خبرگزاری هرانا
امروز یکشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۸۹, 26th of September 2017      آخرين بروز رسانی در ۱۳۸۹/۰۲/۱۲ ساعت ۱۳:۴۵:۲۷

    خانه  > فرهنگی  >  مصلی جای مناسبی برای نمایشگاه کتاب نیست

مصلی جای مناسبی برای نمایشگاه کتاب نیست

خبرگزاری هرانا – بیست‌وسومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران از تاریخ ۱۵ اردیبهشت در محل مصلی در تهران گشایش می‌یابد و به‌مدت ۱۰ روز ادامه خواهد داشت.

حدود سه‌هزار ناشر داخلی و خارجی، امسال در این نمایشگاه حضور دارند و ۹۸۰ ناشر خارجی نیز در بخش فروش مستقیم کتاب شرکت خواهند کرد.

در نمایشگاه امسال، تغییراتی در نحوه‌ی تقسیم سالن‌های ناشران بخش‌های مختلف ایجاد شده است. از جمله‌ی این تغییرات، یکی انتقال سالن‌های ناشران کتاب‌های دانشگاهی، آموزشی، کودکان و نوجوانان به چادرهایی در خارج از سالن اصلی مصلی است.

اختصاص غرفه‌هایی با متراژ کم، حدود نه‌متر مربع به‌ناشران غیر دولتی و مستقل، از دیگر تغییراتی است که در نمایشگاه کتاب امسال صورت گرفته و نارضایتی شماری از ناشران را دوچندان کرده است. پیش از این هم بسیاری از ناشران داخلی، از انتقال محل نمایشگاه بین‌المللی کتاب به مصلی ناخرسند بودند.

ابراهیم کریمی، مدیر موسسه‌ی پخش گزیده در تهران، که یکی از موسسات توزیع‌کننده کتاب در سراسر ایران است، با تاکید بر این که هیچ ناشری به‌خودی خود مایل نیست از شرکت در نمایشگاه چشم‌پوشی کند، به رادیو زمانه می‌گوید: “من مصلی را برای برگزاری نمایشگاه کتاب جای مناسبی نمی‌دانم. بهتر است نمایشگاه کتاب مانند سال‌های قبل در محل دایمی نمایشگاه‌ها برگزار شود تا این‌قدر با کمبود جا مواجه نشویم. چون آن‌جا فضا و امکان عرضه‌ی کتاب بیشتر است.

ما با تقاضای کم در عرصه‌ی کتاب مواجه هستیم و نمایشگاه عملاً فرصت فروش مناسبی برای ناشران است. بنابراین تمام ناشران مایل هستند در این نمایشگاه شرکت کنند مگر این که چنین فرصتی از ناشر گرفته شود، وگرنه ناشران همیشه مایل به حضور در نمایشگاه بوده و هستند.”

محمود سالاری، مدیر کمیته‌ی ناشران داخلی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، گفته است اختصاص غرفه‌های نمایشگاه بر اساس حجم و فعالیت کاری ناشران بوده است.

درهمین حال گفته می‌شود انتشارات “روشنگران و مطالعات زنان”، “توس” و “اختران” که از ناشران غیر دولتی پرکار و موثر ایران هستند در نمایشگاه کتاب شرکت نخواهند کرد.

نمایشگاه کتاب که به گفته‌ی مسئولان جمهوری اسلامی قرار بود به بزرگ‌ترین حادثه‌ی فرهنگی سال بدل شود، به گفته‌ی فرج سرکوهی، روزنامه‌نگار، نویسنده و منتقد ادبی، در چهارسال اخیر در حد یک رویداد تبلیغاتی تقلیل پیدا کرده که یکی از دلایل اصلی آن تشدید سانسور و کاهش چاپ و نشر در کشور است.

فرج سرکوهی در این زمینه به رادیو زمانه می‌گوید: “حتی آثار نویسندگان مذهبی و رساله‌ی برخی از مراجع تقلید هم سانسور می‌شود و اجازه‌ی چاپ نمی‌یابد و برخی از نویسندگان ممنوع‌القلم هستند. به‌عنوان مثال آثار مهندس بازرگان در ایران اجازه‌ی چاپ ندارد که بیشتر به‌شوخی می‌ماند، چون خود آقای خمینی درباره‌ی او بسیار سخن گفته است.

از طرف دیگر خودسانسوری هم به‌دلیل فضای رعب و وحشت افزایش پیدا کرده است. این‌ها درنمایشگاه معیارهایی افزون بر معیارهای سانسور وزارت ارشاد گذاشته‌اند و بعضی از کتاب‌هایی که از هفت‌خوان سانسور وزارت ارشاد هم رد شده از نمایشگاه خارج می‌کنند به‌رغم این که کتاب مجوز چاپ از وزارت ارشاد داشته است. در واقع نمایشگاه دارد نوعی سانسور مضاعف را اعمال می‌کند.”

وی می‌افزاید: “در چنین عرصه‌ای وزارت ارشاد آمده است علاوه بر سانسور رسمی، یارانه‌ها را هم بهانه‌ای برای سانسور قرار داده و صنعت نشر ایران را به دولت وابسته کرده است. این وابستگی هم عاملی برای سانسور و هم عاملی بحران‌زا است. یعنی به‌ناشران دولتی و نیمه‌دولتی امکانات فراوانی می‌دهند و این‌ها رقابت می‌کنند با بخش خصوصی که خود بحران زده است و توان رقابت با ناشران بزرگ دولتی را ندارند.”

به گفته‌ی نویسندگان، مولفان و ناشران، نمایشگاه کتاب باید محلی برای تبادل اندیشه و گفت‌وگوی پدیدآورندگان فرهنگی با مخاطبانشان باشد، اما در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران چنین چیزی وجود ندارد.

فرج سرکوهی با اشاره به این موضوع که نمایشگاه در طی این سال‌ها به‌تدریج کارکرد اصلی خود را از دست داده است، می‌گوید: “پدپدآورندگان آثار فرهنگی مستقل به هیچ عنوان اجازه ندارند در نمایشگاه جلساتی تشکیل دهند و با مخاطبان خود گفت‌و‌گو کنند یا شعر و داستان‌خوانی برپا کنند.

هم‌چنین نمایشگاه کتاب از محل دایمی نمایشگاه‌ها به مصلای تهران که مختص اجرای مراسم مذهبی است انتقال یافته و از طرفی نمایشگاه مطبوعات از نمایشگاه کتاب جدا شده است. مجموعه‌ی این عوامل سبب شده که نمایشگاه کتاب هیچ‌کدام از کارکردهای خود را نداشته باشد و ناشران بخش خصوصی هم رغبتی برای حضور در این نمایشگاه نداشته باشند.

برای ناشران خارجی هم شرط گذاشته‌اند که کتاب‌های آن‌ها علمی و درسی باشد. یعنی کتاب‌های خارجی را به کتاب‌های دانشگاهی، آن هم در زمینه‌ی علوم تجربی محدود کرده‌اند و در زمینه‌ی علوم انسانی، جامعه‌شناسی، فلسفه، رمان، داستان و شعر کتاب از خارج وارد نمی‌شود. البته کتاب‌های دانشگاهی را هم با سانسور اجازه‌ی ورود می‌دهند. به‌عنوان مثال درعرصه‌ی کالبدشکافی، بسیاری از تصاویر را سانسور می‌کنند. این مسایل سبب می‌شود تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان رغبتی به شرکت در این نمایشگاه نداشته باشند.”

افزون بر این نپیوستن ایران به قانون کپی‌رایت یا حق مالکیت معنوی موجب می‌شود ناشران خارجی هم در حوزه‌ی نشر فرهنگ و کتاب در ایران فعال نباشند.

فرج سرکوهی ادامه می‌دهد: “ما یک قانون بین‌المللی کپی رایت داریم که ایران در زمان شاه به آن نپیوست و پس از آن جمهوری اسلامی هم به آن نپیوسته است. این امر باعث شده در زمینه‌ی ترجمه، هرج و مرج وجود داشته باشد. مثلاً بعضی از مترجمان آثار بزرگ را در عرض یک هفته ترجمه می‌کنند یا گاه می‌بینیم در عرض مدت کوتاهی پنج، شش ترجمه از یک اثر به بازار می‌آید. نپیوستن به کپی رایت به خوانندگان کتاب ضربه می‌زند. مثل این است که در مورد کالاهای مصرفی استانداردها رعایت نشود، وقتی مهر استاندارد نداریم کالای نامرغوب به بازار ارسال می‌کنیم.

این امر مانع از این می‌شود که ناشران خارجی به بازار کتاب ایران توجه و یا بعضی از کتاب ها را با قرارداد ترجمه کنند. چون در ایران قانون کپی‌رایت رعایت نمی‌شود، ناشران خارجی در این زمینه سرمایه‌گذاری هم نمی‌کنند چون می‌دانند در ایران حقوق سرمایه‌گذار پرداخت نمی‌شود.

ای‌کاش به کپی‌رایت می‌پیوستیم و به این شکل حقوق مولفان، ناشران و مترجمان بهتر تامین می شد و در نتیجه کتاب نیز با کیفیت بهتری عرضه می‌شد. چون ناشر خارجی مانند ناشر ایرانی نیست و به کیفیت کتاب خود توجه دارد و اجازه نمی‌دهد کتابی با کیفیت بد ترجمه یا چاپ شود.”

اخیراً دادگاه رسیدگی به جرایم کارکنان دولت به دنبال شکایت شهاب‌الدین طاهری، نویسنده کتاب و فیلمنامه‌ی «یوسف صدیق»، فرج‌الله سلحشور را به سرقت هنری محکوم کرد. آقای سلحشور متهم است که مجموعه تلویزیونی «یوسف پیامبر» را که در اواخر سال گذشته به نمایش درآمد از روی کتاب دوجلدی شهاب‌الدین طاهری تهیه کرده است.

این حکم دادگاه به گفته‌ی فرج سرکوهی، بر اساس قانون حق مولفان و مصنفان صادر شده است: «مجلس در زمان شاه قانونی تصویب کرد به‌نام قانون حقوق مولفان و مصنفان. این قانون در برخی مواقع اجرا می‌شد ولی در بعضی مواقع هم که منافع حکومت ایجاب می‌کرد اجرا نمی‌شد.

دولت جمهوری اسلامی برخی از موارد این قانون را حفظ کرده است ولی اخیراً وزیر ارشاد اعلام کرده که می‌خواهند قانون جدیدی را تدوین کنند و به مجلس ارائه دهند تا جای قانون حق مولفان و مصنفان را بگیرد. البته این مسئله بسیار نگران‌کننده است، چون در زمان شاه مجلس برای نوشتن این قانون از برخی اعضای کانون نویسندگان ایران نظرخواهی کرد و این قانون تا حدودی کارشناسانه تهیه شده است.

با توجه به تنگ نظری‌های وزارت ارشاد جمهوری اسلامی بیم آن می‌رود که قانون به جای این که از حقوق مولفان و مصنفان دفاع کند به حربه‌ای برای سانسور بدل شود.”

مطالب مرتـبط

    بدون نظر

    نظر بگذارید