خانه  > slide, بهداشت و محیط زیست  >  در هفته ای که گذشت؛ نگاهی به گزارشات محیط زیستی در ایران

در هفته ای که گذشت؛ نگاهی به گزارشات محیط زیستی در ایران

خبرگزاری هرانا – حق بر محیط زیست و مبانی فلسفی آن، از قواعد حقوق بشر و حقوق طبیعی نشأت گرفته شده است. ابتدایی ترین حق طبیعی انسان در این کره خاکی، «حق حیات» است. اما طی دهه های اخیر به دلیل استفاده بی رویه از منابع طبیعی، عدم نظارت و توجه به مباحث زیست محیطی و الگوهای صحیح، محیط زیست طبیعی به شدت دچار صدماتی شده است. گزارش پیش رو حاصل ثبت ۲۹ واقعه محیط زیستی ایران است که در هفته اخیر منتشر و به هدف آگاهی سازی گردآوری شده است.

به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در هفته‌ ای که گذشت دستکم دوازده شکارچی غیرمجاز و قاچاقچی چوب بازداشت و به مراجع قضائی معرفی شدند. از سوی دیگر شاخص کیفی هوا در بیست شهر ناسالم و خطرناک اعلام شد. همچنین بر اساس گزارشات منتشر شده، علیرغم وجود بارش ها در ماه جاری، بیش از ۸۰ درصد ظرفیت مخازن ۱۸ سد در کشور خالی است. از دیگر اخبار مرتبط با محیط زیست میتوان به تداوم بحران پسماند و آلاینده های محیط زیستی در ایران اشاره کرد؛ در گزارش پیش رو به برخی از آنها پرداخته شده است.

آسیب رسانی به جنبه های مختلف محیط زیست در ایران کماکان ادامه دارد. از طرفی شهروندانی وجود دارند که به دلیل عدم آموزش یا نیازهای مالی دست به تخریب و آسیب رسانی به محیط زیست می زنند و از سوی دیگر نهادهای متولی در تلاش هستند تا از حجم این آسیب ها بکاهند، هر چند این تلاش ها قابل تقدیر است اما به نظر نمی آید میزان آن با شرایط محیط زیستی ایران تطبیق داشته باشد.

حیات وحش

حیات‌ وحش به کلیه جانداران از قبیل پستانداران، پرندگان، خزندگان و دوزیستان و تمام گیاهانی گفته می‌شود که به صورت وحشی و طبیعی بدون دخالت یا کمک انسان بر روی کره زمین زندگی کرده و آب و خوراک خود را خود تأمین می‌کند. اما دخالت و تصرف انسان در زیستگاه های طبیعی و مصرف بی‌رویه منابع طبیعی بسیاری از گونه های حیاط وحش را در معرض انقراض قرار داده است.

در هفته ای که گذشت، سه قلاده یوزپلنگ آسیایی توسط یکی از اهالی روستای کلاته عبدل در شمال ذخیره‌گاه زیست‌کره توران در شرق استان سمنان و یک قلاده پلنگ در پارک ملی سالوک خراسان‌ شمالی مشاهده شدند.

معاون آموزش و مشارکت های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه “شش مخاطره دهه آینده مربوط به محیط زیست بوده و تخریب طبیعت و از بین رفتن حیات وحش از جمله آن است”، گفت: آلودگی هوا و مهاجرت‌های محیط زیست از دیگر مخاطرات است. سازمان حفاظت محیط زیست نتوانسته آن گونه که باید از ظرفیت دانشگاه استفاده کند در حالی که دانشگاه‌ها باید مسائل محیط زیست را در کشور احصاء کنند و هر کدام از آنها متولی حل یکی از معضلات محیط زیستی شوند.

رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس ضمن ابراز نگرانی از صدور مجوز پروانه شکار و واگذاری گونه های در حال انقراض، اظهار داشت: در حالی که جمعیت گونه‌های ذی قیمت حیات وحش در حال کاهش و رو به انقراض است شاهد صدور مجوز پروانه شکار و واگذاری قرق و تصویب آیین نامه‌های متعدد هستیم. در حال حاضر مردم به مراتب در بحث نگهداری از حیات وحش و گونه‌های در معرض انقراض بهتر از سازمان محیط زیست عمل می‌کنند.

بازداشت و محکومیت متخلفان محیط زیستی

یکی از موضوعات مورد بحث محیط زیست مسئله حمایت از منابع طبیعی بوده و از سوی دیگر، حفاظت از جنگل‌ها، حیات وحش و جلوگیری از قاچاق چوب، شکار و صید بی رویه به عنوان بخشی از مقوله حفاظت از منابع طبیعی، و در نهایت حفظ محیط زیست تلقی می‌شود. بسیاری از حیوانات، به دلیل شکار غیرقانونی در معرض خطر قرار دارند.

طی یک هفته اخیر با تلاش محیط بانان و جنگل بانان، دستکم سه تن چوب قاچاق در استان های سمنان و گلستان ضبط و در این راستا چهار متهم بازداشت شدند. همچنین طی این مدت دستکم هشت شکارچی غیرمجاز در استان های تهران، آذربایجان شرقی، گیلان، فارس، خراسان رضوی و خوزستان بازداشت و به مراجع قضایی معرفی شدند.

حق تنفس و هوای پاک

براساس گزارش‌ها، سالانه تعداد پرشماری از شهروندان بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می‌دهند. این مشکل علتی جز سو مدیریت و عدم توجه به کنوانسیون‌ها و قراردادهای بین‌المللی در این زمینه ندارد.

طی هفته ای که گذشت شاخص کیفی هوا در شهرهای مشهد ۱۶۰، تهران ۱۱۰، اندیشمک ۱۰۵، دشت آزادگان ۱۲۷، اهواز ۱۲۸، گتوند ۱۵۲، هندیجان ۱۴۵، خرمشهر ۱۵۳، آبادان ۱۲۱، شادگان ۱۱۷، سوسنگرد ۱۳۳، بوشهر، نهبندان و ریگان ۵۰۰، تبریز ۱۵۳، اسکو ۱۰۸، زاهدان ۱۴۰، زابل ۱۵۸، اشراق ۱۵۴ و قرچک ۱۲۴ برای گروه های حساس، ناسالم برای تمام گروه ها، بسیار ناسالم و یا خطرناک اعلام شد.

همچنین طی هفته گذشته، داوود میرشکار مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان اعلام کرد: میزان آلودگی هوا در سال جاری در اهواز یک روز خطرناک، ۲ روز بسیار ناسالم، ۵۹ روز ناسالم، ۱۲۴ روز ناسالم برای گروه‌های حساس و ۱۰۳ روز قابل قبول به ثبت رسیده است و هنوز هوای پاک را تجربه نکرده است.

شاخص کیفی هوا از صفر تا ۵۰ هوای پاک، ۵۱ تا ۱۰۰ هوای سالم، ۱۰۱ تا ۱۵۰ ناسالم برای گروه‌های حساس، ۱۵۱ تا ۲۰۰ ناسالم برای عموم، ۲۰۱ تا ۳۰۰ بسیار ناسالم و ۳۰۱ تا ۵۰۰ خطرناک است.

شاخص کیفی هوا ( Air Quality Index ) معیاری است که غلظت ترکیبات مختلف آلاینده موجود در هوا نظیر مونوکسید کربن، دی اکسید گوگرد، ترکیبات نیتروژن دار، اوزون و ذرات معلق ( ذرات کوچک‌تر از ۱۰ میکرومتر و ذرات کوچک‌تر از ۲.۵ میکرومتر) را که دارای حدود مجاز متفاوت با واحدهای مختلف است به یک عدد بدون واحد تبدیل می‌کند و وضعیت آلودگی هوا را نمایش می‌دهد.

به طور کلی جنگل‌ها در نتیجه عمل کربن گیری مرتباً گاز کربنیک هوا را که در اثر تنفس موجودات زنده و فعل و انفعالات شیمیایی و آلودگی های محیط زیست وارد هوا می‌شود جذب کرده و گاز اکسیژن را پس می‌دهد. از این رو باید مورد توجه ویژه ای قرار گیرند.

در هفته ای که گذشت، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مازندران منطقه نوشهر از وقوع آتش سوزی در عرصه های جنگلی کلاردشت خبر داد و گفت: در این بلیه حدود ۲ هزار متر از عرصه جنگلی این منطقه کوهستانی خاکستر شد.

فقدان مدیریت بارش های حداقلی؛ خشکسالی و از بین رفتن منابع آبی

خشک‌سالی می‌تواند باعث عدم توازن در میزان آب و در نتیجه آن کمبود آب، نابودی گیاهان، کاهش عمق آب‌های سطحی و خاک مرطوب شود. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که تبخیر سطحی و تبخیر آب از گیاهان از حد معمول در مدت معین بیشتر شود. عدم مدیریت صحیح منابع آبی در کشور، اثرات جبران ناپذیر این مهم را عمیقتر میکند.

بر اساس گزارشات منتشر شده، از میان سدهای مهم تأمین آب شرب و کشاورزی کشور، ذخایر آبی ۱۸ سد، کمتر از ۲۰ درصد است؛ در واقع بیش از ۸۰ درصد ظرفیت مخازن این سدها خالی است. با وجود بارش‌های بهمن ماه امسال در نقاط مختلف کشور، همچنان ورودی آب به سدها نسبت به مدت مشابه سال قبل که سالی خشک و کم‌بارش محسوب می‌شد، ۱۶ درصد کمتر است.

همچنین مهدی دانشگر، معاون مجامع، توسعه مدیریت و پشتیبانی شرکت مدیریت منابع آب با بیان اینکه “تداوم خشکسالی و پدیده الگوی نامنظم بارش، وضعیت منابع آب کشور را در شرایط بسیار سخت قرار داده است”، اظهار داشت: سال پیش می‌گفتیم وارد سومین سال خشکسالی شدیم که در ۴۰ سال گذشته بی‌سابقه بوده، اما امسال باید بگوییم وارد چهارمین سال خشکسالی بی‌سابقه در ۵۳ سال گذشته شده‌ایم.

بر اساس تازه‌ترین آمار منتشر شده از سوی شرکت مدیریت منابع آب، از ابتدای سال آبی جاری (ابتدای مهر) تا ششم بهمن‌ماه نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۱۷ استان همچون هرمزگان، سیستان و بلوچستان، قم، خراسان جنوبی، رضوی و مرکزی دارای کاهش بارش بوده‌اند.

از سوی دیگر، رییس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به خشکی برخی تالاب ها در کشور گفت: تالاب هامون خشک شده و ارومیه نیز حال خوبی ندارد.

در این میان، مدیرکل هواشناسی استان قزوین از کاهش ۶۰ درصدی بارش‌ها در مقایسه با متوسط درازمدت ۵۵ ساله خبر داد و گفت: در ۴ ماهه ابتدایی سال آبی جاری یعنی از اول مهرماه تا پایان دی‌ماه امسال، ۹/۴۳ میلی‌متر بارندگی در استان قزوین داشتیم که در مقایسه با متوسط درازمدت که ۱۱۰ میلی‌متر است، ۱/۶۶ میلی‌متر کمتر شده است.

وزیر نیرو نیز با اشاره به اینکه در چهارمین سال خشک قرار داریم، اظهار کرد: در میزان بارش‌ها نسبت به شرایط نرمال ۳۰ درصد عقب‌تر هستیم.

بحران پسماند و آلاینده های محیط زیستی

طی هفته گذشته، مدیر عامل شرکت مادر تخصصی تولید نیروی برق حرارتی استان های مازندران و گلستان، از تشکیل ۱۲۰ پرونده شکایت باغداران ناشی از مازوت سوزی نیروگاه نکا خبرداد و گفت: ۱۱۵ پرونده شکایت با پرداخت جریمه خسارت به کشاورزان منطقه مختومه شد. به گفته محمدرضا عابدی، همچنان ۱۵ پرونده شکایت باغداران از نیروگاه نکا وجود دارد که در حال رسیدگی است.

رییس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان اراک نیز اعلام کرد: طی یک ماه گذشته با دستور مقامات قضایی،۴۰ واحد آلاینده این شهرستان به دلیل توجه نکردن به اخطارهای زیست محیطی پلمب شدند.

افزون بر این، رئیس اداره محیط‌ زیست ورامین با اشاره به صدور ۷۳ اخطار زیست‌محیطی گفت: ۴۵۰ گشت و پایش منابع آلاینده، ۱۴۶۲ گشت در کویر و پلمب ۱۲ واحد آلاینده از ابتدای سال از اهم اقدامات محیط زیستی در ورامین است.

مطالب مرتـبط

بدون نظر

نظر بگذارید