در ملایر، علیرضا محمدی، رئیس اداره نظارت بر حیات‌وحش محیط زیست همدان، به ایرنا گفت تأخیر در خاک‌پوشانی زباله‌ها، پرندگان شکاری را برای تغذیه به اطراف سایت پسماند می‌کشاند. او از احتمال انتقال آلودگی میکروبی و حضور بعضی پسماندهای عفونی در میان زباله‌ها سخن گفت و تجمع سگ‌ها را نیز از پیامدهای دسترسی به غذا در این محل دانست.
در البرز، جواد چپردار، رئیس کمیسیون حقوقی شورای شهر کرج، در گفت‌وگو با مهر، تمرکز زباله چند شهر در حلقه‌دره را چالش مدیریتی توصیف کرد. او به برآوردهای سال‌های گذشته از تولید روزانه حدود هزار و ۷۰۰ تن زباله در استان و بیش از ۷۰۰ تن در کرج اشاره کرد و تصریح کرد ارقام باید با آمار رسمی تطبیق داده شوند. پیشنهاد او بررسی مراکز مناسب در شرق و غرب استان، کاهش مسیر حمل، توسعه تفکیک از مبدأ، جمع‌آوری جداگانه و پردازش متناسب با نوع پسماند بود. او همچنین خواستار گزارش‌دهی درباره نتایج نظارت بر پیمانکاران شد.
در یاسوج، عباس بهشتی‌روی، فرماندار بویراحمد، در بازدید از سایت دوپشته دشت‌روم به مهر گفت مدیریت پسماند این محل حدود ۱۰ تا ۱۲ سال بلاتکلیف مانده و سرمایه‌گذاری رهاشده نیازمند فعال‌سازی است. او از تأمین منابع بخش شهرداری و تعهد دستگاه‌های برق، گاز، آبفا، آب منطقه‌ای و مخابرات برای انجام بخشی از زیرساخت‌ها ظرف ۱۰ روز خبر داد. اجرای تعهدات قرار است در بازدید بعدی بررسی شود؛ راه‌اندازی کامل در خبر تأیید نشده است.
در خوزستان، محمدجواد اشرفی، مدیرکل حفاظت محیط زیست، به ایرنا گفت در شش ماه نخست سال ۱۲۰ اخطاریه و پیگیری حقوقی درباره تخلفات پسماند انجام شده است؛ از جمله سوزاندن زباله و آلودگی هوا. سیدمهران علم‌الهدایی، معاون عمرانی استانداری، خواستار تکمیل مطالعات طرح جامع و تعیین محل مناسب دفع شد. در نشست پسماند استان همچنین مقرر شد اقدامات تکمیلی برای بهره‌برداری کارخانه‌های بازیافت اهواز و دزفول تا پیش از پایان سال دنبال شود.
در ایذه، رئیس اداره حفاظت محیط زیست به ایرنا گفت مدیریت کشتارگاه مرغ آنزان‌طیور باید در مهلت تعیین‌شده نواقص تصفیه‌خانه را برطرف کند. این پیگیری پس از گزارش نشت پساب و خونابه به زمین‌های مجاور و انتشار بوی نامطبوع انجام شده است.
چند واحد آلاینده نیز تعطیل شدند. الهیار دولتخواه، رئیس اداره حفاظت محیط زیست کاشان، به مهر گفت یک واحد خدماتی ـ تفریحی به‌دلیل مدیریت نامناسب پسماند و نداشتن سامانه تصفیه فاضلاب انسانی، پس از چند اخطار با دستور قضایی پلمب شد و تا رفع آلودگی بسته می‌ماند. در تربت‌حیدریه، عباسعلی خسروی به صداوسیما از پلمب یک واحد صنعتی خبر داد؛ او همچنین آمار از ابتدای سال را بیش از ۵۰۰ پایش، ۴۶ اخطاریه و ارجاع ۱۲ پرونده اعلام کرد.
در بدره، محمد ماسپی، مدیر نمایندگی محیط زیست، طبق خبر بدره‌خبر از تعطیلی سنگ‌شکنی به‌دلیل آلودگی و بی‌توجهی به اخطارها با دستور قضایی اطلاع داد. خبرگزاری بسیج نیز پلمب یک واحد غیرمجاز ذوب آلومینیوم در جاده سراجه قم را گزارش کرد. در رباط‌کریم، سرپرست اداره محیط زیست به مهر گفت برای سه واحد آلاینده هوا اخطاریه پلمب صادر شده است؛ این خبر به معنای انجام پلمب آن سه واحد نیست.
در پیشوا، ایوب زارع، رئیس اداره حفاظت محیط زیست، به صداوسیما گفت از ابتدای سال بیش از ۸۰ پایش، ۳۴ نمونه‌برداری و ۱۱ اخطاریه انجام شده و ۱۵ واحد آلاینده با دستور قضایی پلمب شده‌اند. فهرست صنایع آلاینده نیز برای اعمال عوارض به استان ارسال شده است. او از تشدید گشت شبانه در آستانه وارونگی دما و پیگیری پسماندسوزی خبر داد.
در اردبیل، محمد خداپرست در گزارش دیگری به صداوسیما، آمار هفت‌ماهه را ۶۸۴ واحد پایش‌شده، ۱۱۸ نمونه‌برداری صنعتی، ۴۵ پایش پسماند پزشکی، ۷۴ نمونه‌برداری از منابع آب، ۲۳۵ اخطاریه و پلمب چهار واحد اعلام کرد. در قم، اخبار قم به نقل از رئیس اداره حقوقی محیط زیست از معرفی پیمانکار شهرداری به دستگاه قضایی به‌دلیل سوزاندن سرشاخه‌ها و پسماند حاصل از هرس خبر داد. در رضوانشهر نیز اکبر میغی در گزارش ایرنا، از معرفی عاملان آلودگی هوا و کشف کوره‌های غیرمجاز زغال اطلاع داد.
در تهران، آخرین خبر به نقل از رئیس هیئت‌امنای محله شهید بروجردی گزارش داد حجم نخاله‌های انباشته‌شده نسبت به سال قبل به سه برابر رسیده و ساکنان همچنان خواستار جمع‌آوری آن‌ها هستند. در بوشهر نیز ایمان زندی‌نیا در گزارش مهر، تخلیه نخاله در ورودی‌های شهر را مسئله‌ای زیست‌محیطی خواند و خواستار جمع‌آوری و نظارت شد. همشهری آنلاین به نقل از مرتضی مرادی، معاون خدمات شهری منطقه ۱۲ تهران، از طرح ساماندهی مخازن هزار و ۱۰۰لیتری در محورهای منتخب خیابان انقلاب همراه با آموزش تفکیک خبر داد. در رضوانشهر نیز پویش جمع‌آوری زباله مسیر آبشار ویسادار اعلام شد.
دیگر اخبار مرتبط با محیط زیست
خشکیدگی و قطع درختان چیتگر با روایت‌های متفاوت مسئولان همراه بود. رضا بیانی، مدیرکل منابع طبیعی تهران، در ۳۰ مهر به ایرنا گفت آبیاری نامنظم، کمبود آب، آفات و انجام‌نشدن به‌موقع مراقبت‌های بهداشتی و پرورشی در چند سال اخیر از عوامل خشکیدگی‌اند. او مسئولیت مدیریت، نگهداری و آبیاری را بر عهده شهرداری دانست و گفت قرارداد اولیه از ۱۳۷۰ برای ۳۰ سال بوده و در ۱۴۰۰ برای دوره‌ای ۳۰ساله تمدید شده است.
به گفته بیانی، از سال ۱۴۰۲ در سه مرحله و با مجوز، ۲۵ هزار درخت خشکیده به حجم سه هزار و ۴۵۰ مترمکعب برداشت و ۱۴۳ میلیارد ریال به خزانه واریز شده است. او ظرفیت کاشت جایگزین را حدود ۳۰ تا ۳۵ هزار نهال و آب قابل انتقال به پارک را حدود ۱۷۰ لیتر بر ثانیه اعلام کرد و گفت بخشی از شبکه آبیاری اجرا شده است. در مقابل، عبدالمطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری، وضعیت چیتگر را حاصل تصمیم‌ها و ترک فعل‌های دو دهه گذشته دانست و جبران آن را زمان‌بر توصیف کرد. شرق نیز پیش‌تر تصاویر قطع درختان و توضیح شهرداری درباره هدف احیا را منتشر کرده بود.
اسماعیل کهرم، بوم‌شناس، در گفت‌وگوی منتشرشده در دیدارنیوز، فشار جمعیت و تقاضای آب فراتر از ظرفیت منابع تهران را از زمینه‌های آسیب به درختان دانست. زینب رحیمی نیز در گزارشی کوتاه از قطع و بارگیری درختان لویزان خبر داد؛ تعداد درختان، زمان دقیق قطع و وضعیت مجوز در این خبر مشخص نبود. خبرگزاری شهر در موضوعی جداگانه، توضیح رحمانی، مدیرعامل سازمان حمل‌ونقل و پایانه‌های شهرداری، را منتشر کرد که قطع درخت مربوط به پرونده آن سازمان را به دهه ۱۳۹۰ نسبت داد و از جریمه ۹۴۵ میلیون تومانی خبر داد؛ این مورد، قطع تازه درخت در هفته جاری نیست.
در شاهرود، انصاف‌نیوز با یک فعال محیط زیست معترض در جاده معدن بوکسیت تاش گفت‌وگو کرد. او گفت گروهی برای جلوگیری از عبور خودروهای معدن در منطقه حضور یافته‌اند و نسبت به آثار احتمالی فعالیت بر منابع آب، مراتع، سلامت و زیست‌بوم اعتراض دارند. این فعال از مخالفت نهادهای تخصصی، حمایت استانداری از بازگشایی و دسترسی‌نداشتن عموم به گزارش مطالعاتی مورد استناد مسئولان انتقاد کرد و خواستار انتشار آن و ارزیابی مستقل شد.
او همچنین درباره روشن‌نبودن وضعیت مالکیت و مسئولیت حقوقی معدن و احتمال تعارض منافع در تهیه مطالعات پرسش مطرح کرد و گفت بعضی منتقدان با پیگیری قضایی روبه‌رو شده‌اند. این اظهارات به فعال مصاحبه‌شونده منتسب است؛ این گزارش شامل متن کامل مطالعات یا پاسخ مستقل همه طرف‌ها نیست. خواسته اعلام‌شده معترضان، انتشار گزارش علمی، روشن‌شدن وضعیت مجوزها و توجه به نگرانی‌های محلی بود.
در روستای دره‌کوله، ایرنا در گزارشی تصویری از دشواری رفت‌وآمد پس از آبگیری سد ژاوه از بهار امسال خبر داد. به روایت این گزارش، پل چوبی قبلی زیر آب رفته و پلی که سازندگان از سال‌ها قبل وعده داده بودند ساخته نشده است؛ دانش‌آموزان برای رفتن به مدرسه از محدوده فاضلاب و لجن عبور می‌کنند. مدیرکل محیط زیست کردستان نیز در همان گزارش از مشکلات آبگیری و نداشتن مجوز بهره‌برداری سد سخن گفته است.
در فریدونکنار، محمدرضا کنعانی، مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران، در نشست با فرماندار و شهردار بر ساماندهی پسماند، تدوین برنامه محیط‌زیستی بندر، پیشگیری از آلودگی ساحل و مقابله با شکار و عرضه پرندگان مهاجر تأکید کرد. مهر گزارش داد بازنگری محدوده تالاب بین‌المللی نیز برای بررسی کارشناسی با رعایت الزامات حفاظتی مطرح شده است؛ تغییر نهایی محدوده اعلام نشده بود.
در قائم‌شهر، علی باقری به ایرنا گفت ورودی‌ها و خروجی‌های نقاط بحرانی جنگلی روستای سیف‌کتی با ایجاد کانال مسدود شده‌اند تا دسترسی غیرمجاز و انتقال چوب محدود شود. در محدوده ویابن، گردنه عسلک و یخچال کرج نیز علی بابازاده، رئیس اداره منابع طبیعی، به تابناک گفت در گشت ۲۶ مهر، چهار گله با حدود هزار و ۸۰۰ رأس دام از منطقه خارج شده‌اند. اخبار قم به نقل از مدیرکل محیط زیست استان، طرح کاشت بیش از پنج هزار نهال در ۳۳ هکتار حاشیه پلنگ‌دره را اعلام کرد؛
آخرین خبر اردبیل نیز به نقل از مدیرکل حفاظت محیط زیست استان، بر پایش مستمر آثار طرح‌های عمرانی در مناطق تحت مدیریت و حفاظت از خاک، پوشش گیاهی و زیستگاه‌ها تأکید کرد. در دامغان، غلامحسین عرب، فرمانده انتظامی، به مهر گفت دو تریلی حامل مجموعاً ۵۰ تن سنگ سیلیستین فاقد مجوز حمل، به ارزش تقریبی پنج میلیارد ریال توقیف و سه نفر برای رسیدگی به مرجع قضایی معرفی شدند.
در حوزه پیشگیری، عصرسبزوار از بازدید مسئولان از مسیل‌ها و شناسایی نقاط مستعد انسداد یا سرریز پیش از بارش‌های پاییزی خبر داد. در مازندران نیز اسحاق حمیدی، کارشناس مسئول هواشناسی دریایی، در گزارشی که شرق منتشر کرد، درباره باد تا ۱۳ متر بر ثانیه و مواج‌شدن دریا از ۲۷ تا ۲۹ مهر هشدار داد و محدودیت شنا، قایق‌رانی و صیادی را اعلام کرد. در نشست حفاظت منابع طبیعی کرج، رضا بنی‌اسدی‌فر، فرمانده یگان‌های انتظامی و حفاظتی، طبق گزارش مهر بر پایش هوشمند، حمایت تجهیزاتی و معیشتی از نیروهای حفاظت و مشارکت جوامع محلی تأکید کرد.
بدون نظر
نظر بگذارید