خبرگزاری هرانا
امروز سه شنبه ۹ فروردین ۱۳۹۰, 14th of December 2017      آخرين بروز رسانی در ۱۳۹۰/۰۱/۰۹ ساعت ۱۷:۳۰:۱۹

    خانه  > سایر گروهها  >  اولین ترجمه به فارسی کنوانسیون حقوق زندانیان مصوب سازمان ملل

اولین ترجمه به فارسی کنوانسیون حقوق زندانیان مصوب سازمان ملل

خبرگزاری هرانا – این قوانین توسط کنگره اول سازمان ملل متحد جهت پیشگیری از جرائم و نیز نحوه رفتار با زندانیان و بزهکاران، در سال ۱۹۵۵ در ژنو پیشنهاد شد و توسط شورای اقتصادی و اجتماعی، همراه قطعنامه های آن؛ ۶۶۳ C (XXIV(  در ۳۱ ژوئیه ۱۹۵۷ و ۲۰۷۶ (LXII)  در ۱۳ می۱۹۷۷  به تصویب رسید.

دیدگاه کلی

۱. قوانین زیر بعنوان یک مدل و نمونه کامل سیستم نهادهای کیفری نیست. این قواعد تنها بر اساس اتفاق نظر کلی بر حسب نیاز روز جوامع و عناصر ضروری در یک سیستم قابل قبول کیفری است که به مجموعه ای از آنچه که عموما به عنوان چارچوبهای مناسب و پذیرفته شده عملی در رفتار با زندانیان و مدیریت نهادهای کیفری است، دلالت دارد.

۲. نظر به تنوع و فراوانی شرایط قانونی، اجتماعی، اقتصادی و جغرافیایی جهان، آشکار است که تمامی این قوانین و برنامه ها در همه مکانها و در همه زمانها قابل اجرا نیستند. این قوانین می بایست در هر حال و با تشویق به تلاش مستمر دولتها در خدمت به بهبود شرایط محکومین و جهت غلبه بر مشکلات عملی در راه کاربرد آنها قرار گیرد، با علم به اینکه این قوانین به عنوان یک کلیت، برای تأمین حداقل شرایط  مناسب توسط سازمان ملل متحد پذیرفته شده است.

۳. از سوی دیگر قوانین ذکر شده یک بعد و جنبه از مسائل کیفری، در دنیایی که بطور مداوم در حال توسعه و تغییر است را پوشش می دهد و تصویب آنها به معنای جلوگیری از بکار بستن تجربیات و آزمونهای خود دولتها در این مقوله نیست، مشروط بر اینکه این تجربیات در هماهنگی با اصول مصوب سازمان ملل متحد و جهت توسعه و استخراج جزئیات بیشتری از متن همین قوانین، بعنوان یک کل باشد. با در نظر گرفتن روح کلی قوانین و وفاداری و پایبندی به آنها، واضح است که دولتها و مسئولین زندانها همواره اجازه خواهند داشت که قواعد و قوانین خود را تصویب کرده و به اجرا بگذارند.

۴.(۱) بند یک قوانین، مدیریت عمومی تمامی زندانها را پوشش می دهد و قابل انطباق با شرایط همه گروههای زندانی، اعم از جنایی و یا مدنی، محکوم شده یا نشده می باشد، از جمله زندانیان متهم به «اقدامات امنیتی» و زندانیانی که به دستور قاضی به کانونهای اصلاح و تربیت فرستاده شده اند.
(۲) بند دوم قواعد تنها در مقوله های خاص و یا بخشهای خاص قابل اجراست که در موقع خود به آنها پرداخته خواهد شد. با این وجود قوانین بخش «الف» برای تمامی زندانیان محکوم قابل اجراست، با این توضیح که این قوانین بایستی به همان ترتیب در مورد زندانیان گروه‌بندی شده در بندهای «ب»، «ج» و «د» نیز اجرا شود به صورتی که با قواعد مربوط به این گروه‌بندی‌ها تناقضی نداشته و به نفع این زندانیان باشد.

۵.(۱) این قوانین بدنبال تنظیم دستورالعملی خاص برای مدیریت کانونهای اصلاح و تربیت و دارالتأدیب هایی که نوجوانان در آنها نگهداری می شوند، نیست. اگرچه نوجوانان محکوم و این قبیل کانونها نیز بطور مساوی می توانند شامل این قواعد شوند و بند یک این دستورالعمل برای آنها قابل اجراست.
(۲) مبحث نوجوانان محکوم، شامل همه رده زندانیان جوان و نوجوانی است که می بایست در حوزه های قضایی یا دادگاههای مخصوص نوجوانان محاکمه شوند. مطابق قانون محکومین نوجوان نمی بایست در زندان نگهداری شوند.

بند یک: قواعد کلی

اصول اولیه

۶.(۱) قوانین زیر می بایست بطور بیطرفانه اعمال شود و از حیث اجرا تبعیضی بر اساس نژاد، رنگ، جنس، زبان، مذهب، عقیده سیاسی و یا سایر عقاید، خاستگاه ملی یا اجتماعی، ثروت و دارایی، شرایط تولد یا دیگر وضعیتها وجود نخواهد داشت.
(۲) از سوی دیگر لازم است به باورهای دینی و اصول اخلاقی گروه و طبقه ای که زندانی به آن تعلق دارد، احترام گذاشته شود.

ورود و ثبت زندانی
۷.(۱) در هر مکانی که زندانی نگهداری می شود می بایست یک دفتر ثبت با شماره صفحه موجود باشد که نام هر زندانی با احترام کامل در آن درج شود. اطلاعات مورد نیاز برای ثبت در این دفتر می بایست شامل موارد زیر باشد:

الف) اطلاعات در مورد هویت فرد
ب)  دلایل محکومیت وی و مسئول صدور حکم
ج) روز و ساعت ورود وی به زندان و نیز روز و ساعتی که باید آزاد شود.

(۲) هیچ شخص نمی بایست بدون حکم کتبی و رسمی بازداشت یا حکم رسمی محکومیت دادگاه، در زندان پذیرفته شود. چنین حکمی می بایست قبلا در نهاد ثبت و پذیرش زندان به ثبت رسیده باشد.

جداسازی زندانی بر اساس نوع محکومیت
۸. دسته های مختلف از زندانیان باید در زندانهای جداگانه و یا بخش های متفاوت از زندان نگهداری شوند. این تقسیم بندی می بایست بر اساس جنس، سن، سابقه کیفری، دلیل قانونی و حقوقی برای بازداشت و نوع رفتاری که می بایست با آنها صورت پذیرد، انجام شود. بنابراین:

الف) مردان و زنان تا آنجا که ممکن است باید در زندانهای جداگانه نگهداری شوند و چنانچه نگهداری آنان در زندانهای جداگانه امکانپذیر نیست، فضا و محوطه ای که برای زندگی یا برای استراحت و هواخوری به آنها اختصاص داده می شود، باید کاملا جداگانه باشد.

ب) زندانیان هنوز محاکمه نشده(متهمان) باید از کسانیکه محاکمه شده اند (محکومین) جدا نگهداری شوند.

ج) زندانیانی که برای مسائل مالی یا سایر جرائم حقوقی زندانی شده اند، می بایست از کسانیکه به دلائل جنایی زندانی شده اند، جدا نگهداری شوند.

د) زندانیان نوجوان باید بطور جداگانه از بزرگسالان نگهداری شوند.

اقامت
۹.(۱) محل خواب در سلول انفرادی یا اتاق های اختصاصی است، هر زندانی باید موقع خواب در شب در یک سلول یا اتاق اختصاصی قرار بگیرد. در شرایط استثنائی مثل ازدحام بیش از حد جمعیت در زندان، مسئولین زندان می توانند به طور موقت  استثنائاتی برای این قانون قائل شوند اما در هر حال خوابیدن دو زندانی یا بیشتر در یک سلول یا اتاق مجاز نیست.
(۲) زندانیانی که در یک خوابگاه قرار می گیرند، باید از لحاظ معاشرت و همنشینی با یکدیگر مناسب باشند و این تناسب با دقت نظر زندانبان می بایست سنجیده شود. نظارت بر خوابگاه ها متناسب با وضعیت زندان، باید بطور مستمر و منظم در طول شب  صورت بگیرد.

۱۰. تمامی سلولها و محل اقامت زندانیان، خصوصا خوابگاه ها باید مجهز به تمامی تجهیزات بهداشتی و درمانی، با در نظر گرفتن شرایط آب و هوایی و اقلیمی، امکانات تهویه هوا، گرم کننده و خنک کننده (بسته به فصل و سرما و گرمای هوا)، حداقل فضای طبقات ، روشنایی و نور کافی باشند.

 

۱۱. مکانهایی که زندانیان در آن کار یا زندگی می کنند می بایست:
(الف) پنجره ها  به اندازه کافی بزرگ باشند بطوریکه زندانی بتواند با نور طبیعی کار یا مطالعه کند، و باید طوری ساخته شوند که زندانی بتواند از هوای تازه بهره مند باشد طرفنظر از اینکه تهویه هوای مصنوعی وجود داشته باشد یا نداشته باشد.

(ب) جهت و میزان نور مصنوعی باید به گونه ای باشد که به بینایی زندانی موقع کار یا مطالعه صدمه وارد نشود.

 

۱۲.تاسیسات بهداشتی باید کافی و متناسب با نیازهای طبیعی هر زندانی باشد و به گونه ای پاکیزه و مطلوب به آنان ارائه شود.

۱۳. تأسیسات حمام کردن و دوش گرفتن باید به اندازه کافی باشد و هر زمانی که هر زندانی نیاز به حمام داشت در اختیار وی گذاشته شود. حمام باید با درجه حرارت مناسب برای هر شرایط آب و هوایی و اقلیمی به دفعاتی که زندانی نیاز داشت، جهت تأمین و حفظ بهداشت عمومی در اختیار وی قرار گیرد.  در صورت کمبود امکانات می توان این تعداد را بسته به فصل و منطقه جغرافیایی تنظیم نمود، اما حداقل یک بار حمام در هفته در آب و هوای معتدل ضروری می باشد.

۱۴. همه مکانهایی که توسط زندانی مورد استفاده قرار می گیرد باید به طور مرتب و به درستی حفظ و نگهداری و تعمیر شود و در همه حال ضد عفونی شده و مرتبا تمیز شود.

 

بهداشت شخصی
۱۵. زندانیان باید موظف باشند خود را پاکیزه نگه دارند، و برای این منظور باید آب و مواد شوینده و پاک کننده که برای بهداشت و سلامت آنها مکفی است، در اختیارشان قرار گیرد.

۱۶. از آنجاییکه لازم است هر زندانی ظاهری مناسب شخصیت و حرمت نفس خود داشته باشد، امکانات و تجهیزات اصلاح مو و ریش بایست در اختیار زندانیان قرار گیرد و مردان زندانی باید حق داشته باشند بطور مرتب ریش و موی صورت خود را اصلاح کنند.

لباس ها و ملافه ها
۱۷.(۱) هر زندانی که مجاز به پوشیدن لباس های دلخواه خود نیست و طبق قوانین زندان باید لباس فرم زندان را به تن کند، باید لباس کافی و مناسب برای آب و هوای آن منطقه که سلامتی زندانی را حفظ کند، در اختیارش قرار گیرد. لباس مذکور به هیچ عنوان نباید اهانت آمیز یا تحقیر آمیز باشد.
(۲) لباس زندانی باید تمیز و در شرایط مناسب نگه داشته شود. لباس زیر زندانی باید برای حفظ سلامتی و بهداشت به دفعات لازم شسته شود.
(۳) در شرایط استثنائی، هر زمانی که یک زندانی به خارج از زندان یا کانون اصلاح و تربیت فرستاده می شود، باید اجازه داشته باشد لباس های خود یا لباسی غیر از لباس زندان بپوشد.

۱۸. اگر زندانیان مجاز به پوشیدن لباس های خود (لباس غیر فرم) در داخل زندان هستند، باید ترتیباتی اتخاذ شود تا اطمینان حاصل شود که لباس مورد نظر تمیز و مناسب برای استفاده است.

۱۹. هر زندانی (مطابق با استانداردهای محلی و ملی) باید دارای تختخوابی جداگانه و با ملافه های جداگانه و کافی باشد که به دفعات لازم تعویض و شسته شود تا اطمینان حاصل شود که تمیز و پاکیزه برای استفاده است.

غذا
۲۰.(۱) هر زندانی باید در ساعات معمول غذا خوردن، از غذایی با ارزش تغذیه ای کافی برای سلامتی و کسب قدرت بدنی با کیفیتی سالم و بی خطر  بهره مند باشد. غذا باید از مواد اولیه سالم و بهداشتی و در شرایط مناسب و بهداشتی تهیه شده باشد.
(۲) آب آشامیدنی سالم باید در دسترس همه زندانیان باشد و هر زندانی هر زمانی که به آن نیاز داشت به مقدار کافی در اختیارش قرار گیرد.

ورزش و تمرین بدنی
۲۱.(۱) هر زندانی که در بیرون از زندان برای کار استخدام نشده، اگر شرایط آب و هوایی اجازه دهد، باید حداقل روزانه یک ساعت ورزش مناسب در هوای آزاد داشته باشد.
(۲) زندانیان جوان و آنهایی که در شرایط سنی و فیزیکی مناسب هستند، هنگام ورزش باید از تأسیسات، تجهیزات و اسباب و لوازم مورد نیاز جهت تمرین بدنی بهره مند باشند.

خدمات پزشکی
۲۲.(۱) در هر زندان حداقل یک بهداری یا مرکز پزشکی- خدماتی فعال و در دسترس می بایست وجود داشته باشد و باید حداقل یک پزشک واجد شرایط که اطلاعات مقبولی از دانش روانشناسی هم داشته باشد در آن بهداری به کار گمارده شود. خدمات ارائه شده در این مرکز درمانی می بایست  مطابق با استانداردهای همان جامعه و مطابق با سطح سلامت عمومی همان کشور باشد. خدمات روانشناسی و رواندرمانی نیز در حد مقبول می بایست در صورت لزوم و تشخیص اختلال روانی زندانی در اختیار وی گذاشته شود. 
(۲) زندانیان بیماری که نیاز به معالجات ویژه و تخصصی دارند باید به موسسات تخصصی یا بیمارستان های غیرنظامی در خارج زندان منتقل شوند. بیمارستان مورد اشاره باید تجهیزات لازم، تخت کافی، لوازم دارویی مناسب و پزشک متخصص و آموزش دیده برای مراقبت های پزشکی و درمانی از زندانی بیمار را داشته باشد.
(۳)خدمات دندانپزشکی مناسب باید در دسترس هر زندانی باشد.

۲۳.(۱) در زندانهای زنان می بایست محل اقامت ویژه و امکانات پزشکی- درمانی مناسب برای کلیه مراقبتهای لازم قبل از وضع حمل و بعد از وضع حمل مهیا باشد. چنانچه زندان فاقد چنین امکانات و تجهیزاتی بود، می بایست ترتیبات لازم اتخاذ شود تا زن زندانی کودکش را در بیمارستان مناسبی خارج از زندان به دنیا بیاورد. اگر کودکی در زندان متولد شد، این موضوع به هیچ عنوان نباید در شناسنامه یا مدارک تولد وی درج شود.
(۲) اگر نوزادی که نیاز به پرستاری مادر دارد، اجازه اقامت در زندان یا کانون اصلاح و تربیت را در کنار مادر داشته باشد، باید امکانات، شرایط و تجهیزات لازم برای نگهداری نوزاد به میزان کافی در اختیار مادر قرار بگیرد و اگر نوزاد اجازه ندارد که در کنار مادرش باشد، می بایست محیطی مناسب با کارمندانی مجرب و واجد شرایط برای نگهداری نوزادان در نظر گرفته شود.

۲۴. پزشک زندان موظف است همه گونه آزمایش پزشکی را به محض ورود هر زندانی به زندان و همینطور در صورت لزوم به عمل آورد. بنابراین چنانچه زندانی مبتلا به بیماری جسمی یا روانی باشد، در اسرع وقت باید کشف شود و اقدامات لازم نظیر جداسازی زندانیان مشکوک به بیماریهای عفونی یا مسری و باقی اقدامات درمانی و پزشکی در مورد آنها به انجام برسد. در مورد زندانیانی که مبتلا به نقص فیزیکی (جسمی) یا روانی هستند خدمات توانبخشی باید ارائه شود. پزشک زندان همچنین موظف است میزان ظرفیت فیزیکی هر زندانی را برای کار و فعالیتهای جسمانی تعیین کند.

۲۵.(۱) پزشک زندان موظف است مراقبت سلامت جسمی و روانی زندانیان باشد و باید بصورت روزانه و با دقت تمام زندانیان بیمار را ویزیت کند، اعم از همه کسانی که از بیماری شکایت دارند و یا حتی زندانیانی که تصور می شود تمارض می کنند.
(۲) در صورتیکه پزشک زندان تشخیص داد شرایط زندان یا ادامه حبس برای سلامتی جسمی یا روانی زندانی بیمار نامناسب و خطرناک است، بلافاصله این تشخیص را می بایست به مقامات زندان گزارش کند.

۲۶.(۱) پزشک زندان می بایست به طور منظم و مستمر بر موارد زیر بازرسی کند و نتیجه را به مسئولین زندان گزارش کرده و توصیه و مشاوره تخصصی در خصوص موارد زیر به مدیران و مسئولان زندان بدهد:

(الف) کمیت، کیفیت و نحوه آماده سازی و توزیع غذا و مواد غذایی
(ب) بهداشت و نظافت زندان و زندانیان
(ج) امکانات بهداشتی، گرمایشی، روشنایی و تهویه زندان
(د) مناسب بودن و پاکیزگی لباس زندانیان، حوله و ملافه ها
(ه) رعایت ضوابط مربوط به تربیت بدنی و ورزش، در مواردی که هیچ پرسنل فنی مسئول این امر وجود نداشته باشد.

(۲) مدیر یا مسئول زندان باید گزارش و مشاوره پزشک زندان را در خصوص بندهای ۲۵(۲) و ۲۶ (۱) مورد توجه قرار داده و اقدامات فوری برای اثر بخشی به آنها را لحاظ کند، اگر عمل به این توصیه ها و مشاوره ها در صلاحیت مسئول مربوطه نیست و یا اگر مسئول مربوطه با نظر پزشک زندان موافق نیست، او بلافاصله باید گزارش خود را به مقامات بالاتر ارائه کند.

تأدیب و تنبیه زندانی
۲۷. نظم و انضباط و تأدیب زندانی می بایست به منظور حفظ ثبات، استحکام و ایمنی محیط زندان و نیز به منظور حفظ یک محیط سالم و منظم برای زندگی گروهی و اجتماعی انجام پذیرد، اما نباید با ایجاد محدودیت بیش از اندازه برای دستیابی به شرایط ذکر شده، اعمال شود.

۲۸.(۱) هیچ زندانی نباید در نهادهای تأدیبی و تربیتی (در هر رده) به کار گمارده شود یا استخدام شود.
(۲) این قانون نباید تحت هیچ شرایطی مانع از عملکرد مناسب سیستمهایی که مسئولیت فعالیتهای اجتماعی، آموزشی و یا ورزشی زندانیان (زندانیانی که در دسته ها و گروههایی خاص در حال گذراندن دوره های بازپروری هستند) را عهده دار هستند، بشود.

۲۹. موارد زیر می بایست بر اساس قانون و تحت نظر و با دستورالعمل مراجع ذیصلاح تعیین شود :
(الف) رفتاری که مشمول جرائم انضباطی می شود؛
(ب) نوع و طول مدت مجازاتی که ممکن است در مورد چنین رفتاری اعمال شود؛
(ج) تعیین مرجع ذیصلاح برای اعمال تنبیه و مجازات.

۳۰.(۱) هیچ زندانی نباید تنبیه یا مجازات شود مگر به موجب قانون و شرایط و مقررات تنبیه و مجازات که در بالا ذکر شد و هیچ زندانی نباید هرگز دو بار برای همان جرم تنبیه شود.
(۲) هیچ زندانی نباید تنبیه شود مگر اینکه از قبل آگاه شود که چه اعمالی مطابق قوانین زندان، جرم محسوب می شوند و در صورت ارتکاب به اعمالی که جرم محسوب می شوند، به او فرصت مناسب جهت دفاع از خود داده شود. همینطور پرونده ارتکاب جرم و مجازات چنین شخصی توسط مرجع ذیصلاح باید بطور کامل بررسی شود.
(۳) در صورت لزوم باید به زندانی اجازه داده شود که دفاعیات خود را از طریق واسطه مترجم به استحضار مقام مربوطه برساند.

۳۱. تنبیه و شکنجه بدنی، قرار دادن زندانی در سلول تاریک و  یا هرگونه مجازات بیرحمانه، غیرانسانی و اهانت آمیز تحت هر شرایطی ممنوع است و باید به طور کامل از لیست مجازات و تنبیه برای جرائم انضباطی خارج شود.

۳۲.(۱) مجازاتهای محدودکننده ای نظیر کاهش میزان یا وعده غذا تنها در صورتی می تواند اعمال شود که پزشک بیمارستان، زندانی مورد نظر را بطور کامل معاینه کرده باشد و گواهی کتبی صادر کند که زندانی مورد نظر شرایط جسمانی و روانی مناسب جهت تحمل چنین تنبیهی را داراست.
(۲) هرگونه تنبیه و مجازاتی که به سلامتی فیزیکی یا به روح و روان زندانی آسیب برساند، ممنوع است. این مجازاتها می تواند موارد تصریح شده در بند ۳۱ باشد و یا هرگونه مجازات و تنبیه دیگری که در آن بند ذکر نشده است.
(۳) پزشک زندان باید بطور روزانه زندانیانی را که تحت تنبیه و مجازات هستند، ملاقات کند و چنانچه مشاهده کرد که یک زندانی در حال تحمل تنبیهی است که برای سلامت جسمی یا روانی او مضر است، این مورد را به مسئول یا رئیس زندان گزارش کند و از او بخواهد که به چنین تنبیهی پایان داده شود یا نوع و شکل آن عوض شود. در صورت ترتیب اثر ندادن رئیس زندان، به مقامات بالاتر قضائی و ذیربط گزارش کند.

آلات و ابزار دستگیری
۳۳. وسایل دستگیری مانند دستبند، زنجیر، پابند، جلیقه های آهنی و آلاتی نظیر اینها هرگز نباید به عنوان ابزار تنبیه و مجازات استفاده شوند. علاوه بر این، آلات ذکر شده نباید بعنوان وسیله ای جهت جلوگیری از فرار زندانی استفاده شوند. اینگونه آلات تنها در شرایط زیر مجاز به استفاده هستند: 
(الف) موقع نقل و انتقال زندانی از مکانی به مکان دیگر جهت جلوگیری از فرار وی. در اینصورت قبل از آنکه زندانی در حضور مقام قضایی یا اداری ظاهر شود، اینگونه ادوات از دست و پای وی می بایست جدا شود.
(ب) در زمینه های پزشکی آنهم تنها با اجازه و دستور پزشک زندان؛
(ج) به دستور مدیر یا رئیس زندان جهت جلوگیری از فرار زندانی اگر سایر روشهای جلوگیری از فرار با شکست مواجه شده باشد، و نیز به منظور جلوگیری از ایجاد آسیب و جراحت به خود یا دیگران؛ که در چنین مواردی مدیر یا رئیس زندان می بایست با مشورت پزشک زندان به این کار مبادرت کند و گزارش کامل آنرا هم در اختیار مقامات بالاتر از خود قرار دهد.

۳۴. الگو و نحوه استفاده از چنین ابزاری باید توسط  سازمان مرکزی زندانها تعیین شود و استفاده از آن نباید برای مدتی طولانی تر از زمان مورد نیاز بداراز بکشد.

دستورالعمل ها/ شکایات زندانیان
۳۵.(۱) به هر زندانی در بدو ورود باید اطلاعاتی نوشته شده و کتابچه مانند داده شود که در آن مقررات مربوط به رفتار با زندانیان در رده خود، آئین نامه های انضباطی زندان، روشهای مجاز برای کسب اطلاعات و یا تنظیم شکایت، و همینطور بقیه موارد و مسائلی که زندانی را به حقوق خود و نیز به تعهدات و وظایف خود آگاه میکند، داده شود. این دفترچه راهنما به منظور وفق دادن زندانی با محیط جدید زندگی باید به وی ارائه شود. 
(۲) اگر زندانی سواد خواندن و نوشتن ندارد، اطلاعات فوق الذکر باید به صورت شفاهی به او منتقل شود.

۳۶.(۱) هر زندانی باید این حق را داشته باشد که در روز معینی از هفته درخواست یا شکایت خود را مستقیما به مدیر یا مسئول زندان ارائه کند و یا بتواند با او مستقیما ارتباط برقرار کند.
(۲) زندانی باید امکان این را داشته باشد که درخواست یا شکایت خود را  مستقیما به بازرس زندان در طول بازرسی ارائه کند. زندانی باید این حق را داشته باشد که بدون حضور رئیس یا مدیر زندان یا هر یک از کارکنان زندان، با بازرس زندان گفتگو کند.
(۳) هر زندانی باید مجاز باشد که درخواست یا شکایت خود را بدون سانسور و به صورتی مناسب، به مقامات زندان مرکزی، مقام قضائی یا سایر مراجع ذیصلاح و  از طریق کانال های تائید و تعیین شده ارائه دهد.
(۴) مگر در مواردی که درخواست یا شکایت زندانی آشکارا غیرمعقول و بی اساس است، هر درخواست یا شکایت دیگری می بایست سریعا بررسی شود و در اسرع وقت به آن پاسخ داده شود.

تماس و ارتباط با بیرون از زندان
۳۷. زندانیان باید با نظارت لازم، اجازه ارتباط برقرار کردن با خانواده و دوستان خود در فواصل زمانی معین را داشته باشند. این ارتباط می تواند شامل نامه نگاری و تماس تلفنی یا ملاقات حضوری در زندان باشد.

۳۸.(۱) اتباع خارجی که در کشوری دیگر زندانی هستند باید اجازه ملاقات با افراد خانواده و برقراری ارتباط با نمایندگان دیپلماتیک و کنسولی و سفارتی دولتی که به آن تعلق دارند، را داشته باشند و مسئولین زندان موظفند امکانات مناسب برای ایجاد چنین ارتباطی را برای زندانیان اتباع خارجی فراهم کنند.
(۲) اتباع خارجی که در کشوری دیگر زندانی هستند اما کشور متبوعشان نمایندگی دیپلماتیک، سفارت یا دفتر کنسولگری در آن کشور ندارد و یا پناهندگان و افراد بدون تابعیت، باید از امکاناتی مشابه امکانات ذکر شده در بالا برخوردار باشند. چنانچه کشور متبوع زندانی در آن کشور نماینده قانونی یا دفتر حفاظت منافع دیپلماتیک دارد که می تواند جریمه یا هزینه های زندانی را پرداخت کند، باید امکانات برقراری ارتباط زندانی با آنان مهیا شود در غیر اینصورت مسئولین زندان موظفند زندانی را با هر نهاد یا سازمان ملی یا بین المللی که می تواند زندانی مذکور را حمایت و کمک کند، در ارتباط بگذارند.

۳۹. زندانیان باید به طور منظم از اخبار و رویدادهای مهم آگاه شوند. این آگاهی می بایست توسط خواندن روزنامه ها، نشریات و یا ویژه نامه های سازمانی، وسایل مخابراتی،  سخنرانی و یا هر ابزار مشابه دیگری که مجاز شناخته شده و توسط مقامات زندان کنترل می شود، صورت پذیرد.

کتاب
۴۰. هر زندان باید مجهز باشد به کتابخانه ای برای استفاده تمام گروههای زندانی. در این کتابخانه باید به اندازه کافی کتاب در هر دو مقوله تفریحی و آموزشی موجود باشد و زندانیان باید تشویق شوند برای استفاده کامل از کتابها.

مذهب

۴۱.(۱) اگر اکثریت زندانیان یک زندان دارای مذهبی یکسان هستند، نماینده مذهبی واجد شرایط منصوب یا تائید شده، می تواند از همان مذهب باشد. اگر تعدادی از زندانیان درخواست کردند و شرایط نیز اجازه داد، آن نماینده مذهبی می تواند بطور تمام وقت در زندان بکار گمارده شود.
(۲) نماینده واجد شرایط تعیین و یا تأیید شده طبق بند (۱) بالا باید اجازه داشته باشد تا به طور منظم به زندانیان خدمات معنوی از قبیل برگزاری مراسم مذهبی- آئینی دین خود را در زمان مناسب ارائه دهد.
(۳) دسترسی به نماینده مذهبی واجد شرایط از هر گونه مذهب برای هر زندانی باید مجاز باشد. بعبارت دیگر چنانچه زندانی درخواست ملاقات یا مشورت با نماینده مذهبی دین خود را نمود، درخواست وی می بایست با احترام توسط مسئولین زندان پذیرفته شود.

 

۴۲. تا آنجا که عملی و مقدور است، به هر زندانی باید اجازه داده شود تا با رضایت، نیازهای زندگی مذهبی و روحانی خود را با استفاده از خدمات ارائه شده در زندان تأمین کند. زندانی باید مجاز باشد تا کتب مذهبی خود را در اختیار داشته باشد و دستور العمل ها و عبادات دین یا فرقه خود را انجام دهد.

 

نگهداری از اموال زندانیان
۴۳.(۱) کلیه پول، لوازم با ارزش، لباس و دیگر متعلقات یک زندانی که تحت مقررات نهاد زندان مجاز به نگهداری آنها در محیط زندان نیست، می بایست در مکانی امن و شرایطی مناسب قرار گیرد و به دقت از آنها محافظت شود. اقلام ذکر شده در بالا می بایست توسط زندانی با امضاء تحویل مسئولان زندان داده شود و در ازای آن رسید دریافت نماید.
(۲) پول و تمامی متعلقات زندانی به هنگام مرخصی یا آزاد شدن می بایست در اختیار وی قرار گیرد، مگر پولی که تا آن لحظه وی مجاز به خرج کردن آن بوده و از روی آن هزینه کرده است و یا لباسهایی که به لحاظ بهداشتی در شرایط مناسبی نبوده اند و استفاده مجدد از آنها برای سلامت افراد مضر تشخیص داده می شود. زندانی می بایست موقع تحویل گرفتن متعلقات خود، رسید دریافت را امضاء کند.
(۳) پول و یا هر گونه وسیله دیگری که از خارج از زندان برای زندانی ارسال می شود نیز شامل مقررات بالا می شود و به همان شیوه می بایست در خصوص آن عمل نمود.
(۴) اگر زندانی هرگونه مواد داروئی-تخدیری به همراه داشت، پزشک زندان می بایست تصمیم بگیرد که زندانی مجاز به استفاده کدامیک از آنهاست.

اطلاع رسانی در مواقع مرگ و میر، بیماری، جابجایی زندانی و غیره
۴۴.(۱) پس از مرگ، بیماری جدی، آسیب جدی به یک زندانی و یا انتقال وی به مکانی دیگر جهت مداوا در خصوص عوارض جسمی و یا روحی و روانی، مدیر و مسئولین زندان موظفند مراتب فوق را بلادرنگ به همسر زندانی (در صورت تأهل) در وهله اول و بعد به خویشاوندان نسبی یا نزدیکان وی و یا فردی که قبلا توسط زندانی تعیین و اعلام شده، اطلاع دهند.
(۲) زندانی می بایست بلافاصله از مرگ خویشاوندان، نزدیکان و دوستانش و یا بیماری جدی یکی از آنها مطلع شود. در صورت بیماری مهم از یکی از بستگان نزدیک و یا مرگ خویشاوندان نزدیک زندانی باید مجاز باشد هر زمان که شرایط اجازه می دهد برای رفتن به بالین و مراسم او از مرخصی استفاده کند و تحت اسکورت یا به تنهایی حضور بهمرساند.
(۳) هر زندانی حق دارد در صورت جابجایی و یا انتقال به زندان یا موسسه دیگری، بلافاصله خانواده اش را از انتقال و از مکان جدید خود مطلع سازد.

جابجایی و انتقال زندانیان
۴۵.(۱) زمانی که زندانی در حال جابجایی از زندانی به زندانی دیگر و یا از بازداشتگاه به زندان یا نهادی دیگر است، می بایست حتی المقدور از دید عموم و مردم محافظت گردد. در این حالت زندانی حق دارد که از توهین، کنجکاوی و تبلیغات علیه او توسط هر شخص یا گروهی به هر شکل ممکن، حفاظت شود.
(۲) حمل و نقل زندانیان با وسیله ای با تهویه یا نور ناکافی، یا به هر نحوی که آنها را به سختی فیزیکی غیر ضروری بیندازد، ممنوع است.
(۳) حمل و نقل زندانیان باید با هزینه دولتی یا هزینه زندان و با شرایط مساوی برای همه آنها انجام شود.

پرسنل رسمی و سازمانی
۴۶.(۱) مسئولان زندان می بایست برای انتخاب پرسنل و خدمه زندان نهایت دقت را به عمل آوردند. پرسنل و کارکنان زندان در هر درجه و رتبه ای که باشند، می بایست واجد شرایط لازم به لحاظ صداقت، انسانیت، تخصص و شایستگی حرفه ای شخصی، مناسب کار در محیط زندان باشند.
(۲) دولت و مسئولین زندان موظفند بطور دائمی این تفکر را در اذهان پرسنل زندان و عموم مردم بیدار و نهادینه کنند که در کنارِ گذراندن دوران محکومیت، ارائه خدمات اجتماعی و مددکاری به زندانیان از اهمیت بیشتری برخوردار است و همه آحاد جامعه می بایست در این مهم مشارکت و از همه ابزارها استفاده کنند. دولت و مسئولین زندان موظفند بطور مرتب در این خصوص اطلاع رسانی کنند.
(۳) جهت تضمین موارد فوق الذکر، کارکنان زندان باید به طور تمام وقت و حرفه ای بعنوان افسر زندان بکار گمارده شوند و از خدمات اجتماعی مطلوب و امنیت شغلی مناسب جهت ارائه رفتار و خدمات خوب به زندانیان، بهره مند باشند. کارایی و آمادگی جسمانی کارکنان زندان از اهمیت ویژه ای برخوردار است. میزان دستمزد و مزایای شغلی باید بگونه ای باشد که زنان و مردان در حال اشتغال بکار در زندان را ترغیب به ماندن در این شغل و ارائه بهترین سرویس نماید. مزایای شغلی این حرفه می بایست مطابق ضوابط مشاغل سخت از نطر ماهیت کار، در نظر گرفته شود.

۴۷(۱) پرسنل زندان می بایست یک دوره استاندارد آموزشی مناسب و آزمون هوش و کارآیی را جهت دریافت این شغل، طی نمایند.
(۲) قبل از ورود به این شغل کارکنان باید دوره آموزشی لازم را در خصوص مبانی وظایف عمومی و اختصاصی هر کارمند در زندان، بگذرانند. این دوره ها باید شامل هر دو جنبه تئوری و عملی باشد.
(۳) در حین اشتغال در زندان، کارمندان می بایست بطور دائمی و مرتب جهت حفظ دانش و ارتقاء ظرفیت های حرفه ای خود و نیز به منظور بروز رسانی آگاهی و اطلاعات شغلی خود در حد استانداردهای بین المللی، در دوره های آموزشی ضمن خدمت در فواصل زمانی مناسب حضور یابند.

۴۸. تمام اعضا و پرسنل زندان در هر زمان موظفند وظایف و کارهای خود را، خود به انجام برسانند و در انجام وظایف خود به نحو احسن، الگو و نمونه ای برای زندانیان باشند. آنها موظفند در هنگام انجام دستورات هم نهایت ادب و احترام را در حق همکاران خود و زندانیان بجا آورند.

۴۹.(۱) تا جایی که ممکن است، کارمندان زندان می بایست لیستی شامل تعداد کافی از افراد متخصص نظیر روانپزشکان، روانشناسان، مددکاران اجتماعی، معلمان و مربیان تربیتی داشته باشند.
(۲) خدمات مددکاران اجتماعی، معلمان و مربیان تربیتی باید به طور مستمر، محرمانه و بدون در نظر گرفتن استثناء در خصوص کارکنان پاره وقت یا داوطلب باشد.

۵۰.(۱) مدیر زندان می بایست فردی واجد شرایط به لحاظ شخصیت، توانایی مدیریتی بالا، متخصص و با تجربه کافی در زمینه امور زندان و زندانی باشد.
(۲) او باید بطور تمام وقت در این سمت اشتغال داشته باشد و نمی بایست بصورت نیمه وقت او را به استخدام درآورد.
(۳) مدیر زندان باید در واحدی در محل زندان و یا در مجاورت آن زندگی کند.
(۴) چنانچه شخصی مدیر و مسئول دو یا چند زندان است، موظف است در فواصل زمانی منظم و بطور مرتب به نهادهای تحت مدیریت خود سرکشی کند و یک شخص واجد شرایط مسئول بعنوان نماینده وی در صورت عدم حضور او در هر یک از زندانها، به وظایف و مسئولیتهای وی رسیدگی کند.

۵۱.(۱) مدیر، معاون او، و اکثریت کارکنان زندان می بایست قادر به صحبت کردن و درک زبان جمعیت عمده و اکثریت زندانیان باشند.
(۲) در صورت لزوم خدمات ترجمه ای و ارائه مترجم باید در دسترس زندانیان باشد.

۵۲.(۱) در زندانهایی که به اندازه کافی بزرگ هستند که نیاز به خدمات یک یا چند پزشک تمام وقت دارند، حداقل یکی از پزشکان باید در محل زندان و یا در مجاورت آن زندگی کند.
(۲) در سایر زندانها، پزشک موظف است روزانه از زندان و زندانیان بازدید به عمل آورد و محل اقامت وی باید نزدیک به زندان باشد طوریکه در مواقع ضرورت بدون فوت وقت بتواند در محل زندان حاضر شود.

۵۳.(۱) در تمام زندانهایی که هر دو گروه زنان و مردان نگهداری می شوند، بخشی از زندان که اختصاص به نگهداری زنان دارد، باید تحت مدیریت و نظارت یک افسر زن باشد و تمام کلیدهای آن قسمت تحت کنترل و نگهداری وی باشد.
(۲) هیچ مردی از کارکنان زندان نباید حق ورود به بخش زنان را داشته باشد مگر با همراهی و حضور یک کارمند یا افسر زن.
(۳) زنان زندانی تنها و تنها می بایست تحت نظارت و کنترل افسران زن زندان باشند. این مورد شامل پزشک زندان و یا معلم و مربی زندان در خصوص انجام وظایف تعیین شده شان، نمی شود.

۵۴.(۱) هیچیک از کارکنان زندان حق ندارند در روابط خود با زندانیان متوسل به زور و خشونت شوند، مگر در مواقع دفاع شخصی یا اقدام به فرار زندانی و یا دفاع و مقاومت زندانی در خصوص انجام قوانین و مقررات. در این حالت کارمند یا افسر زندان نمی بایست بیش از حد نیاز، متوسل به زور شود و در مواقعی که مجبور به اعمال زور و خشونت شده، می بایست مراتب را بلافاصله به مدیر و مسئول زندان گزارش کند.
(۲) کارکنان و افسران زندان باید دوره آموزشی خاص آمادگی دفاعی و بدنی را جهت مهار کردن زندانیان تهاجمی، طی کنند.
(۳) به جز در موارد خاص که افسر زندان مجبور به تماس مستقیم و نزدیک با زندانی است، هیچ کدام از افسران و کارکنان زندان نمی بایست مسلح باشند، مگر اینکه برای استفاده از اسلحه آموزشهای لازم را دیده باشند.

بازرسی
۵۵. بازرسی از نهادهای کیفری، زندانها و خدمات آنها می بایست بطور مرتب و مستمر وجود داشته باشد. این بازرسی و سرکشی باید توسط بازرسان مجرب و باسابقه ای که توسط مراجع صالحه تعیین می شوند، انجام پذیرد. وظیفه آنها باید بطور اخص این نکته باشد که این نهادها مطابق با قوانین موجود و مقررات اداره می شوند و هدف اصلی از برپایی این نهادها که همانا اهداف تأدیبی و جزایی است را به نحو احسن به انجام می رسانند.

بند دوم: مقررات قابل اجرا در مقوله های خاص
الف- زندانیان زیر حکم
اصول راهنما
۵۶. اصول راهنمایی که ازین پس به آنها اشاره خواهد شد، بر آنست تا نشان دهد چگونه نهادهای کیفری باید مدیریت شوند و چگونه اهداف آنها مطابق با بند ۱ همین اعلامیه و متن حاضر باشد.

۵۷. زندانی کردن و اقدامات دیگر که جهت قطع ارتباط مجرم با جهان خارج صورت می گیرد، به دلیل اینکه فرد را از حق تعیین سرنوشت خود و همینطور از آزادی محروم می کند، به اندازه کافی رنج آور و مصیبت ساز هستند، بنابراین سیستم زندان نباید جز در موارد ضروری و قابل توجیه به منظور حفظ نظم و انضباط، در چنین شرایطی درد و رنج نهفته در افراد زندانی را تشدید کند.

۵۸. هدف و توجیه حکم زندان و یا اقدامات مشابه، محروم کردن مجرم از آزادی است که این در نهایت کمک می کند به حمایت و حفظ جامعه در مقابل جرم و جنایت. این نتیجه تنها زمانی می تواند حاصل شود که پس از اتمام مدت زمان حبس، تا آنجا که ممکن است اطمینان حاصل شود که مجرم پس از بازگشت به جامعه نه تنها راغب به اطاعت از قوانین جامعه است، بلکه اصولا قادر به انجام چنین کاری نیز هست.

۵۹. به منظور دستیابی به این هدف، زندان و یا نهادهای کیفری- تربیتی باید همه نیروهای درمانی، آموزشی، اخلاقی، معنوی و گونه های دیگر از کمکهای مناسب و در دسترس را به کار گیرند و از همه آنها به نحو احسن برای بهبود و درمان مجرم و در جهت نیازهای زندانیان استفاده کنند.

۶۰.(۱) روند اداره زندان باید بگونه ای باشد که تفاوت زندگی زندانی در خارج و داخل زندان را به حداقل برساند. این امر سبب می شود که زندانی احساس کند احساس مسئولیت اش در ارتباط با وظایف زندگی و همینطور حفظ شأن و کرامت انسانی اش بعنوان یک انسان، به قوت خود باقیست.
(۲) قبل از اتمام حکم، مطلوب آنست که گام های لازم برداشته شود تا برای زندانی بازگشت تدریجی به زندگی در جامعه را تضمین کند. این هدف ممکن است بسته به مورد جرم و محکومیت زندانی، توسط مسئولین زندان در همان زندان یا موسسه به انجام برسد و یا اینکه زندانی به نهادها و موسسات دیگر اعزام شود. همچنین می توان برنامه های نظارتی پس از آزادی برای وی ترتیب داد تا اطمینان حاصل کرد که فرد، عملی خلاف قوانین جامعه انجام نمیدهد. البته در هر حالتی این نظارتها می بایست توأم با خدمات مؤثر و مناسب اجتماعی و حمایتی باشد.

۶۱. رفتار با زندانیان نباید تاکید بر طرد آنها از جامعه داشته باشد، بلکه می بایست سهیم شدن آنها در اجتماع را استمرار بخشد. بنابراین بهتر است نهادهای اجتماعی هر کجا که ممکن است داوطلبانی را بکار گمارند که به امر ارائه خدمات توانبخشی اجتماعی به زندانیان اشتغال یابند. زندانیان پس از رهایی از زندان باید بطور مستمر با کارمندان نهادهای اجتماعی و مددکاری در ارتباط باشند، این ارتباط جهت حفظ ارتباط فرد با اعضای خانواده اش و نیز جهت بهبود مناسبات و ارتباط وی با ارزشهای جامعه ضروری است. این گامها باید بتدریج و با دقت برداشته شوند تا ضمن تأمین حقوق اجتماعی و مدنی فرد، حداکثر سازگاری وی با قانون و ارزشهای اجتماعی هم حاصل شود.

۶۲. خدمات پزشکی زندان می بایست موارد بیماری یا نیازمندان به خدمات پزشکی- بهداشتی را شناسایی کرده و هرگونه بیماری جسمی و روانی یا نقص و معلولیتی که مانع فعالیت عادی زندانی می شود را درمان کنند. تمامی خدمات پزشکی، روانپزشکی و جراحی برای این منظور می بایست مهیا باشد و در اسرع وقت ارائه شود.

۶۳.(۱) تحقق این اصول نیاز به بازپروری و درمانهای فردی دارد و برای دستیابی به این منظور، سیستمی انعطاف پذیر جهت دسته بندی زندانیان در گروههای مناسب درمانی می بایست شکل گیرد. مطلوب است که هر گروه به بخشها یا نهادهای بازپروری و درمانی جداگانه و مناسب ارسال شوند.
(۲) این نهادهای بازپروری و درمانی، به امنیت ویژه و برقراری دیسیپلین کاملا شبیه زندان نیاز ندارند. ایجاد درجات امنیتی مختلف با توجه به نیازهای گروههای مختلف مطلوب است. در برخی از این نهادها هیچ امنیت فیزیکی در برابر فرار محکومینِ تحت بازپروری و درمان در نظر گرفته نمی شود، تنها تکیه بر نظم و انضباط فرد، بعنوان مطلوب ترین شرایط برای توانبخشی محکومینی که با دقت و بر اساس اعتماد انتخاب شده اند، در نظر گرفته می شود. به این سیستم، «سیستم بازپروری- درمانی باز» می گویند. در مقابل، برای زندانیانی که احتمال فرار آنها می رود، «سیستم بازپروری- درمانی بسته» در نظر گرفته می شود.
(۳) مطلوب آنست که تعداد زندانیان در نهادهای درمانی آنقدر زیاد نباشد که مانع توانبخشی فردی شود. در برخی از کشورها جمعیت زندانی در سیستم بازپروری- درمانی بسته نباید از پانصد نفر به ازای هر نهاد درمانی تجاوز کند و در موسسات بازپروری- درمانی باز، باید جمعیت تا حد امکان کوچک باشد.
(۴) محیط زندان یا محیط نهادهای بازپروری و درمانی وابسته به زندان نباید آنقدر کوچک باشد که نتواند امکانات مناسب توانبخشی را ارائه کند.

۶۴. وظیفه جامعه با آزادی زندانی پایان نمی گیرد. در این خصوص می بایست سازمانهای دولتی یا خصوصی وجود داشته باشند که خدمات موثر پس از آزادی به زندانی ارائه دهند؛ خدماتی در راستای کاهش تعصب و قضاوت عمومی جامعه نسبت به او و نیز در جهت توانبخشی اجتماعی زندانی.

بازپروری و درمان
۶۵. بازپروری و درمان مجرم محکوم به حبس و یا مجازاتهای مشابه، تا آنجاکه طول دوران محکومیتش اجازه می دهد، می بایست با هدف بهبودی کامل وی باشد. این درمانها باید حس قانونگرایی و اطاعت از قانون را در فرد محکوم نهادینه کند و نیز روش پذیرش مسئولیت زندگی پس از آزادی را به آنها آموزش دهد. در عین حال که این درمانها در همه حالت باید به عزت نفس زندانی احترام گذاشته و احساس مسئولیت را در او تشویق و بیدار کند.

۶۶.(۱) برای این منظور می بایست از تمامی اسباب و زمینه های مناسب استفاده کرد؛ از جمله مراقبت های مذهبی در کشورهایی که امکان پذیر است، آموزش و پرورش، راهنمایی و آموزش حرفه ای، مددکاری اجتماعی، مشاوره، ایجاد اشتغال، رشد جسمانی و تقویت شخصیت معنوی مطابق با نیازهای فردی هر زندانی، در نظر گرفتن سابقه و پیشینه اجتماعی و کیفری او، ظرفیت ها و استعدادهای جسمی و روانی، خلق و خوی شخصی او، طول مدت محکومیت و چشم انداز وی پس از آزادی.
(۲) برای هر زندانی با دوران محکومیت خاص، مدیر و مسئول زندان باید در اسرع وقت پس از ورود او، گزارش کاملی در تمام موارد مذکور در بند فوق را دریافت کند. چنین گزارشی همیشه باید از سوی یک افسر پزشک، و نیز متخصص واجد شرایط در روانپزشکی، در خصوص وضعیت جسمی و روحی زندانی باشد.
(۳) چنین گزارشات و دیگر اسناد مربوطه، باید در فایل های فردی مخصوص هر زندانی قرار گیرد. این فایلها باید مرتبا بروزرسانی شود و طبقه بندی آن به گونه ای باشد که پرسنل مسئول در صورت نیاز، براحتی بتوانند به آن رجوع کنند.

طبقه بندی زندانیان
۶۷. هدف از طبقه بندی می تواند شامل موارد زیر باشد:

الف) برای جداسازی زندانیان مرتکب به بزه و جرائم جنایی از دیگران زندانیان، چراکه به احتمال زیاد شخصیت و رفتار چنین مجرمانی تأثیر سوء در بقیه زندانیان خواهد داشت.
ب) تقسیم و دسته بندی زندانیان به منظور تسهیل در بازپروری و درمان آنها با توجه به سوابق ناتوانی یا معلولیت اجتماعی و شخصیتی آنان.

۶۸. تا آنجا که ممکن است زندانهای جداگانه یا بخشهای جداگانه ای از یک زندان، باید برای بازپروری و درمان طبقات مختلف زندانیان بکار گرفته شود.

۶۹. در اسرع وقت پس از ورود زندانی و بعد از مطالعه شخصیت و پیشینه او، می بایست برنامه درمانی و بازپروری مناسبی بسته به طول دوران محکومیت وی و با توجه به اطلاعات کسب شده در جهت نیازهای فردی، ظرفیت ها و خلق و خوی فردی وی تدارک دیده شود.

تشویق
۷۰. سیستم تشویقی و اعطای امتیاز برای هر طبقه و گروه از زندانیان، و نیز روشهای گوناگون بازپروری و درمانی، می بایست در هر زندان یا موسسه کیفری ایجاد شود. این عمل به منظور تشویق رفتار خوب در زندانی، ایجاد حس مسئولیت، تضمین منافع و همکاری زندانیان در بازپروری و درمان آنهاست.

کار
۷۱.(۱) کار در زندان نباید ماهیت طاقت فرسا و رنج آور داشته باشد.
(۲) همه زندانیان تحت حکم می بایست به کارهایی گمارده شوند یا مجاز باشند که توسط پزشک زندان مناسب با وضعیت جسمی و روانی آنها تشخیص داده شود و به سلامتی جسمی و روحی زندانی آسیب نزند.
(۳) میزان کار کافی و  مفید، مقدار کاری است که زندانی را برای یک روز نرمال کاری مشغول نگه می دارد.
(۴) تا جایی که امکان دارد ماهیت کار زندان باید به گونه ای باشد که تواناییهای زندانی را حفظ کند یا ارتقاء دهد، به شکلی که پس از آزادی بتواند زندگی سالم و صادقانه ای داشته باشد.
(۵) آموزش حرفه ای در مشاغل مفید به زندانیانی که قادر هستند به وسیله آن به سود و درآمد برسند، خصوصا زندانیان جوان می بایست ارائه شود.
(۶) در محدوده مجاز و سازگار با انتخاب حرفه ی مناسب و با تعهد به رعایت الزامات قانونی و نظم و انضباط زندان، زندانیان باید حق داشته باشند که نوع کار و حرفه ای که تمایل به انجام آن دارند را خود انتخاب کنند.

۷۲.(۱) ساختار و روش های کار در زندانها می بایست مشابه ساختار همان حرفه در خارج از زندان باشد یا نزدیک ترین فاصله را با آن داشته باشد، تا زندانیان را برای شرایط عادی اشتغال و زندگی حرفه ای در بیرون زندان آماده کند.
(۲) علائق زندانی به حرفه ای خاص یا آموزشهای حرفه ای که به وی ارائه می شود، نمی بایست با هدف سودآوری مالی برای زندان باشد.

۷۳.(۱) ترجیحا صنایع و فن و حرفه هایی که به زندانی آموزش داده می شود باید تحت نظر مستقیم دولت باشد و نه نهادها یا پیمانکاران خصوصی.
(۲) در زندانهایی که زندانیان تحت آموزش فنی- حرفه ای ارائه شده توسط دولت نیستند، پرسنل زندان موظفند بطور دائمی زندانیان تحت آموزش را نظارت و کنترل کنند، مگر در مواردی که کار متعلق به بخش های دیگر دولت است و دستمزد کامل برای چنین کاری در ازای کار عرضه شده توسط کارفرما به دولت پرداخت می شود و توسط مدیریت زندان میان زندانیان شاغل در آن کار تقسیم می شود.

۷۴.(۱) تمامی اقدامات و نکات ایمنی که برای حفظ سلامتی شخص در محیط کار برای انسانهای آزاد در خارج از زندان مهیاست، می بایست عینا برای محیط کار در زندان هم فراهم باشد. 
(۲) شرایط اشتغال در زندان می بایست بگونه ای مهیا شود که زندانیان را در برابر آسیب های صنعتی، از جمله بیماری های شایع در برخی از حرفه ها، حفظ کند. این شرایط می بایست مطلوب بوده و کمتر از حد استاندارد رعایت شده در خصوص کارگران آزاد خارج از زندان نباشد.

۷۵.(۱) حداکثر ساعات روزانه و هفتگی کار زندانیان باید مطابق قانون کار و  مقررات اداری باشد و یا با توجه به قوانین محلی کار که در مورد کارگران آزاد بیرون زندان اعمال می شود، در نظر گرفته شود.
(۲) ساعات کاری باید به گونه ای تنظیم شود که حداقل یک روز در هفته برای استراحت زندانی در نظر گرفته شود و نیز زمان کافی برای آموزش و سایر فعالیت های مورد نیاز به عنوان بخشی از درمان و بازپروری زندانیان باقی بماند.

۷۶.(۱) یک سیستم پاداش عادلانه کار برای زندانیان باید وجود داشته باشد.
(۲) با اعمال این سیستم، زندانیان باید مجاز باشند تا حداقل بخشی از درآمد خود را در مقولات تایید شده قانونی برای استفاده خودشان و بخشی دیگر از درآمد را برای ارسال به خانواده خود در نظر بگیرند.
(۳) این سیستم همچنین باید بخشی از درآمد زندانی را در یک صندوق پس انداز کنار گذاشته تا به هنگام آزادی بعنوان کمک هزینه به زندانی داده بدهد.

آموزش و تفریح
۷۷.(۱) شرایط مناسب جهت آموزش و پرورش برای همه زندانیانی که قادر به استفاده و بهره برداری از این آموزشها هستند، می بایست مهیا باشد، از جمله آموزش های مذهبی در کشورهایی که این امکان وجود دارد. آموزش و پرورش برای بی سوادان و زندانیان جوان اجباری است و توجه ویژه ای توسط دولت می بایست به این مقوله اعطاء شود.
(۲) تا جایی که عملی است، آموزش و پرورش زندانیان باید با نظام آموزشی کشور کاملا هماهنگ باشد به طوری که زندانی پس از آزادی بتواند تحصیل و آموزش خود را بدون مشکل بصورت یکپارچه ادامه دهد.

۷۸. جاذبه های تفریحی و فعالیت های فرهنگی باید در تمام زندانها در جهت بهره مندی از سلامت ذهنی و جسمی زندانیان فراهم باشد.

روابط اجتماعی و مراقبت های پس از آزادی
۷۹. توجه ویژه باید به نگهداری و بهبود روابط بین زندانی و خانواده او  به عنوان یک رابطه مطلوب که علائق هر دو طرف به بهترین شکلی در آن در نظر گرفته شود، معطوف گردد.

۸۰. از همان ابتدای شروع حکم زندانی، عمده توجه می بایست بر روی بعد از آزادی او و آینده اش در خارج زندان معطوف شود. زندانی باید تشویق و کمک شود به حفظ و یا ایجاد روابط با افراد و یا سازمان های خارج از زندان که ممکن است بیشترین و بهترین خدمات توانبخشی اجتماعی را به خودش و به خانواده اش ارائه دهند.

۸۱(۱) نهادها و سازمان های دولتی یا غیردولتی که به زندانیان آزاد شده خدمات توانبخشی ارائه می دهند، تا آنجا که امکانپذیر و لازم است باید اطمینان حاصل کنند که زندانیان آزاد شده با اوراق هویتی و  شناسایی مناسب از زندان خارج می شوند، محل و کار مناسب دارند که پس از آزادی به آن مراجعه کنند، لباس کافی و مناسب با توجه به شرایط آب و هوایی و فصل و پول کافی جهت رسیدن به مقصد و گذران یک دوره پس از آزادی، در اختیار دارند.
(۲) نمایندگان صاحب صلاحیت مصوب سازمانها و نهادهای مذکور می بایست از همان ابتدای اجرای حکم تمام دسترسی های لازم به زندان و زندانیان بعنوان ارائه مشاوره برای آینده آنها را داشته باشند.
(۳) مطلوب آنست که تا حد ممکن، فعالیت های این نهادها و سازمانها بصورت متمرکز و یا هماهنگ شده و در جهت تضمین بهترین بهره برداری از تلاش های شان باشد.

ب) زندانیان دارای اختلالات روانی و زندانیان غیر طبیعی
۸۲.(۱) اشخاص دیوانه (مجنون) نباید در زندان ها نگهداری شوند، بلکه باید ترتیبات لازم جهت اعزام و نگهداری آنها در مراکز و موسسات روانی مختص چنین افرادی، در اسرع وقت داده شود.
(۲) سایر زندانیانی که از بیماری های دیگر روانی یا اختلالات روحی رنج می برند، باید در زندانهای خاص تخصصی و تحت نظارت دائمی پزشکی- روانپزشکی نگهداری شوند.
(۳) در تمام طول دوران محکومیت و اقامت چنین اشخاصی در زندان، می بایست افسران پزشک زندان نظارت ویژه خود از این گروه زندانیان را قطع نکنند.
(۴) خدمات پزشکی یا روانپزشکی نهادهای کیفری برای رواندرمانی همه زندانیان دیگر که نیاز به ارائه چنین خدماتی دارند و یا نیازمند چنین درمانهایی هستند، می بایست ارائه شود.
۸۳. مطلوب آنست که مراحل درمان توسط مراجع ذیصلاح بطور مناسب برنامه ریزی شود تا اطمینان حاصل شود که در صورت لزوم رواندرمانی و همینطور خدمات اجتماعی پس از درمان، بعد از آزادی زندانی نیز تداوم خواهد داشت.

ج) زندانیان تحت بازداشت و یا در انتظار محاکمه
۸۴.(۱) افراد دستگیر شده یا زندانی شده ای که به دلایل اتهامی جنایی در بازداشت پلیس و یا در بازداشت زندان به سر می برند، اما هنوز دادگاهی و محکوم نشده اند، در سطور بعدی این قوانین با عنوان «زندانیان محاکمه نشده» نام برده خواهند شد.
(۲) «زندانیان محاکمه نشده» بی گناه فرض می شوند و باید با همین دید و عنوان با آنها رفتار شود.
(۳) بدون تبعیض به قوانین حقوقی، برای حمایت از آزادی های فردی و یا آئین دادرسی در رابطه با زندانیان محاکمه نشده، این زندانیان باید تحت مقررات ویژه ای قرار گیرند که در زیر قواعد اساسی مورد نیاز آن توصیف می شود.

۸۵.(۱) زندانیان محاکمه نشده باید از زندانیان محکوم جدا نگه داشته شوند.
(۲) زندانیان نوجوان محاکمه نشده باید از زندانیان بزرگسال جدا نگه داشته شوند و باید توسط نهادهای جداگانه بازداشت و بازجوئی شوند.

۸۶. زندانیان محاکمه نشده باید به تنهایی در اتاق خواب مجزا با حفظ شرایط مناسب حرارتی در رابطه با آب و هوا نگهداری شوند.

۸۷. در محدوده سازگار با مقررات و حفظ نظم و انضباط بازداشتگاه یا زندان، زندانیان محاکمه نشده در صورت تمایل می توانند با هزینه شخصی خودشان، غذایشان را از بیرون زندان تهیه کنند. این عمل می تواند یا از طریق کارمندان بازداشتگاه و زندان صورت پذیرد، یا توسط خانواده و دوستان فرد. در غیر اینصورت، دولت موظف است که غذای او را تأمین کند.

۸۸.(۱) زندانی محاکمه نشده باید اجازه داشته باشد لباس های خود را در صورتیکه پاکیزه و مناسب است، بر تن کند.
(۲) اگر لباس زندان را می پوشد، می بایست البسه او با سایر زندانیان که محاکمه و محکوم شده اند، متفاوت باشد.

 

۸۹. به زندانی محاکمه نشده می توان پیشنهاد کار در زندان را داد، اما نمی توان او را مجبور به کار کرد. در صورتیکه او تمایل به انجام کار در زندان دارد، می بایست به او دستمزد پرداخت شود.

 

۹۰. به زندانی محاکمه نشده باید اجازه داده شود با هزینه شخصی خود و یا هزینه شخص ثالث لوازمی مانند کتاب، روزنامه، وسایل نوشتن و سایر وسایل دیگر از قبیل لوازم تفریحی (تا جاییکه سازگار با قوانین زندان و در راستای حفظ امنیت و نظم زندان باشد) در اختیار داشته باشد.

 

۹۱. به زندانی محاکمه نشده باید اجازه داده شود تحت درمان دکتر یا دندانپزشک شخصی خود باشد، در صورتیکه زمینه مناسب برای چنین درخواستی از جانب وی وجود داشته باشد و او قادر به پرداخت هر گونه هزینه ای در این مورد باشد.

 

۹۲. زندانی محاکمه نشده باید اجازه داشته باشد بلافاصله خانواده خود را از بازداشت، مراحل محاکمه و از احوال خود مطلع کند. همچنین تمام امکانات مناسب برای برقراری ارتباط با خانواده و دوستان و نیز ملاقات حضوری، با نظارت و با در نظر گرفتن مقررات زندان و حفظ امنیت و نظم زندان، می بایست برای وی مهیا باشد.

 

۹۳. زندانی محاکمه نشده به منظور دفاع از خود، باید اجازه داده شود تا از خدمات قانونی رایگان که در محیط زندان قابل دسترس است، بهره مند گردد. چه جهت ملاقات حضوری با ملاقات کنندگان مجاز و چه به منظور مراحل دفاع از خود و آماده سازی وی برای دستورالعمل های قانونی، در صورت تمایل زندانی به نوشتن درخواست در این مقوله، تمامی امکانات نوشتن چنین درخواستی می بایست در اختیار او قرار گیرد. ملاقات زندانی محاکمه نشده با وکیل یا ملاقات کنندگان مجاز وی می بایست توسط مسئولین زندان نظارت شود (در معرض دید باشد) اگرچه مسئولین زندان، پلیس و یا هر نهاد رسمی دیگری اجازه ندارند مکالمات آنها را شنود کنند.

 

د- زندانیان حقوقی (مدنی)
۹۴. در کشورهایی که قانون اجازه حبس برای بدهی مالی (محکومین مالی) را می دهد، با حکم دادگاههای غیر جنایی (مدنی)، تا جاییکه اطمینان حاصل شود که مقررات و نظم زندان رعایت می شود، نمی بایست محدودیت و فشار بیش از حد لازم در خصوص چنین زندانیانی اعمال داشت. رفتار با آنها نباید کیفیت کمتری از رفتار با «زندانیان محکوم نشده» داشته باشد. با این حال ممکن است لازم باشد این گروه از زندانیان در زندان کار کنند.

ه- افراد دستگیر یا بازداشت شده بدون اتهام

۹۵. بدون تبعیض در خصوص مفاد ماده ۹ میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی، افراد دستگیر یا زندانی شده بدون اتهام، باید تحت حمایت بندهایI  و II همین قوانین و بخش «ج» بند II و نیز بخش «الف» این مقررات، قرار داشته باشند. همه این مقررات به همان ترتیب ذکر شده در جهت تضمین منافع چنین گروهی از زندانیان در دوران بازداشت/ زندان می بایست اجرا شوند و اجرای آنها نباید در جهت تنبیه آنان باشد بلکه می بایست متضمن آموزش و توانبخشی به افرادی باشد که هیچگونه اتهام جنایی متوجه آنها نیست.

 

ترجمه از تارا نیازی

برای دانلود نسخه PDF اینجا کلیک کنید.

برای دریافت نسخه انگلیسی اینجا کلیک کنید.

مطالب مرتـبط

    بدون نظر

    نظر بگذارید