خبرگزاری هرانا
امروز پنج شنبه ۱۲ خرداد ۱۳۹۰, 21st of August 2018      آخرين بروز رسانی در ۱۳۹۰/۰۳/۱۲ ساعت ۱۵:۴۱:۵۳

    خانه  > سایر گروهها  >  اقلیت، اکثریت و گفتمان حقوق بشر در ایران/کاویان صادق زاده میلانی

اقلیت، اکثریت و گفتمان حقوق بشر در ایران/کاویان صادق زاده میلانی

اقلیت و اکثریت واقعیت‌هایی ذهنی هستند و نه عینی. یعنی برای نمونه پدربزرگ من آذربایجانی و مادر بزرگ من کاشانی هستند. حال اینکه من خود را آذربایجانی یا کاشی بدانم منوط به هویتی است که ترجیح می‌دهم با آن شناسایی شوم. ترک آذری بودن یا کاشی بودن نیز مقوله‌هایی ذهنی هستند، و ساختارهایی اجتماعی. برای مثال ابر و باد و مه و خورشید و فلک البته واقعیتهایی عینی هستند و اگر ما انسان‌ها نیز نبودیم، بر جای بودند. عده‌ای از مردم ایران ترک، گروهی کرد، گروهی ترکمن، گروهی عرب، گروهی بلوچ و عده‌ای فارس هستند و گروههای دیگری نیز از شهروندان این مرز و بوم داریم. واژه‌هایی که قدرت حاکم برای تعریف این هموطنان به کار می‌برد عموما از نوع تعریفهایی هستند که برای تقلیل موقعیت اجتماعی آن‌ها یا حاشیه نشین کردن آن‌ها بکار می‌برد. یعنی تعریف اکثریت و اقلیت تعاریفی هستند که قدرت بر جامعه القا می‌کند. هدف از این کنش، جا انداختن و نهادینه کردن این ساختارهای اجتماعی و واقعیتهای ذهنی و پیرو آن تقلیل جایگاه اینجامعه‌ها است. هنگامی که کرد و ترک و بلوچ «اقلیت» شدند و این فکر در نهادهای مدنی و سیاسی نهادینه شد، ادامه تبعیض و نقض حقوق بشر امکان پذیر خواهد بود. ارائه ابزاری اکثریت و اقلیت این مهم را در نظر نمی‌گیرد که ما همه انسان هستیم وبنابراین همگی اکثریت هستیم.
با تبیین دکتر عبدالکریم لاهیجی که حکومت ایران یک الیگارشی دینی—فرقه‌ای است که در آن مفهوم شهروندی تابعی متغیر بنا بر باورهای دینی—فرقه‌ای هر شخص است، کاملا ً موافق هستم. در ایران کنونی شخص باورمند به ولایت فقیه از حقوق شهروندی و حضور مدنی بیشتری به نسبت شخص معتقد به شیعۀ دوازده امامی برخوردار است ولی نه به اندازۀ باورمند به «ولایت مطلقۀ فقیه.» گرچۀ همه ساکنان کشور «تابعیت» کشور را به گونه‌ای دارا هستند ولی حقوق شهروندی (و البته برخورداری آنان از حقوق بشر) با باورهای دینی و مذهبی شخص تغییر می‌کند. هرچند اشخاص باورمند به شیعه اثنی عشری، مسلمان سنی مذهب، جامعه‌های غیر مسلمان «رسمی»، و جوامع غیر رسمی مانند اهل حق، صابئین و بهائیان همه تابعیت ایران را دارا هستند ولی حقوق شهروندی آن‌ها به همین ترتیب چیده شده در بالا به تدریج کمرنگ‌تر و محرومیتهای آنان برجسته‌تر می‌شود. در هنجارهای حقوق مدنی شهروند شخصی است که در قلمرو دولت متبوع خود از حقوق سیاسی و برابری در حقوق مدنی برخوردار باشد.

در سخنرانی تازۀ محمد جواد لاریجانی دبیر ستاد حقوق بشر قوۀ قضائیه مطالبی پیرامون حقوق بشر، حقوق اقلیت، قصاص و معضلات دیگر حقوق بشری ایران ارائه کرده‌اند که بررسی تمامیت آن نیاز به بحث مبسوط و بلندی دارد. در این مختصر موضع ایشان پیرامون حقوق جامعۀ دینی بهائی مورد بحث و تحلیل قرار می‌گیرد.
ایشان در بخشی از صحبت می‌آورند که:
«مشاور قوه قضائیه با بیان اینکه برخی از معاهدات غرب را بحث حقوق بشر پذیرفته‌ایم ولی این دلیل نمی‌شود که تفسیر آن را به عهده غربی‌ها بگذاریم، گفت: غرب می‌گوید هر انسان می‌تواند دین خود را عوض کند و یا دین جدید را تبلیغ کند ولی در ایران آزادی دین وجود دارد و دین بهائیت که اصلا دین نیست پیروان آن در ایران آزادانه زندگی و تجارت می‌کنند و پول خوبی هم به جیب زده‌اند ولی همین بهائی‌ها حق تبلیغ دین خود را ندارند و در ایران ممنوع است. در این مورد از امام خمینی هم پرسشی شد که ایشان گفتند ادیان در ایران بر اساس قرارداد شهروندی زندگی می‌کنند ولی حق تبلیغ ندارند.».

قضاوت در بارۀ اینکه آیا بهائیان در سالهای حاکمیت جمهوری اسلامی که هم از تحصیل دانشگاهی محروم بوده‌اند و هم از خدمت در بخش دولتی اخراج شده و محروم بوده‌اند و اموالشان در بسیاری از موارد به ناحق و بدون هیچ گناهی مصادره و اخذ و ضبط شده در این سی سال اخیر «پول خوبی را به جیب زده‌اند» را به وجدان ایشان و خوانندگان ارجاع می‌دهم.
حق عوض کردن دین، حق داشتن یا نداشتن دین، حق تعبیر دین حقی شخصی است و ربطی به دولت حاکم و تعبیر قدرت حاکم ندارد. در مورد اینکه کدامین باور دین است و کدامین باور دین نیست نیز نظر اقای لاریجانی (البته نظر شخصیشان برای همگان محترم است) ولی به هیچ وجه تعیین کننده نیست و در عرف جهانی دین بهائی، یک دین است. این دین آموزه‌های ویژه خود را دارد، گسترش جغرافیایی و بومی و سرعت رشد مخصوص خودش را دارد و کنش اجتماعی منحصر به فردی را داراست.
این حقوق را جامعه جهانی شناخته و تعریف کرده و پذیرفته است. دولت ایران هم ملزم به پذیرفتن و اجرای آن است و هم در قبال اجرای آن مسئولیت اجرایی دارد. یعنی این حقوق آزادی اعتقادی و وجدانی برای شهروندان حق و برای حاکمیت و دولت تکلیف متقابل آن است:
اعلامیۀ جهانی حقوق بشر
مادۀ هجده
هرکس حق دارد که از ازادی فکر، وجدان و مذهب بهره‌مند شود. این عقیده متضمن آزادی تغییر مذهب یا عقیده و همچنین آزادی اظهار عقیده و ایمان می‌باشد و نیز شامل تعلیمات مذهبی و اجرای مراسم دینی است. هر کس می‌تواند از این حقوق منفردا ً یا مجتمعا ً به طور خصوصی یا به طور همومی برخوردار باشد.
میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی
ماده هجده
۱ هرکس حق آزادی فکر، وجدان و مذهب دارد. این حق شامل ازادی—داشتن یا قبول یک مذهب یا معتقدات به انتخاب خود، همچنین آزادی ابراز مذهب یا معتقدات خود خواه به طور فردی یا جماعت، خواه به طور علنی یا در خفا، در عبادات و اجرای آداب و اعمال و تعلیمات مذهبی می‌باشد.
این مقوله را در قرآن نیز داریم و حکم محکم قرآن در مورد باور وجدانی و دینی واضح و آشکار است:
لکم دینکم ولی دین (دین شما برای شما و دین من برای من) سوره کافرون ۶
اعتقاد دینی شخص نیز نمی‌تواند مورد اهانت و تجاوز قدرت و حاکمیت قرار بگیرد، خواه این باور موافق اعتقادات صاحبان قدرت و زور باشد، چه نباشد.
لااکراه فی الدین (در دین زور و اجباری نیست) سوره بقره ۲۵۶
البته هدف من دفاع از باورهای هیچ دینی نیست. قصد من نشان دادن تعبیرهای نادرست توجیه گران خشونت و نقض حقوق بشر است که با مفاهیم پایۀ و متون دینی خود در ستیز است. معنی آیه‌ها نیز مشخص و شفاف است. در آیه اول که مخاطب بت پرستان و مومنان به غیر ادیان ابراهیمی هستند باز هم حق باور و آزادی وجدان داده شده است و توسط قدرتی محدود نشده است. یعنی مثلا گفته نشده است که باشید ولی تبلیغ نکنید، یا حضور حاشیه‌ای داشته باشید ولی در اجرای عبادت خود محدود هستید. آزادی دین، شامل باورشخصی، حضور اجتماعی، تبلیغ، و رویکرد دلخواه فرد و حتی تغییر دین است. محدودیت قرآنی برای این آزادی‌ها نیست.
این محدودیت‌ها ساخته و پرداختۀ بشر است. بشری که برای نفع شخصی ایرادی در قلع و قمع مردم، لگد زدن و کشتن به خانمی در ماتم در مراسم عزای پدر، محروم کردن گروههای دینی از تحصیل، برخورد امنیتی با گروهی فرهنگستانی که برای جبران محرومیت تحصیل کوشش می‌کنند، خشونت و نقض حقوق بشر را باید پیشه کند. تلاش آقای لاریجانی برای محدود کردن باور و مرزبندی‌های او در راستای زورازمایی قدرت برای پیاده کردن یک الیگارشی دینی – اعتقادی است. هدف غایی او توجیه یک نظام آپارتاید عقیدتی-مذهبی است به منظور نقض حقوق بشر. یعنی تلاش «اقلیت» حاکم برای سرکوب «اکثریت» مردم ایران و عدم بازخواست پذیری در مجامع جهانی حقوق بشری. یک گروه از این اکثریت نیز جامعه بهائی است. «اقلیت» ی که اراده خود را با زور و قدرت بر «اکثریت» تحمیل می‌کند، حاکمیت ایران است.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران سه گروه دینی را «اقلیت» رسمی می‌داند: زرتشتی، یهودی و مسیحی. این سه اقلیت شهروند هستند ولی حقوق شهروندی آنان کمرنگ‌تر از هموطنان دیگر تعریف شده است. جامعۀ بهائی و یا مندایی (صابئین) برای نمونه در اینجایگاه هیچ حقی ندارند، نه در حضور مدنی و نه در حضور دینی. در این مورد می‌توان به اصول دوازده، سیزده و چهارده قانون اساسی مراجعه کرد.
ولی این ساختارهای اکثریت و اقلیت در گفتمانهای امروزی رنگ باخته هستند. دولت ایران برای تداوم سرکوب و توجیه آزار شهروندانی که به عنوان تابع با آن‌ها رفتار می‌کند البته خواهان تداوم دادن به گفتمان اکثریت و اقلیت است. ولی مردم ایران انسان هستند، و قبل از اینکه مسلمان شیعه یا سنی، دوازده امامی یا اسماعیلی، پیرو خط امام یا نواندیش دینی باشند، انسان هستند و دارای حقوقی غیرمتغیر با باورهای وجدانی. این حقوق را دولت جمهوری اسلامی ایران به بشر اهدا نکرده است که حال پس بگیرد و انسان‌های دگراندیش و «دیگر» ذهنی را به اقلیت تقلیل دهد. هیچ انسانی در اقلیت نیست. همه اکثریت و همه انسان هستند. خواه قدرت و زور و سر خشونت داشته باشند، خواه نداشته باشند. از قضا تنها کسی که در اقلیت است آن است که با زور و خشونت به تلاش برای نگاهداشتن قدرت ادامه می‌دهد.

مطالب مرتـبط

    بدون نظر

    نظر بگذارید