خبرگزاری هرانا – مقابله با شکار غیرمجاز و قاچاق حیات‌وحش، آلودگی هوا در چندین شهر، کاهش منابع آبی، فرونشست زمین، آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی و ضعف در مدیریت پسماند از مهم‌ترین موضوعات گزارش‌های محیط زیستی ایران در هفته گذشته بوده‌اند. برخورداری از محیط زیست سالم با حق حیات و سلامت شهروندان پیوند مستقیم دارد.
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، این گزارش هفتگی بر پایه دست‌کم ۶۸ خبر منتشرشده از سوی رسانه‌ها و مقام‌های محلی تنظیم شده است. این گزارش‌ها از نجات و رهاسازی حیات‌وحش، بازداشت متخلفان محیط زیستی، کشف محموله‌های قاچاق چوب و برخورد با شکارچیان غیرمجاز در نقاط مختلف ایران حکایت دارند. همچنین، تداوم آلودگی هوا در چندین استان، تشدید خشکسالی و فرونشست زمین، کاهش منابع آبی و مشکلات مدیریت پسماند از دیگر موضوعات مهم محیط زیستی کشور در این دوره بوده‌اند.
حیات وحش
در پارک ملی کیاسر، یک خرس قهوه‌ای نابالغ که در تله سیمی گرفتار شده بود، پس از چند ساعت تلاش محیط‌بانان و همکاری اهالی روستای بندبن رها و به زیستگاه بازگردانده شد. روح‌الله اسماعیلی، معاون محیط زیست طبیعی مازندران، این رویداد را به صداوسیمای مازندران اعلام کرد. در موردی دیگر، یک بره‌آهو پس از کشف در خانه‌ای روستایی در سرپل‌ذهاب، معاینه و در طبیعت رها شد؛ خبرگزاری بسیج کرمانشاه این خبر را به نقل از رئیس اداره محیط زیست شهرستان منتشر کرد.
دو یوزپلنگ ایرانی از توله‌های «هلیا» در پناهگاه حیات وحش میاندشت جاجرم مشاهده و تصویربرداری شدند. صداوسیما این مشاهده را نشانه‌ای از حضور این دو یوز در زیستگاه گزارش کرد. در پاوه نیز یک شنگ اوراسیایی مشاهده شد و اداره محیط زیست شهرستان، حضور این گونه را نشانه اهمیت زیستگاه‌های آبی منطقه دانست.
در مرکز تکثیر و احیای گوزن زرد ایرانی در رشکان، پنج رأس به جمعیت گوزن‌ها افزوده شد و شمار آنها به ۲۲ رأس رسید. مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی به مهر گفت وضعیت جسمی و زیستی این جمعیت مطلوب است. در چابهار نیز اهالی روستای بلوچی درویش یک گاندوی سرگردان را زنده‌گیری کردند و محیط‌بانان آن را به زیستگاه منتقل کردند؛ این خبر را رسانه رسانک منتشر کرد.
یک بچه‌آهوی آسیب‌دیده که در حاشیه جاده‌ای در اصفهان پیدا شده بود، پس از درمان و بازپروری در پناهگاه حیات وحش موته رها شد. در تیران و کرون نیز یک پرنده بوتیمار پس از تیمار در منطقه حفاظت‌شده دالانکوه آزاد شد؛ صداوسیمای اصفهان هر دو رویداد را گزارش کرده است.
یک فوک خزری که ۲۳ شهریورماه در ساحل مازندران نجات یافته بود، پس از ۱۴ روز درمان بهبود نسبی یافت و به مرکز بازپروری میانکاله منتقل شد. بنا بر گزارش مهر، این حیوان توانایی دنبال کردن ماهی زنده را بازیافته است. ده حلقه افعی دم‌عنکبوتی نیز پس از کشف از قاچاقچیان در فرودگاه امام خمینی، به زیستگاه اصلی خود در ایلام بازگردانده شدند؛ تابناک این بازگشت را گزارش کرد.
دو اسبک دریایی که در یک واحد صنفی در اصفهان کشف و ضبط شده بودند، پس از طی مراحل مراقبتی در عمق حدود ۳۰ متری آب‌های کیش رها شدند. مهر از کشف این دو آبزی و چند ستاره دریایی خبر داده بود و گروه رسانه‌ای شرق مرحله رهاسازی را گزارش کرد.
بازداشت و محکومیت متخلفان محیط زیستی
در عباس‌آباد، شش عضو یک باند قاچاق چوب پس از رصد و کمین مأموران دستگیر شدند. ایرنا به نقل از مسئول منابع طبیعی گزارش کرد یک نیسان حامل چوب، دو اره موتوری، ۱۸ رأس دواب و ۲۴ اصله الوار توسکا توقیف شده است. در خلخال نیز ۲۹ مترمکعب چوب قاچاق شامل راش، توسکا و افرا در یک واحد چوب‌بری کشف و یک نفر بازداشت شد؛ مدیرکل منابع طبیعی اردبیل این خبر را به مهر اعلام کرد.
یک کامیون حامل چوب جنگلی در بابلسر متوقف و برای آن پرونده قضایی تشکیل شد. در اهواز نیز دو گزارش از توقیف محموله‌های چوب گردو منتشر شد؛ ایرنا از کشف محموله‌ای ۱۵ تنی در مسیر غیزانیه به اهواز خبر داد و خبرگزاری دانشجو نیز توقیف یک نیسان حامل چوب بدون مجوز در ورودی شهر را گزارش کرد. در کوهپایه اصفهان هم ۵۰۰ کیلوگرم چوب تاغ در کنار راه‌آهن کشف شد و در کرمانشاه سه کوره غیرمجاز زغال‌گیری تخریب شد.
عملیات‌های یگان حفاظت محیط زیست مازندران در چالوس، آمل، بهشهر، فریدونکنار، جویبار، بابل و کلاردشت به کشف هشت قبضه سلاح، بقایای حیات‌وحش و بازداشت سه شکارچی انجامید. صداوسیمای مازندران همچنین از رهاسازی یک دلیجه و یک کبوتر در میانکاله خبر داد. در نکا نیز دو تفنگ و لاشه پنج قرقاول، از جمله دو پرنده ماده، کشف شد؛ رئیس اداره محیط زیست نکا این اطلاعات را در اختیار ایرنا گذاشت.
در مارگون دو گروه شکارچی با سه قبضه سلاح و لاشه دو کبک شناسایی و بازداشت شدند. دو متهم دیگر در گرمه با لاشه سه کبک و ادوات شکار دستگیر و پرونده آنان به مرجع قضایی ارجاع شد. در ثلاث باباجانی نیز گروهی در ۱۰ مهرماه با یک اسلحه، ۱۳ فشنگ و دو دوربین شکاری متوقف شد؛ صداوسیما و مهر این عملیات‌ها را به نقل از مسئولان محلی گزارش کردند.
در منطقه حفاظت‌شده پرور سمنان، سه شکارچی با لاشه یک کل وحشی، دو سلاح و مهمات بازداشت شدند. در خور و بیابانک گوشت سه کل وحشی از خانه یک متهم کشف شد و در چاروسا و بستک نیز گوشت کل وحشی از دو متخلف به دست آمد؛ گزارش‌های مربوط را مهر، ایلنا و صداوسیما منتشر کردند. پنج متخلف سابقه‌دار هم در منطقه کیامکی جلفا با لاشه کل وحشی و تجهیزات شکار بازداشت شدند و ایرنا از معرفی آنان به مرجع قضایی خبر داد.
در تکاب یک شکارچی با ۳۰ کبوتر چاهی بازداشت شد و پرندگان زنده در طبیعت رها شدند. در عشق‌آباد خراسان جنوبی دو شکارچی با یک سلاح غیرمجاز و دوربین، در کرمانشاه سه نفر پس از شکار یک تشی و در اشنویه چهار نفر با دو تفنگ قاچاق و لاشه چهار خرگوش شناسایی شدند. منابع محلی همچنین از دستگیری یک متهم در بستک با سلاح و ۳۰ فشنگ خبر دادند.
سه حلقه مار پیتون از خانه فردی در کرمانشاه کشف شد. در دیر و دیلم نیز مأموران شیلات ادوات صید غیرمجاز را از اسکله‌ها جمع‌آوری کردند و سه نفر در ارتفاعات کجور به اتهام برداشت غیرمجاز قارچ ترافل با سگ‌های آموزش‌دیده بازداشت شدند. صداوسیما گزارش کرد سه سگ و مقداری ترافل در این عملیات توقیف شده است.
گزارش‌های عملکرد شش‌ماهه از خراسان رضوی، کهگیلویه و بویراحمد، خراسان شمالی و قزوین نیز از صدها پرونده شکار و تخلف، کشف سلاح و ادوات، ضبط چوب و مهار حریق حکایت داشت. این داده‌های چندماهه، آمار دوره‌ای‌اند و در شمار رویدادهای هفتگی محاسبه نشده‌اند.
حق تنفس و هوای پاک
هوای مشهد در دو مقطع هفته برای گروه‌های حساس ناسالم گزارش شد؛ ایرنا شاخص ۲۴ ساعته را یک‌بار ۱۰۷ و سپس ۹۸ اعلام کرد، در حالی که شاخص لحظه‌ای به ترتیب به ۱۱۷ و ۱۲۵ رسید. در اصفهان نیز میانگین شاخص در دو گزارش ۹۴ و ۱۰۲ بود، اما ایستگاه‌های احمدآباد، پروین، ملک‌شهر، زینبیه، کاوه و شرق شهر در محدوده‌های ناسالم قرار گرفتند. صداوسیما و ایرنا این داده‌ها را از سامانه پایش نقل کردند.
در خوزستان، روز ۱۱ مهر هوای دزفول، گتوند، شوشتر، ملاثانی و آبادان در وضعیت قرمز قرار گرفت و چند شهر دیگر از جمله اهواز، اندیمشک و هفتکل نارنجی شدند. هم‌زمان شاخص یکی از ایستگاه‌های اهواز عدد ۵۰۰ را نشان داد. گزارش‌های بعدی نیز از وضعیت قرمز در آبادان، مسجدسلیمان، هندیجان و چند ایستگاه اهواز و وضعیت نارنجی در هشت شهر استان در ۱۵ مهر خبر دادند. ایسنا، خبرگزاری دانشجو و صداوسیمای خوزستان این اندازه‌گیری‌ها را منتشر کردند.
در چهارمحال و بختیاری، شاخص هوای شهرکرد به ۱۴۱ رسید. یک پایش سراسری نیز بیدخون را با شاخص ۲۰۴ و پالایشگاه گاز ایلام را با ۲۰۰ در وضعیت بسیار ناسالم ثبت کرد و بوشهر، بجنورد، دلگان، دهلران و اراک نیز ناسالم گزارش شدند. در کرمان، آلودگی و گردوغبار به تعطیلی مدارس انجامید و اعلام دیرهنگام تصمیم، موجب سردرگمی خانواده‌ها شد؛ صداوسیمای کرمان این وضعیت را گزارش کرد.
فقدان مدیریت بارش‌های حداقلی؛ خشکسالی و از بین رفتن منابع آبی
در جنوب کرمان، افت آب‌های زیرزمینی، فرونشست و فرسایش خندقی هم‌زمان گزارش شد. رکنا به نقل از معاون سازمان منابع طبیعی نوشت سطح آب زیرزمینی منطقه در سال گذشته حدود ۱۴ متر افت کرده و شکاف‌ها در دوساری و فاریاب گسترش یافته‌اند. این منطقه شامل هشت شهرستان است و سالانه بیش از ۴.۵ میلیون تن محصول کشاورزی تولید می‌کند.
پهنه آبی دریاچه ارومیه حدود ۲ هزار و ۷۷۰ کیلومتر مربع و حجم آب باقی‌مانده نزدیک به ۲.۵ میلیارد مترمکعب اعلام شد؛ مدیرکل محیط زیست آذربایجان غربی در بازدیدی که ایلنا گزارش کرد، نیاز آبی دریاچه را حدود ۳.۴ میلیارد مترمکعب دانست و بر مدیریت منابع و تسهیل جریان رودخانه‌ها تأکید کرد.
جریان رود ارس بنا بر اعلام مدیرکل محیط زیست آذربایجان شرقی ۲۵ تا ۳۰ درصد کاهش یافته است. او به صداوسیما گفت نمی‌توان این کاهش را بدون داده‌های قابل راستی‌آزمایی به سدسازی‌های ترکیه نسبت داد و تغییرات اقلیمی، خشکسالی، کیفیت آب و آلودگی نیز باید بررسی شوند.
در مازندران، ظرفیت حدود ۹۰۰ آب‌بندان با مساحت ۱۷ هزار هکتار، نزدیک به ۳۵۰ میلیون مترمکعب اعلام شد. ایرنا گزارش کرد تکمیل لایروبی و بازسازی می‌تواند ظرفیت را به حدود ۷۰۰ میلیون مترمکعب برساند. در خراسان شمالی نیز پیشرفت طرح‌های آبخیزداری حوزه شیرین‌دره با وجود مطالعات بیش از ۱۱۷ هزار هکتار، حدود ۳۰ درصد گزارش شد.
بحران فرونشست زمین در ایران
گسترش شکاف‌های زمین در دوساری و فاریاب جنوب کرمان، تازه‌ترین نشانه‌های گزارش‌شده از فرونشست بود. برداشت گسترده از سفره‌های زیرزمینی حوضه هلیل‌رود و جازموریان در گزارش رکنا از عوامل تشدیدکننده این روند عنوان شده است؛ ادعای علت و میزان افت آب بر پایه اظهارات مقام مسئول در همان گزارش نقل می‌شود.
آتش‌سوزی منابع طبیعی
آتش‌سوزی در نیزار و پوشش طبیعی علی‌آباد اندیمشک مهار شد. صداوسیمای خوزستان از حضور نیروهای محلی و امدادی در عملیات اطفا خبر داد. گزارش عملکرد شش‌ماهه خراسان شمالی و قزوین نیز آمارهایی از حریق عرصه‌های طبیعی ارائه کرد که به دلیل دوره زمانی طولانی، در شمار رویدادهای این هفته منظور نشده است.
بحران پسماند و آلاینده‌های محیط زیستی
در بندرگز، تخلف یک واحد تولیدی شامل رهاسازی پساب در زمین‌های کشاورزی و جنگلی، سوزاندن پسماند و استفاده از چوب جنگلی برای حصارکشی مستند و برای مدیر آن پرونده قضایی تشکیل شد. خبرگزاری میزان این اقدام را به نقل از دادستان شهرستان گزارش کرد. در فیروزکوه نیز دو واحد آلاینده به دلیل سوزاندن لاستیک و ایجاد آلودگی هوا پس از طی مراحل قانونی پلمب شدند؛ ایرنا این خبر را منتشر کرد.
ضعف زیرساخت مدیریت پسماند در بوشهر، تداوم دفن سنتی و تولید شیرابه، موضوع گزارشی از مهر بود. مطالعات جامع پسماند دیر در مراحل پایانی اعلام شد، اما تکمیل مطالعات بوشهر و دیلم، جانمایی سایت جدید دیلم و تأمین اعتبار خط پردازش سایت دفن بوشهر همچنان در دستور کار قرار دارد. در ملارد نیز انتقال ۱۵۰ تن پسماند صنعتی و ویژه به مراکز مجاز در یک گزارش سه‌ماهه اعلام شد که آمار دوره‌ای است.
دیگر اخبار مرتبط با محیط زیست
در کردکوی، فردی به اتهام هدایت آب آشامیدنی به شالیزار بازداشت شد. دادستان شهرستان به صداوسیمای گلستان گفت آزمایش وجود کلر در آب را تأیید کرده و کارشناسان مصرف را ۵ هزار و ۱۶۴ مترمکعب، معادل مصرف یک‌ماهه ۴۰۰ خانوار، برآورد کرده‌اند.
در جنگل چیتگر تهران، ۴۱ درصد درختان خشک و ۲۸ درصد در وضعیت بحرانی گزارش شدند. یک کارشناس در گفت‌وگو با رویداد۲۴ کمبود بارش، دشواری تأمین آب و ضعف مدیریت را از عوامل این وضعیت دانست و زمان بازیابی را دست‌کم ۱۰ سال برآورد کرد.
در شادگان، حضور بیش از ۱۵۰ گونه پرنده و زادآوری حدود هشت هزار فلامینگو در تالاب گزارش شد. در کنار آن، کاهش آب، آلودگی و تغییر کاربری از تهدیدهای این زیست‌بوم عنوان شده است. گزارش‌های دیگری نیز بر لزوم احیای آب‌بندان‌های مازندران و مدیریت علمی پسماند در بوشهر تأکید داشتند.
بدون نظر
نظر بگذارید