خبرگزاری هرانا – از آغاز دور جدید حملات ایالات متحده به ایران در روز ۱۷ تیرماه تا پایان روز ۲۶ تیرماه، هرانا دستکم ۳۷۶ رخداد مرتبط با این حملات را در ۵۴ نقطه جغرافیایی واقع در ۱۵ استان کشور ثبت کرده است.
دادههای گردآوریشده نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از حملات در جنوب ایران و در امتداد سواحل خلیج فارس و دریای عمان متمرکز بوده است. پایگاههای نظامی و تأسیسات دفاعی از جمله اهداف اعلامشده یا گزارششده این حملات بودهاند؛ با این حال، بنادر، اسکلهها، شناورهای صیادی، پلها، خطوط ریلی، فرودگاهها، دکلهای مخابراتی و شماری از زیرساختهای مرتبط با آب، غذا، ارتباطات، حملونقل و اقتصاد محلی نیز هدف قرار گرفته یا در نتیجه حملات آسیب دیدهاند.
بر اساس مواردی که هرانا تا زمان تنظیم این گزارش ثبت و راستیآزمایی کرده است، دستکم ۴۸ تن کشته و ۶۸ تن مجروح شدهاند. در میان قربانیان ثبتشده، ۲۰ کشته و ۴۶ مجروح غیرنظامی بودهاند. در یکی از شدیدترین موارد گزارششده، یک کودک یکساله در بندرعباس بر اثر اصابت ترکش یک دست خود را از دست داده و وضعیت جسمانی او وخیم اعلام شده است.
رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت بهداشت نیز اعلام کرده است که شمار مصدومان این حملات از ۴۰۰ تن عبور کرده و ۳۸ تن جان خود را از دست دادهاند. این مقام دولتی مشخص نکرده است که آمار اعلامشده شامل قربانیان نظامی، غیرنظامی یا هر دو گروه است و روشن نیست که این ارقام تمامی قربانیان را دربر میگیرد یا تنها موارد ثبتشده در مراکز درمانی را. تفاوت میان آمار هرانا و آمار رسمی، خود گویای دشواری راستیآزمایی در شرایط کنونی است. با توجه به تداوم حملات و محدودیت دسترسی به اطلاعات، شمار واقعی قربانیان میتواند بیش از ارقام ثبتشده باشد.
این گزارش درباره ادعاهای طرفین در خصوص ماهیت یا کاربری اهداف مورد حمله و همچنین مشروعیت حقوقی عملیات نظامی داوری نمیکند. تمرکز گزارش بر پیامدهای قابل ثبت این حملات برای جمعیت غیرنظامی، دسترسی به خدمات ضروری، حملونقل، ارتباطات، معیشت و امنیت اقتصادی جوامع محلی است.
درباره دادهها و روش شمارش
تمامی موارد ثبتشده، از جمله حملات، اصابت پرتابهها، انفجارها و دیگر رخدادهای مرتبط با عملیات هوایی، در شمار کلی رخدادها لحاظ شدهاند. بنابراین، ثبت ۳۷۶ رخداد لزوماً به معنای وقوع ۳۷۶ حمله یا عملیات مستقل نیست. ممکن است چند رخداد به موجهای مختلف یک حمله، اصابتهای متعدد در یک منطقه یا گزارشهای جداگانه از یک عملیات واحد مربوط باشند.
با توجه به ادامه حملات، محدودیت دسترسی به برخی مناطق، اختلالات ارتباطی و انتشار تدریجی اطلاعات، آمارهای این گزارش حداقلی و در حال تکمیل هستند. در مواردی که احتمال همپوشانی، دوبارهشماری یا فقدان اطلاعات کافی وجود داشته، از ارائه رقم قطعی خودداری شده و تنها مواردی در آمار آمدهاند که اطلاعات آنها تا حد قابلقبولی راستیآزمایی شده است.
یافتههای اصلی
در فاصله ۱۷ تا ۲۶ تیرماه:
🔳 دستکم ۳۷۶ رخداد مرتبط با حملات در ۱۵ استان ثبت شده است.
🔳 این رخدادها در ۵۴ نقطه جغرافیایی، شامل ۴۵ شهر و نقطه شهری، چهار شهرستان، یک بخش و چهار جزیره گزارش شدهاند.
🔳 دستکم ۴۸ نفر کشته و ۶۸ نفر مجروح شدهاند.
🔳 از میان قربانیان ثبتشده توسط هرانا، ۲۰ کشته و ۴۶ مجروح غیرنظامی بودهاند.
🔳 دستکم ۴۰ شناور صیادی آسیب دیده یا بهطور کامل از بین رفتهاند.
🔳 شماری از پلها، خطوط ریلی، فرودگاهها، دکلهای مخابراتی، اسکلهها، تأسیسات آب و مراکز ذخیره مواد غذایی آسیب دیدهاند.
🔳 بیشترین تکرار رخدادها در بندرعباس، قشم، بوشهر، سیریک، چابهار، چغادک و کنارک ثبت شده است.
پراکندگی جغرافیایی و تمرکز حملات بر جنوب ایران
بررسی دادههای گردآوریشده نشان میدهد که استانهای هرمزگان، بوشهر، خوزستان و سیستان و بلوچستان از مهمترین محورهای جغرافیایی دور جدید حملات بودهاند.
بندرعباس بیشترین تکرار را در گزارشهای ثبتشده داشته است. پس از آن، قشم، بوشهر، سیریک، چابهار، چغادک و کنارک در میان پرتکرارترین مناطق قرار دارند. تمرکز بر شهرها، بنادر، جزایر و مناطق ساحلی نشان میدهد که سواحل خلیج فارس و دریای عمان یکی از محورهای اصلی این عملیات بودهاند.
تراکم پایگاههای دریایی، هوایی و پدافندی در جنوب ایران میتواند یکی از عوامل تمرکز حملات در این مناطق باشد. با این حال، حضور همزمان جمعیت غیرنظامی، بنادر تجاری، اسکلههای صیادی، مراکز صنعتی، راههای ارتباطی و تأسیسات خدمات عمومی موجب شده است که پیامدهای حملات از محدوده مراکز نظامی فراتر رود.
حملات به جنوب کشور محدود نبوده و رخدادهایی در استانهای تهران، اصفهان، سمنان، لرستان، ایلام و چند استان دیگر نیز ثبت شده است.
تلفات و پیامدهای انسانی
بر اساس دادههای ثبتشده و راستیآزماییشده توسط هرانا، دستکم ۴۸ تن در جریان حملات کشته شدهاند. از این تعداد، ۲۰ تن غیرنظامی و ۲۸ تن نظامی بودهاند.
همچنین دستکم ۶۸ نفر مجروح شدهاند که شامل ۴۶ غیرنظامی و ۲۲ نظامی میشود.
در میان موارد ثبتشده، مجروحشدن یک کودک یکساله در بندرعباس از نگرانکنندهترین پیامدهای انسانی گزارششده است. این کودک بر اثر اصابت ترکش یک دست خود را از دست داده و وضعیت جسمانی او وخیم اعلام شده است.
در برخی موارد دیگر، وقوع مرگ یا جراحت تأیید شده، اما اطلاعات کافی درباره شمار دقیق قربانیان، هویت آنان یا وضعیت نظامی و غیرنظامی آنها در دسترس نبوده است. این موارد تا زمان تکمیل اطلاعات در آمار نهایی هرانا منظور نشدهاند.
در همین حال، رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت بهداشت اعلام کرده است که تا ساعت ۶:۳۰ بامداد روز ۲۶ تیرماه، بیش از ۴۰۰ نفر در نتیجه حملات مصدوم شده و ۳۸ نفر جان خود را از دست دادهاند.
بر اساس این آمار رسمی، در میان مصدومان ۲۲ زن و ۹ فرد زیر ۱۸ سال و در میان جانباختگان سه زن و یک فرد زیر ۱۸ سال حضور داشتهاند. همچنین ۳۷ نفر از مصدومان همچنان در مراکز درمانی بستری بودهاند.
وزارت بهداشت مشخص نکرده است که این آمار صرفاً شامل غیرنظامیان است یا قربانیان نظامی را نیز دربر میگیرد. همچنین روشن نیست که ارقام اعلامشده تمامی قربانیان را شامل میشود یا تنها افرادی را که به مراکز درمانی منتقل شدهاند.
از این رو، ارقام رسمی و یافتههای هرانا باید دو مجموعه داده با روشها و دامنههای احتمالاً متفاوت تلقی شوند و نباید بدون اطلاعات تکمیلی مستقیماً با یکدیگر تجمیع شوند.
مهمترین اهداف و زیرساختهای آسیبدیده
اهداف ثبتشده در این دوره را میتوان در چهار گروه اصلی طبقهبندی کرد:
۱. تأسیسات نظامی و دفاعی
بخش قابلتوجهی از رخدادها به پایگاهها و تأسیسات نظامی مرتبط بوده است. از جمله موارد گزارششده میتوان به پایگاههای نیروی دریایی و هوایی ارتش، مقرها و قرارگاههای سپاه پاسداران، سامانههای پدافندی، پادگانها، آسایشگاهها و محلهای استقرار نیروهای نظامی و مراکز کنترل ساحلی اشاره کرد.
نمونههای شاخص ثبتشده عبارتاند از:
🔳 منطقه یکم نیروی دریایی ارتش؛
🔳 پایگاه شهید عبدالکریمی؛
🔳 پایگاه هوایی بندرعباس؛
🔳 منطقه نظامی نیروی دریایی کنارک؛
🔳 مقر سپاه پاسداران در سراوان؛
🔳 شماری از قرارگاهها و مراکز سپاه پاسداران؛
🔳 پایگاه نظامی نایین؛
🔳 تأسیسات نظامی و پدافندی در استانهای بوشهر، هرمزگان، تهران، اصفهان و سیستان و بلوچستان.
درباره میزان خسارت، وضعیت عملیاتی این مراکز پس از حملات و شمار افراد حاضر در آنها، اطلاعات مستقل و کاملی در دسترس نیست.
۲. بنادر، اسکلهها و اقتصاد دریایی
یکی از برجستهترین الگوهای ثبتشده، آسیب به زیرساختهای مرتبط با فعالیتهای دریایی و اقتصاد ساحلی است.
از جمله زیرساختهای گزارششده میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
🔳 اسکله تجاری سیریک؛
🔳 اسکلههای صیادی سیریک و بندرعباس؛
🔳 اسکله بنود در عسلویه؛
🔳 اسکله شهید بهشتی چابهار؛
🔳 اسکله شهید کلانتری چابهار؛
🔳 بندر تجاری سیریک؛
🔳 مرکز کنترل ترافیک دریایی؛
🔳 قایقها و لنجهای صیادی در مناطق ساحلی جنوب کشور.
بر پایه اطلاعات گردآوریشده، دستکم ۴۰ شناور صیادی دچار آتشسوزی، خسارت شدید یا غرقشدگی شدهاند.
آسیب به اسکلهها و شناورهای صیادی فقط به تخریب اموال محدود نمیشود. این خسارات میتواند درآمد صیادان، کارکنان بنادر، رانندگان، تجار محلی، تعمیرکاران شناورها و خانوادههایی را که به اقتصاد دریا وابستهاند، برای دورهای طولانی مختل کند.
هنوز برآورد جامعی از تعداد افرادی که شغل یا منبع درآمد خود را از دست دادهاند، ارزش مالی خسارات و مدت توقف فعالیت بنادر و اسکلهها در دسترس نیست.
۳. حملونقل و ارتباطات
شماری از زیرساختهای حملونقل و ارتباطات نیز در جریان حملات آسیب دیدهاند. از جمله موارد ثبتشده عبارتاند از:
🔳 فرودگاه ایرانشهر؛
🔳 فرودگاه سمنان؛
🔳 پل ریلی آقتکهخان در مسیر راهآهن تهران–مشهد؛
🔳 ایستگاه انشعاب راهآهن بندرعباس؛
🔳 چند پل در شهرستان خمیر؛
🔳 دکلهای مخابراتی در شرق هرمزگان؛
🔳 چندین دکل مخابراتی در مناطق دیگر کشور.
آسیب به پلها، راهآهن و فرودگاهها میتواند جابهجایی شهروندان، انتقال بیماران، امدادرسانی، حمل مواد غذایی و دارویی و زنجیره تأمین کالا را با اختلال مواجه کند.
حتی در مواردی که یک مسیر یا تأسیسات حملونقل دارای کاربری نظامی نیز باشد، جمعیت غیرنظامی و شبکه توزیع کالاهای اساسی ممکن است به همان زیرساخت وابسته باشند. از کار افتادن یا مسدودشدن این مسیرها میتواند دسترسی مردم به غذا، دارو، خدمات درمانی، اقلام بهداشتی و سایر نیازهای ضروری را محدود کند.
در شهر ویسیان در استان لرستان، در پی یکی از حملات، تلفن ثابت، تلفن همراه و اینترنت در بخش ویسیان و شهرستان معمولان با اختلال مواجه شد. در بندرعباس نیز اصابت به یک دکل مخابراتی با اختلال در برق منطقه تپهاللهاکبر همراه بود.
قطع یا اختلال ارتباطات میتواند علاوه بر مشکلات روزمره، امکان تماس با نیروهای امدادی، دریافت هشدارهای امنیتی، اطلاع از وضعیت اعضای خانواده و مستندسازی وضعیت مناطق آسیبدیده را نیز محدود کند.
۴. آب، غذا و تأسیسات صنعتی
برخی از زیرساختهای مرتبط با نیازهای اساسی و فعالیتهای اقتصادی نیز در میان موارد آسیبدیده قرار داشتهاند. از جمله:
🔳 ایستگاه پمپاژ آب هندیجان؛
🔳 سیلوی ذخیره گندم هویزه؛
🔳 کارخانه پودر ماهی سوزا در جزیره قشم؛
🔳 یک کارخانه آب معدنی در دهلران.
آسیب به تأسیسات آب میتواند دسترسی جمعیت محلی به آب آشامیدنی یا خدمات شهری را مختل کند. خسارت به سیلوهای ذخیره گندم نیز میتواند بر ذخیرهسازی و توزیع مواد غذایی تأثیر بگذارد، بهویژه اگر مسیرهای حملونقل و زنجیره تأمین نیز همزمان دچار اختلال شده باشند.
کارخانهها و واحدهای فرآوری نیز محل اشتغال کارگران محلی هستند. توقف فعالیت آنها میتواند به کاهش تولید، بیکاری موقت یا طولانیمدت و کاهش درآمد خانوارها منجر شود.
در حال حاضر، اطلاعات کافی درباره میزان تخریب، مدت توقف فعالیت واحدها، تعداد کارکنان متأثر و پیامدهای احتمالی زیستمحیطی در دسترس نیست.
تأثیر حملات بر زندگی روزمره غیرنظامیان
پیامدهای انسانی حملات صرفاً به شمار کشتهشدگان و مجروحان محدود نمیشود. تخریب یا از کار افتادن زیرساختها میتواند دامنه وسیعی از نیازهای روزمره مردم را تحت تأثیر قرار دهد.
آسیب به راهها، پلها و خطوط ریلی ممکن است انتقال مواد غذایی، دارو، سوخت، تجهیزات درمانی و دیگر کالاهای ضروری را کند یا متوقف کند. تخریب اسکلهها و شناورهای صیادی میتواند امنیت شغلی و غذایی جوامع ساحلی را تهدید کند. اختلال در مخابرات ممکن است تماس با خدمات اضطراری و دسترسی به اطلاعات را دشوار سازد. آسیب به تأسیسات آب و ذخیره مواد غذایی نیز میتواند آثار مستقیمتری بر سلامت و رفاه عمومی داشته باشد.
خسارت به منازل، خودروها، شناورها، محلهای کسبوکار و دیگر اموال شخصی نیز میتواند خانوادهها را با هزینههای سنگین، از دست رفتن دارایی و کاهش یا قطع درآمد مواجه کند.
این پیامدها ممکن است حتی پس از پایان حملات ادامه یابند، بهویژه در مناطقی که بازسازی زیرساختها، جایگزینی تجهیزات و احیای فعالیتهای اقتصادی به زمان و منابع قابلتوجهی نیاز دارد.
ضرورت تفکیک ادعاهای نظامی از پیامدهای انسانی
ایالات متحده درباره برخی از اهداف مورد حمله اعلام کرده است که این تأسیسات دارای کاربری دوگانه بودهاند، برای مقاصد نظامی استفاده میشدهاند یا در شبکه لجستیک نظامی ایران نقش داشتهاند. مقامهای ایرانی نیز روایتها و ادعاهای متفاوتی درباره ماهیت اهداف و پیامدهای حملات مطرح کردهاند.
هرانا در این گزارش در موقعیتی نیست که ادعاهای عملیاتی یا نظامی هیچیک از طرفین را تأیید یا رد کند. همچنین این گزارش درباره قانونی یا غیرقانونیبودن هر حمله مشخص نتیجهگیری نمیکند.
با این حال، فارغ از ادعاهای طرفین، بررسی آثار واقعی حملات بر زندگی غیرنظامیان ضروری است. یک جاده، پل، فرودگاه، بندر یا شبکه مخابراتی ممکن است در کنار هر کاربری احتمالی دیگر، برای جابهجایی مردم، توزیع غذا و دارو، دسترسی به مراکز درمانی و ادامه فعالیتهای اقتصادی نیز ضروری باشد.
از این رو، ثبت خسارت به زیرساختها باید با ارزیابی پیامدهای آن برای جمعیت محلی، خدمات عمومی و دسترسی به نیازهای اساسی همراه باشد.
جمعبندی
دادههای ثبتشده توسط هرانا در فاصله ۱۷ تا ۲۶ تیرماه نشان میدهد که دور جدید حملات ایالات متحده به ایران دامنه جغرافیایی گستردهای داشته، اما تمرکز اصلی آن بر جنوب کشور و بهویژه سواحل خلیج فارس و دریای عمان بوده است.
بندرعباس، قشم، بوشهر، سیریک، چابهار، چغادک و کنارک از پرتکرارترین مناطق در گزارشهای گردآوریشده بودهاند. در این مناطق، در کنار پایگاهها و مراکز نظامی، اسکلهها، شناورهای صیادی، تأسیسات بندری، مراکز کنترل ترافیک دریایی و زیرساختهای ارتباطی، حملونقل و خدمات عمومی نیز آسیب دیدهاند.
بر اساس دادههای فعلی هرانا، دستکم ۴۸ تن کشته و ۶۸ تن مجروح شدهاند. در میان آنان، ۲۰ کشته و ۴۶ مجروح غیرنظامی ثبت شده است. آمار وزارت بهداشت نیز از بیش از ۴۰۰ مصدوم و ۳۸ جانباخته حکایت دارد، هرچند جزئیات کافی برای مقایسه مستقیم این ارقام با دادههای هرانا منتشر نشده است.
یافتههای موجود نشان میدهد که پیامدهای حملات به تلفات مستقیم یا خسارت به مراکز نظامی محدود نمانده و حملونقل، ارتباطات، تأمین آب و غذا، اقتصاد دریایی، صنایع محلی و معیشت شهروندان را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
با توجه به تداوم حملات، محدودیت دسترسی به مناطق آسیبدیده و نبود اطلاعات کامل درباره برخی رخدادها، ارقام و یافتههای این گزارش باید حداقل موارد قابل ثبت تا پایان روز ۲۶ تیرماه تلقی شوند. تکمیل ارزیابی پیامدهای انسانی، اقتصادی و زیرساختی مستلزم ادامه راستیآزمایی، دسترسی به اطلاعات محلی و بررسی مستقل وضعیت خدمات عمومی و جمعیتهای متأثر است.
دور کنونی حملات در امتداد جنگی قرار دارد که از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، با آغاز عملیات نظامی ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران و حملات متقابل ایران، شروع شد. در پی میانجیگری پاکستان، ایران و ایالات متحده در ۱۷ ژوئن به یک یادداشت تفاهم موقت دست یافتند که توقف عملیات نظامی و آغاز یک روند ۶۰روزه برای ادامه مذاکرات و دستیابی به توافقی نهایی را پیشبینی میکرد. با این حال، این وضعیت کمتر از یک ماه پایدار ماند و طی ده روز اخیر، در حالی که دو طرف یکدیگر را مسئول نقض توافق میدانند، حملات و تنشهای نظامی بار دیگر بهطور مستمر از سر گرفته شده است. گزارش حاضر بر رخدادها و پیامدهای انسانی این مرحله از درگیری، پس از توافق موقت، تمرکز دارد. هرانا پیشتر در گزارشی مفصل، روند جنگ از ۲۸ فوریه، دامنه حملات و پیامدهای انسانی و زیرساختی آن را بررسی کرده است و خوانندگان برای مطالعه سابقه کاملتر این درگیری میتوانند به گزارش جامع هرانا درباره جنگ مراجعه کنند.
بدون نظر
نظر بگذارید