خبرگزاری هرانا – حملات ایالات متحده و اسرائیل به زیرساخت‌های انرژی ایران، از جمله پالایشگاه‌های نفت، تأسیسات فرآوری گاز و انبارهای سوخت، خطرات جدی برای سلامت و محیط زیست جمعیت غیرنظامی در ایران ایجاد می‌کند، پزشکان برای حقوق بشر و مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران  امروز هشدار دادند. همه طرف‌های درگیر در این مناقشه باید حملات به زیرساخت‌های انرژی را که منجر به آسیب گسترده به سلامت عمومی می‌شود و نقض ممنوعیت‌های حقوق بین‌الملل در خصوص حملاتی است که آسیب نامتناسب به غیرنظامیان وارد می‌کند، متوقف کنند.

این خطرات در شرایطی رخ می‌دهد که نظام سلامت از پیش به‌شدت تحت تأثیر تقاضای سنگین ناشی از خشونت علیه غیرنظامیان و حملات به کارکنان بهداشت و درمان توسط حکومت ایران در اوایل سال جاری، آسیب مستقیم به مراکز درمانی، و همچنین کمبود مداوم تجهیزات پزشکی به دلیل تحریم‌ها و بحران اقتصادی قرار گرفته است. کارکنان بهداشت و درمان در ایران به مجموعه فعالان حقوق بشر گزارش داده‌اند که حملات ایالات متحده و اسرائیل به زیرساخت‌های انرژی و بهداشتی پیامدهای شدیدی به همراه داشته است.

یک جراح عمومی در ایران گفت: «در دوره پس از حملات به انبارهای سوخت، حتی در بیمارستان ما که تخصصی در مراقبت‌های تنفسی ندارد، افزایش قابل توجهی در تعداد بیمارانی که با مشکلات تنفسی، سرفه‌های مداوم و نشانه‌های تحریک مجاری تنفسی مراجعه می‌کردند، مشاهده کردیم. یکی از چالش‌های اصلی محدودیت در تأمین بود. در مقاطع مختلف با کمبود داروهای کلیدی مواجه شدیم.»

یک متخصص در تهران به مجموعه فعالان حقوق بشر گفت بیماران در ایران با «حملات شدید آسم [… ] و همچنین چندین فرد که پیش‌تر سالم بودند و با برونکواسپاسم، سرفه مداوم و کاهش اشباع اکسیژن مراجعه می‌کنند» روبه‌رو هستند.

یک ارائه‌دهنده خدمات درمانی در یک بیمارستان تخصصی در تهران گفت: «فشار بر مرکز ما همچنین به دلیل آسیب به مراکز درمانی کوچک‌تر افزایش یافته است. بیمارانی که معمولاً به‌صورت محلی تثبیت یا درمان می‌شدند، اکنون به ما ارجاع داده می‌شوند که بار کاری را افزایش می‌دهد. […] حجم و شدت موارد از ظرفیت معمول فراتر رفته است.»

سم‌شناسان محیط‌زیست نیز بر آسیب‌های کوتاه‌مدت و بلندمدتی که جمعیت‌ها در اثر آتش‌سوزی‌های گسترده نفتی ممکن است تجربه کنند، تأکید کرده‌اند.

آلاستیر هی، دکترای سم‌شناسی محیطی، استاد بازنشسته دانشگاه لیدز و عضو شورای مشورتی پزشکان برای حقوق بشر، گفت: «اثرات بهداشتی ناشی از قرار گرفتن در معرض سوختن نفت به‌خوبی در میان کسانی که در جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ و حادثه نشت نفت دیپ‌واتر هورایزن در سال ۲۰۱۰ در معرض آن قرار گرفتند، مستند شده است. طیف گسترده‌ای از اثرات تنفسی و قلبی‌عروقی در جمعیت‌های نسبتاً سالم مشاهده شد، در حالی که این اثرات احتمالاً در جمعیت عمومی که شامل کودکان خردسال و سالمندان و بسیاری با مشکلات زمینه‌ای هستند، بسیار شدیدتر خواهد بود. مشکلات اضافی ناشی از «احتراق مرتبط با نفت» به‌سادگی با اجتناب از حمله به زیرساخت‌های انرژی قابل پیشگیری است. همه طرف‌های درگیر در مناقشه فعلی در خلیج فارس باید از حمله به تأسیسات انرژی خودداری کنند.»

شواهد از آتش‌سوزی‌های گسترده نفتی گذشته نشان می‌دهد که احتراق نفت ترکیبی پیچیده از آلاینده‌های سمی آزاد می‌کند، از جمله طیف وسیعی از ذرات در اندازه‌های مختلف، اکسیدهای گوگرد و نیتروژن، ترکیبات آلی فرار، هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای، آئروسل‌های اسیدی و فلزات سنگین. این انتشارها می‌توانند مسافت‌های طولانی را طی کرده، کیفیت هوا را کاهش داده و آب و خاک را آلوده کنند.

گزارش‌های اولیه از مناطق آسیب‌دیده در ایران که از ستون‌های متراکم دود و گزارش‌هایی از «باران سیاه» حکایت دارد، با انتشار محصولات جانبی خطرناک احتراق سازگار است. قرار گرفتن در معرض این آلاینده‌ها با علائم حاد تنفسی مانند تنگی نفس، سرفه، تحریک چشم و بیماری‌های پوستی، و همچنین تشدید بیماری‌های قلبی‌عروقی و بیماری‌های تنفسی مانند سینوزیت و آسم مرتبط است.

در یک حمله به یک انبار نفت در البرز، مجموعه فعالان حقوق بشر دست‌کم شش کشته غیرنظامی و ۲۱ مجروح را مستند کرده است که نشان می‌دهد این حملات نه‌تنها پیامدهای جدی برای سلامت دارند، بلکه مستقیماً نیز منجر به تلفات غیرنظامی می‌شوند.

شواهد همچنین نشان‌دهنده احتمال بروز اثرات بلندمدت بر سلامت است. این موارد شامل بیماری‌های مزمن تنفسی، کاهش عملکرد ریه و سایر تأثیرات سیستمیک می‌شود. مقیاس و مدت‌زمان این آتش‌سوزی‌ها نگرانی‌های جدی درباره مواجهه طولانی‌مدت ایجاد می‌کند، به‌ویژه برای جمعیت‌هایی که در نزدیکی مناطق آسیب‌دیده زندگی می‌کنند.

در جریان اعتراضات سراسری اخیر، مراکز درمانی ایران با تلفات گسترده مواجه شدند و در معرض مداخله، نظارت و هدف قرار گرفتن کارکنان پزشکی قرار گرفتند. گزارش شده است که نیروهای امنیتی وارد بیمارستان‌ها شده، بیماران را بازداشت کرده و ارائه‌دهندگان خدمات درمانی را برای پنهان کردن شواهد جراحات تحت فشار قرار داده‌اند. این اقدامات توانایی نظام سلامت برای ارائه مراقبت ایمن و مستقل را بیشتر تضعیف کرده است.

حملات تلافی‌جویانه ایران به زیرساخت‌های انرژی در سراسر منطقه نیز خطرات جدی و قابل پیش‌بینی مشابهی برای سلامت و محیط زیست به همراه دارد و جمعیت‌های غیرنظامی در کشورهای هدف در خلیج فارس را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

کاهش مؤثر پیامدهای حملات به انرژی نیازمند مداخلات هماهنگ بهداشت عمومی است. از جمله این موارد می‌توان به پایش لحظه‌ای کیفیت هوا، دسترسی به اقدامات حفاظتی مانند فیلتراسیون با کارایی بالا و تجهیزات مناسب تنفسی، و ظرفیت ارائه مراقبت بالینی به‌موقع و پایش پزشکی بلندمدت اشاره کرد. در جریان یک جنگ مداوم و با وجود موانع داخلی برای دسترسی به منابع کافی، چنین پاسخ‌هایی ممکن است با تأخیر، ناکافی یا برای افراد در معرض خطر غیرقابل دسترس باشد.

حقوق بین‌الملل به‌طور کلی حمله به زیرساخت‌های انرژی را ممنوع می‌کند و تصریح دارد که چنین حملاتی نباید باعث آسیب نامتناسب به غیرنظامیان شود. پیامدهای قابل پیش‌بینی، شدید و گسترده تخریب زیرساخت‌های انرژی بر زندگی غیرنظامیان – در کوتاه‌مدت و بلندمدت – مستلزم احتیاط و توجه بیشتر در هرگونه ارزیابی آسیب به غیرنظامیان در برنامه‌ریزی حملات است.

پزشکان برای حقوق بشر و مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران از اسرائیل، ایالات متحده و ایران می‌خواهند که به همه تهدیدها و حملات به زیرساخت‌های انرژی که نقض حقوق بین‌الملل است پایان دهند و به تعهدات خود برای حفاظت از غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی، از جمله تأسیسات ضروری برای سلامت عمومی و ایمنی محیط زیست، پایبند باشند. همچنین از دولت‌های کشورهای آسیب‌دیده می‌خواهند که اقدامات فوری برای کاهش مواجهه، حفاظت از جمعیت‌های آسیب‌دیده و اطمینان از حمایت از نظام سلامت برای پاسخ مؤثر اتخاذ کنند.