خبرگزاری هرانا
امروز پنج شنبه ۲۳ دی ۱۳۸۹, 21st of August 2017      آخرين بروز رسانی در ۱۳۸۹/۱۰/۲۳ ساعت ۱۰:۱۷:۱۹

    خانه  > سایر گروهها  >  سبک زندگی و آیین نامه های انضباطی درجمهوری اسلامی/ مجید محمدی

سبک زندگی و آیین نامه های انضباطی درجمهوری اسلامی/ مجید محمدی

سبک زندگی و آیین نامه های انضباطی درجمهوری اسلامی/ مجید محمدی

بخشی از یک آیین نامۀ انضباطی: “آرایش صورت و مو به طور غیر متعارف مانند تاتو کردن، بافتن مو و درست کردن مو به صورت تیغ تیغی، مانتوهای نامناسب مانند مانتوهای کوتاه بالاتر از زانو، مانتوهای بلند دارای چاک بالاتر از زانو، مانتوهای تنگ و چسبان و مانتو با رنگ‌های تند و زننده و چادرهای نامناسب مانند چادرهای نازک و توری از مصادیق غیر مجاز برای دختران است.”

آئین‌نامه انضباطی دانشجویان که با هدف اتخاذ رویه واحد توسط وزارت علوم، تحقیقات و فن‌آوری صادر شده (۱۳ آذر ۱۳۸۹) به مشخص کردن مصادیق غیر مجاز پوشش دانشجویان دختر و پسر در دانشگاه‌ها می پردازد. این آئین‌نامه بر خلاف آیین نامه‌های اجمالی و کلی قبلی به مصادیق غیر مجاز برای دختران و پسران اشاره دارد.

این آیین نامه و آیین نامه‌هایی از این قبیل نه بر اساس دستورات شرع و نه مبتنی بر اقتضائات عرف متغیر جامعه‌ی ایران بلکه بر بنیاد سبک زندگی بخش کوچکی از اسلامگرایان حاکم نوشته می شوند. این آیین نامه‌ها حتی از سوی دختران و پسران بسیاری از مقامات امروز جمهوری اسلامی رعایت نمی شوند چه برسد به اقشاری که اصولا در دنیای متفاوتی با حاکمان زندگی می کنند. در دوره‌ای روحانیت از حیث رهبری سیاسی مورد توجه اقشاری از جامعه‌ی ایران قرار گرفت اما سبک زندگی آن (مثل اندرونی- بیرونی کردن فضای خانه، چادر سیاه، ازدواج زودهنگام فرزندان، خانه نشینی زنان، و تقلیل حیات دینی به رعایت احکام شریعت) هیچگاه الگوی اکثریت جامعه قرار نگرفته است.

سبک زندگی روحانیت ماقبل ۱۳۵۷

 

آنچه امروز در بخش نامه‌های دولتی در مورد پوشش و آرایش عرضه می شود مبتنی بر سبک زندگی روحانیتِ ماقبل حاکم شدن است که وجهی خیالی و آرمانی یافته و جای پایی در عالم واقع ندارد. در دوران پیش ار انقلاب بهمن ۱۳۵۷ حتی بسیاری فرزندان روحانیون، چنین الگویی از زندگی را نمی پسندیدند و بر آن طغیان می کردند. حکومت جمهوری اسلامی از طریق این بخش نامه‌ها که حتی از سوی خانواده‌ی بسیاری از صادر کنندگان رعایت نمی شوند در واقع به روحانیت سنتی که مردم را یک شکل و توده وار می خواهد اعلام می کند که این امور را جدی می گیرد.

نهی از مباح و دشواری‌هایش

بایدها و نبایدهای ذکر شده در این نوع بخشنامه‌ها مخاطبان را از آنچه قانونا (و در موارد بسیاری) شرعا به خود آنها مربوط است و جرم و گناه تلقی نمی شود (مباح) باز می دارند. این بایدها و نبایدهای نامربوط و مداخله جویانه غیر از نقض حریم خصوصی افراد دارای سه اشکال تکنیکی هستند:

۱) قابلیت اجرا ندارند. این آیین نامه می گوید:”آرایش صورت و مو به طور غیر متعارف مانند تاتو کردن، بافتن مو و درست کردن مو به صورت تیغ تیغی، مانتوهای نامناسب مانند مانتوهای کوتاه بالاتر از زانو، مانتوهای بلند دارای چاک بالاتر از زانو، مانتوهای تنگ و چسبان و مانتو با رنگ‌های تند و زننده و چادرهای نامناسب مانند چادرهای نازک و توری از مصادیق غیر مجاز برای دختران است.” اگر خانمی موهایش را ببافد و زیر مقنعه و چادر باشد مجریان از کجا متوجه این امر خواهند شد تا از آن جلوگیری کنند؟ اگر تاتوی خانم یا آقایی به اندازه‌ی خال صورت باشد می توان افراد را برای ظاهرا داشتن خال مورد بازخواست قرار داد؟ چگونه می توان میان علائم طبیعی و غیر طبیعی تشخیص داد؟ آیا این گونه تذکرات و بعد مشخص شدن طبیعی بودن نشانه‌ها موجب تمسخر مجریان نخواهد شد؟

۲) مفاهیم کشدار در آنها وجود دارد که هم می تواند به فشار بیشتر و هم فشار کمتر، بسته به شرایط و مسئول اجرا، منجر شوند. به عنوان نمونه گفته می شود: “پوشیدن روسری‌های نازک، کوتاه و جوراب نازک، استفاده از دامن به جز برای افراد خاص مانند زنان باردار، شلوارهای چسبان و کوتاه، طلا و جواهراتی که مستلزم سوراخ کردن قسمتی از بدن هستند به جز گوشواره، بلند بودن ناخن بیش از معمول، استفاده از ناخن مصنوعی، کلاه بدون مقنعه، جواهرات ناخن یا طرح‌های هنری روی ناخن و لاک، استفاده از جواهرات و زیورآلات غیر معمول مانند زنجیر پا و نگین‌های دندان ممنوع است.” مفاهیمی مثل نازک، بیش از حد معمول، چسبان، زننده، تند، نامناسب، و مانند آنها مفاهیمی نیستند که حد و حدود آنها روشن باشد و اگر اجرا کننده به عرف متوسل شود این امر ابتدای اجرا نشدن آنهاست چون عرف در حال تحول است و بسیاری از مباحات منع شده توسط اسلامگرایان عرفی هستند.

۳) بسیاری از موضوعات به جای ارجاع به عرف در این متون به “شأن” ارجاع می شود که آن نیز از محدوده‌ی مقامات خارج است و نمی توانند شأن و غیر شأن را تعریف کنند: “لباس‌ها همواره باید ساده و آراسته، با وضعیت مناسب و در شأن دانشگاه بوده و با لباس‌های سایر محیط‌‌ ها نظیر جشن‌ها و محیط های تفریحی و ورزشی متفاوت و به دور از مدل‌های افراطی باشد؛ رنگ لباس‌ها باید متعادل بوده و تند و زننده نباشد به‌گونه‌ای که موجب جلب توجه نشود، لباس‌های مورد استفاده در دانشگاه باید از مصادیق لباس‌های غیر مجاز نباشد. کفش‌ها باید ساده و در شأن و منزلت دانشگاه باشد، کفش‌های صندل و دمپایی، پاشنه‌های خیلی بلند (بالای ۵ سانتی متر)، پوتین‌های بلند (تا زانو) در صورتی که بر روی شلوار پوشیده شود و کفش‌هایی که در مهمانی‌ها و مجالس ویژه استفاده می‌شود در محیط دانشگاه نباید پوشیده شود، پوشیدن جوراب در محیط آموزشی لازم است، رنگ جوراب‌ها و کفش‌ها باید متعادل بوده، تند و زننده نباشد. جواهر و زیورآلات مورد استفاده در محیط آموزشی باید از مصادیق مجاز مانند حلقه ازدواج و ساعت باشد؛ استفاده از مواد معطر ملایم مجاز است.”
استفاده از عطر در دهه‌های شصت و هفتاد ممنوع بود و امروز چون مقامات دولتی همه به سراغ عطر و اودکلن رفته اند این امر “تاحدی” مجاز اعلام شده است.

تشخیص این که هر کدام از موارد فوق مخالف شأن است یا نه به خود افراد بستگی دارد و مردم در این امور به هیچ دولتی وکالت نمی دهند و نمی توانند بدهند.

تبعیض بالسویه عدل است

برای متهم نشدن به تبعیض جنسیتی علیه خانم‌ها، مصادیق غیرمجاز برای پسران نیز اعلام شده است: “استفاده از کراوات و پاپیون، استفاده از البسه زنانه، شلوارهای کوتاه، چسبان، تنگ و نازک، استفاده از زیورآلات، گردن بند، زنجیر، مچ‌بند، دستبند، گوشواره، لاک و انگشتر طلا (به استثنای حلقه ازدواج) و استفاده از رنگ‌ها و آرایش‌های مو به صورت تند و زننده ممنوع است. بلند بودن مو بیش از حد معمول به طوری که از یقه لباس پایین‌تر بیاید، استفاده از کلاه ورزشی، کلاه‌های نامتناسب با محیط دانشگاه، برداشتن ابرو، تاتو و رنگ کردن آن، لباس‌های اندامی مردانه، تنگ و چسبان با آستین خیلی کوتاه مانند حلقه‌ای یا رکابی مصادیق غیر مجاز برای پسران دانشجو است.”

برخی از امور نیز برای هر دو جنس ممنوع است: “مچ‌بندهای دست و پا غیر متعارف که دارای نقوش زننده، علائم گروه‌های ضد اسلام، ضد انقلاب و ضد اخلاق و یا رنگ‌دار، پولک‌دار، چراغ‌دار، قفل‌‌دار و زنجیر دار هستند، استفاده از پیشانی‌بند، شال و دستمال گردن، کمربند، انگشتر و کیف‌هایی که دارای نقوش و نوشته‌هایی با حروف لاتین و زننده یا دارای علامت گروه‌های ضد اسلام، ضد انقلاب و ضد اخلاق باشد، ممنوع است. استفاده از لباس‌هایی که روی آن تصاویر زن، الفاظ رکیک، عبارات عاشقانه و مبتذل، تصاویر فکاهی، پوچ و بی‌معنا، شعارهای قومی و نژادی، آرم و نشانه‌های ضد اسلام، ضد انقلاب و گروه‌های خاص حاوی تبلیغات تجاری که بر اساس هنجارهای اجتماعی می‌تواند زننده یا توهین‌آمیز تلقی شوند یا محیط آموزشی را خصمانه سازد، خالکوبی در نواحی قابل رؤیت بدن، استفاده از لباس‌ها و آرم‌هایی که متعلق به گروه‌های خاص انحرافی از جمله رپ و هوی است، تاتو صورت (لب، ابرو و چشم) مصادیق غیر مجاز برای دختران و پسران دانشجو است.”

معلم بهداشت و ولی توتالیتر

در بخش‌هایی از این بخش نامه‌ها، دولت در مقام “معلم بهداشت” و “ولی مداخله جو” ظاهر می شود: “بهداشت و پاکیزگی فردی شرط لازم برای دانشجویان است، آرایش‌هایی که جنبه زیبایی، جلب توجه دیگران را دارد در محیط آموزشی ممنوع است مانند استفاده از پروتز و ژل برای پسران و لوازم آرایشی صورت برای دختران. طول ناخن‌ها باید مناسب باشد ضمن اینکه استفاده از لاک، ناخن مصنوعی و جواهرات ناخن ممنوع است و آرایش و پیرایش موها باید مناسب با شأن دانشگاه باشد.” هیچ حکومتی مسئول بهداشت فردی افراد یا کوتاه و بلند بودن ناخن آنها نیست و نمی تواند باشد. این حد از مداخله در امور شخصی در هیچ دولتی بجز دولت جمهوری اسلامی سابقه ندارد.

مثلا حرفه ای

در بخش‌هایی از این آیین نامه‌ها برای آن که مداخله‌ی دولت در حوزه‌ی خصوصی موجه جلوه گر شود در کنار دستورات عجیب و غریب نکاتی هم در مورد لباس‌های حرفه ای گفته می شود. اما در همین حوزه نیز از ابتدا مداخله‌های مبتنی بر سبک زندگی حاکمان آشکار می شود: “پوشیدن لباس‌های فرم خیلی تنگ یا خیلی گشاد مجاز نیست و ضخامت لباس‌های فرم باید به گونه‌ای باشد که از ورای آن لباس‌های زیر مشخص نباشد (از پوشیدن لباس زیر به تنهایی و یا لباس‌های رکابی و حلقه‌ای که قسمتی از بدن مشخص می‌شود باید خودداری شود). لباس‌ها باید تمیز و مرتب باشد به خصوص لباس‌هایی که در محیط بیمارستان استفاده می‌شود؛ پوشیدن جوراب با ضخامت مناسب و کفش با پاشنه مناسب ضروری است، استفاده از جواهرات و زیورآلات در محیط های بالینی، کارآموزی و کارورزی باید از مصادیق جواهرات و زیورآلات مجاز باشد و استفاده از عطر و ادکلن با بوهای تند در بخش‌های بالینی ممنوع است؛ آرایش صورت و بلندی ناخن‌ها در بخش‌های بالینی و تشخیصی ممنوع است.”

 

مجید محمدی

منبع: رادیو فرانسه

مطالب مرتـبط

    بدون نظر

    نظر بگذارید