خبرگزاری هرانا – سال ۱۴۰۴ تصویری بارز از تداوم نقض حقوق بشر در ایران را روایت می‌کند. تهدید مستمر آزادی اندیشه و بیان، برخورد با معترضان مسالمت ‌جو، افزایش فشار بر اتنیک‌ ها و اقلیت ‌های دینی و مذهبی، محاکمه و آزار کنشگران حقوق بشر و اعدام نوجوانان در ایران، معضل کودکان کار، نقض حقوق زنان در کشور، وضعیت نامناسب بازداشتگاه‌ ها و زندان ‌ها تنها نمونه‌هایی از نقض روزمره حقوق بشر در ایران هستند. گزارش جامع مرکز آمار مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران که در پی می آید وضعیتی تأسف‌بار از نقض حقوق بشر در ایران در سالی که گذشت ارائه می کند.

بر اساس داده های ثبت شده در مرکز آمار، نشر و آثار مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران در سالی که گذشت (اول فروردین ۱۴۰۴ تا ۲۹ اسفند ۱۴۰۴) بازداشت ۷۸٬۹۰۷ شهروند در ایران مبنای عقیدتی یا سیاسی یا در مغایرت مشخصی با اصول حقوق بشری داشت. از جمله مهمترین موارد بازداشت می‌توان به ۷۸٬۱۲۶ مورد بازداشت در رسته حق آزادی اندیشه و بیان اشاره کرد.

در همین بازه، اعتراضات سراسری دی‌ماه و بهمن‌ماه ۱۴۰۴ به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین و چندلایه‌ترین موج‌های اعتراضی دو دهه اخیر قابل ارزیابی است؛ اعتراضاتی که از نظر گستره جغرافیایی، شدت برخوردها و نوع واکنش حاکمیت، تفاوت‌های معناداری با موارد پیشین داشته‌اند. برآیند این تحولات نشان می‌دهد که این دوره زمانی، از حیث گستردگی بازداشت‌ها، یکی از برجسته‌ترین مقاطع سرکوب در سال‌های اخیر بوده است. با این حال، با توجه به قطع اینترنت در جریان این اعتراضات و تداوم محدودیت‌ها پس از آن احتمال می‌رود شمار واقعی بازداشت‌ها فراتر از ارقام ثبت‌شده باشد و همچنان مواردی به دلیل فقدان دسترسی به اطلاعات، خارج از پوشش آماری باقی مانده باشند. برای جزئیات بیشتر نیز می‌توان به گزارش «زمستان سرخ» هرانا که به مستندسازی پنجاه روز نخست این اعتراضات (۷ دی تا ۲۶ بهمن ۱۴۰۴) پرداخته است، مراجعه کرد.

آزادی اندیشه و بیان

در سال ۱۴۰۴، در حوزه اندیشه و بیان، دست کم ۷۸٬۱۲۶ نفر بازداشت شدند که از این تعداد، دستکم ۲۲۸ نفر بدون ارائه حکم قضایی بازداشت شده‌اند. همچنین، ۲۵۰ مورد ضرب و شتم، ۱۲۶ مورد محاکمه، ۷۵ مورد تفتیش منزل، ۱۵ مورد مجرم شناختن نشریات، ۲۶ مورد اعمال فیلترینگ، ۱ مورد مصادره منزل و اموال، ۷۹۳ مورد تجمع اعتراضی، ۱۱٬۷۴۴ مورد احضار به نهادهای امنیتی – قضایی و ۷۴ مورد اجرای حکم حبس ثبت شده است.

در سالی که گذشت، در این حوزه، برای ۳۳۲ نفر توسط مراجع قضایی، دستکم ۱۳٬۸۱۲ ماه حبس صادر شد. از این میزان ۱۳٬۱۷۳ ماه حبس تعزیری و ۶۳۹ ماه حبس تعلیقی را شامل میشود . گفتنی است ۱٬۶۹۳ ماه از این میزان توسط دادگاه تجدید نظر و ۸۱۶ ماه توسط دیوان عالی کشور صادر شده است. همچنین ۶۴ نفر به دو میلیارد و ششصد و چهل میلیون و هشتصد هزار تومان جریمه نقدی، ۱۳ نفر به ۶۲۴ ضربه شلاق، ۱۳ نفر به ۴۹۲ ماه تبعید و ۴۶ نفر به محرومیت از حقوق اجتماعی محکوم شدند.

در سالی که گذشت، اعتراضات سراسری دی ماه و بهمن ماه ۱۴۰۴ (معروف به اعتراضات دی ماه) در ایران به عنوان یکی از پیچیده ترین و چندلایه ‌ترین موج‌های اعتراضی در دو دهه اخیر قابل ارزیابی است. این اعتراضات نه‌تنها از حیث گستره جغرافیایی، شدت خشونت و حجم سرکوب، بلکه از نظر منطق شکل‌گیری، ترکیب کنشگران و نوع واکنش حاکمیت، واجد تفاوت‌های معناداری با اعتراضات پیشین بوده است.

بر اساس داده‌های تجمیعی هرانا، در جریان این اعتراضات، شمار جان‌باختگان تأییدشده به ۶٬۷۲۴ معترض، از جمله ۲۳۶ کودک رسیده است. در کنار این آمار قطعی، ۱۱٬۷۴۴ پرونده نیز در دست بررسی قرار دارد که فرآیند راستی‌آزمایی آنها هنوز تکمیل نشده است. همچنین دست‌کم ۲۵٬۸۷۷ نفر دچار جراحات شدید شده‌اند و مجموع بازداشت‌ها نیز به ۵۳٬۷۷۷ نفر گزارش شده است.

در مجموع، ۲۰۳ شهر از ۳۱ استان کشور، در ۶۸۲ مورد صحنه اعتراضات بوده‌اند. در مواردی که امکان حضور خیابانی برای معترضان فراهم نبوده، گزارش‌ها از حاکمیت فضای شدید امنیتی در آن مناطق حکایت دارد. جمعیت ساکن در این ۲۰۳ شهر، بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، بالغ بر ۴۴٬۸۶۶٬۷۴۶ نفر برآورد می‌شود که بیش از نیمی از جمعیت کشور را شامل می‌گردد.

علاوه بر ۶۲۷ مورد حضور گسترده خیابانی، ۳۶ دانشگاه نیز در قالب ۵۵ مورد تجمع در محیط‌های دانشگاهی صحنه اعتراضات دانشجویی بوده‌اند.

مقایسه آماری بازداشت در پنج سال اخیر بر اساس تعداد بازداشت، جمعیت هر سال و تغییرات سالانه در حوزه اندیشه وبیان

درصد تغییر نسبت به سال ۱۴۰۴	نسبت بازداشت به جمعیت (بازداشت به ازای هر یک میلیون نفر)	تعداد بازداشت	سال
۵,۴۰۵%+	۱۶,۰	۱,۴۱۹	۱۴۰۰
۱۷۲,۷%+	۳۲۰,۰	۲۸,۶۴۷	۱۴۰۱
۳,۰۳۰%+	۳۸.۶	۲,۴۹۶	۱۴۰۲
۵,۹۰۹%+	۱۴,۲	۱,۳۰۰	۱۴۰۳
–	۸۴۵,۴	۷۸,۱۲۶	۱۴۰۴

 

مقام های قضایی با بیشترین احکام صادره در حوزه اندیشه و بیان

جریمه نقدی	میزان حبس (ماه)	تعداد احکام صادره	شعبه دادگاه	نام قاضی
سیصد و سیزده میلیون و سیصد هزار تومان	۷۰۵ ماه	۱۷ نفر	شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران	ایمان افشاری
–	۳۲۶ ماه	۱۵ نفر	شعبه ۱۰۱ دادگاه کیفری ۲ اشنویه	علی انصاری
–	۷۲۰ ماه	۱۱ نفر	شعبه ۱ دادگاه انقلاب اهواز	احسان ادیبی مهر
–	۲۶۸ ماه	۹ نفر	شعبه ۱ دادگاه انقلاب مهاباد	یاسر گوزلی
–	۲۷ ماه	۹ نفر	شعبه ۱۰۱ دادگاه کیفری ۲ میاندوآب	ولایی
–	۷۲۰ ماه	۶ نفر	شعبه ۲ دادگاه انقلاب مهاباد	احد صیامی
–	۶۳۶ ماه	۶ نفر	شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران	ابوالقاسم صلواتی
شصت میلیون تومان	۲۲۵ ماه	۵ نفر	شعبه ۳۶ دادگاه تجدید نظر تهران	عباسعلی حوزان
–	۱۵۶ ماه	۴ نفر	شعبه ۲ دادگاه انقلاب ارومیه	قربان شاهینی
–	۵۴ ماه	۴ نفر	شعبه ۲ دادگاه انقلاب دزفول	محمد مخمل زاده

 

حقوق کودکان

در سال ۱۴۰۴، تعداد ۵۷۰ گزارش در حوزه کودکان ثبت شد. در این مدت، دست کم ۲۰ مورد تجاوز و آزار جنسی کودکان، ۳۶ مورد قتل کودک، ۲ مورد قتل ناموسی، ۵ مورد نوزاد رها شده، ۵ مورد مرگ و ۹ مورد مصدومیت کودک کار، ۱۵ مورد مرگ و ۲۶۲ مورد مصدومیت کودکان در پی سهل انگاری مسئولان، ۱۰ مورد خودکشی، دستکم ۲۳٬۵۳۸ مورد کودک آزاری، بازداشت ۳۴۳ فرد زیر ۱۸ سال، بیش از ۱ میلیون دانش آموز بازمانده از تحصیل و دستکم ۱۰ هزار کودک کار ثبت شد.

لازم به ذکر است که در بخش اعدام این گزارش اشاره شده که در مدت یکسال اخیر دست کم ۲ کودک – مجرم نیز در ایران اعدام شدند.

طبق آمار رسمی مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۸، حدود ۱۶.۸ درصد از دختران ۱۵ تا ۱۹ ساله در ایران ازدواج کرده بودند. از جمله معدود آمارهای دولتی در این زمینه، طبق گزارش مرکز آمار ایران، از زمستان سال ۱۴۰۰ تا پایان فصل پاییز سال ۱۴۰۱، دست‌کم ۲۷ هزار و ۴۴۸ دختر زیر ۱۵ سال در ایران ازدواج کرده‌اند. به این ترتیب، با وجود آنکه روند ازدواج دختران زیر ۱۵ سال در ایران، از سال ۱۳۹۶ سیر نزولی پیدا کرده بود اما این رقم از سال ۱۳۹۸ دوباره به روال قبلی خود بازگشته و سیری صعودی داشته است.

بر اساس گزارشات، در سال‌های ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ به ترتیب ۳۱ هزار و ۶۴۶ و ۳۲ هزار و ۶۵۵ دختر زیر ۱۵ سال در ایران ازدواج کرده‌اند. آمار ازدواج دختران زیر ۱۵ سال در پاییز ۱۴۰۱ نسبت به تابستان همان سال ۹۳۳ مورد افزایش یافته است. همچنین در پاییز سال ۱۴۰۱ در بازه سنی ۱۵ تا ۱۹ ساله نیز بیش از پنج هزار و ۵۰۰ دختر بیشتر نسبت به فصل پیش از آن یعنی تابستان ۱۴۰۱ ازدواج کرده‌اند.

طبق این گزارش، بیشتر زنان کودک‌همسر در همان سنین پایین مادر می‌شوند؛ به‌طوری که بنابر اعلام سازمان ثبت‌ احوال در اردیبهشت ۱۴۰۱، در سال ۱۴۰۰ دست‌کم ۶۹ هزار و ۱۰۳ نوزاد از مادران گروه سنی ۱۰ تا ۱۹ ساله و همچنین هزار و ۴۷۴ نوزاد از مادرانی در بازه سنی ۱۰ تا ۱۴ سال متولد شده‌اند.

روزنامه اعتماد در در شهریور ۱۴۰۳ در گزارشی از توقف انتشار آمار و اطلاعات درباره کودک‌همسری و شمار کودکان متولدشده از مادران زیر سن قانونی در ایران خبر داد. به گفته این روزنامه یک مقام مسئول در سازمان ثبت احوال گفته است “دستور آمده” که این آمار منتشر نشود.

 

حقوق زنان

در سال ۱۴۰۴، تعداد ۱۳۸ گزارش در حوزه زنان ثبت شد. ۱۰۵ مورد قتل زنان، ۷ مورد قتل ناموسی به شمول قتل ۲ مرد، ۶۸ مورد تجاوز و آزار جنسی، ۱۸۰ مورد خشونت خانگی، ۵ مورد اسید پاشی، ۱۲ مورد برخورد با عنوان بدحجابی، ۸ مورد احضار به مراجع امنیتی – قضایی و ۶۲ ماه حبس در این حوزه ثبت شد.

در سالی که گذشت، دستکم ۳ بازداشت به دلیل عدم رعایت حجاب اجباری و آوازخوانی در معابر عمومی در این حوزه به ثبت رسیده است.

 

حقوق کارگری

در سالی که گذشت، تعداد ۱٬۷۰۹ گزارش در این رسته ثبت شد که براساس آن جمعا ۲۰ تن بازداشت شدند. همچنین، ۲ کارگر و یا فعال کارگری به ۷۵ ماه حبس تعزیری و سی میلیون تومان جزای نقدی محکوم شدند. گفتنی است، ۹ مورد احضار به مراجع امنیتی – قضایی، ۵ مورد بازجویی، ۲ مورد محاکمه، ۲ مورد خودسوزی، ۷۲۴ مورد تجمع و ۳۹۰ مورد اعتصاب به ثبت رسیده است.

در سال ۱۴۰۴، گزارشات تعویق یا عدم پرداخت حقوق کارگران دستکم ۶۷۲ ماه در ۱۸۸ واحد صنعتی – خدماتی، ۲٬۴۵۷ اخــراج یا تعدیل، ۶۵۸ مورد بیکاری، ۵۶۰ ماه نبـــود بیمه کار، ۹ مورد تعطیلی کارخانه، ۲٬۲۵۹ کارگر بــــلاتکلیف در حوزه کار گزارش شده است. همچنین دستکم ۱٬۲۷۰ تن در ســـوانح کاری کشته و ۸٬۲۶۴ مورد صدمات جسمی به کارگران در حین کار گزارش شده است.

 

اصناف و اتحادیه ها

در رابطه با حقوق مشاغل، اتحادیه ها و اصناف در سال ۱۴۰۴، تعداد ۹۱۴ گزارش توسط نهاد آمار و نشر و آثار به ثبت رسیده است. بر اساس این گزارشات جمعا ۳۹ مورد بازداشت فعالان صنفی صورت گرفته است. همچنین، ۴۴ مورد احضار به مراجع قضایی – امنیتی، ۱۹۱ مورد پلمپ اماکن، ۲ مورد ضرب و شتم، ۱ مورد ابطال مجوز، ۱۷ مورد محاکمه در مراجع قضایی، ۴ مورد بازجویی در نهادهای امنیتی، ۱۸ مورد اخراج و تعدیل، ۴۰۷ مورد بازنشستگی اجباری، ۷۵۷ مورد تجمع، دستکم ۴۱ مورد اعتصاب، دستکم ۱۰۵ ماه حقوق تعویقی، ۴ مورد تفتیش منزل و ۴ مورد اجرای حکم حبس گزارش شده است.

همچنین، ۴۶ نفر به ۳۴۷ ماه حبس محکوم شدند، از این میزان ۳۴۴ ماه حبس تعزیری و ۳ ماه حبس تعلیقی را شامل میشود. به علاوه ۸۹ ماه از این میزان توسط دادگاه تجدید نظر صادر شده است. همچنین ۲ نفر به ۱۲۰ ماه تبعید، دو نفر به ۱۴۸ ضربه شلاق و بیست و هفت نفر به سیصد و پنجاه و نه میلیون و صد هزار تومان جریمه نقدی نیز محکوم شدند.

 

حقوق زندانیان

در رسته حقوق زندانیان در سال ۱۴۰۴، ۲۵ مورد ضرب و شتم زندانیان، ۱۸۲ مورد عدم رسیدگی یا محرومیت از خدمات پزشکی زندانیان و بازداشت شدگان، ۳۰۷ مورد انتقال زندانی به سلول انفرادی، ۱۷۲ مورد اقدام به اعتصاب غذای زندانیان و بازداشت شدگان، ۳۸ مورد انتقال اجباری زندانیان، ۱۸۷ مورد تهدید و اعمال فشار بر زندانیان عقیدتی-سیاسی، ۲۸ مورد جلوگیری از ملاقـات زندانی، ۱۴مورد مرگ زندانی بر اثر بیماری، ۱۷ مورد خودکشی زندانی، ۴ مورد قتل زندانی، ۱۰۸ مورد عدم دسترسی به وکیل، ۲۵۶ مورد محرومیت از حق تماس زندانی، ۱۴ مورد عدم تفکیک جرایم زندانی، ۲٬۵۲۰ مورد نگهداری زندانی در محیط نامناسب، ۳۹۸ مورد اعتراف گیری و ۱۱ مورد محرومیت از مرخصی استعلاجی گردآوری شده است. هم چنین ۷۱۶ مورد بی خبری و ۱٬۳۹۰ مورد بلاتکلیف نگاه داشتن بازداشت شدگان مستند شده است.

 

اعدام

همچون تمام دهه‌ های اخیر پس از انقلاب ۵۷، اعدام در ایران از برجسته ‌ترین جلوه‌ های نقض حقوق بشر محسوب می‌شود. در سال ۱۴۰۴، دست کم ۲٬۴۸۸ شهروند از جمله ۶۳ زن و ۲ کودک-مجرم اعدام شدند. از این میزان حکم ۱۳ نفر در ملاعام به اجرا درآمد.

همچنین طی این تاریخ، ۱۳۰ تن دیگر از جمله ۱۰ زن و۱ کودک-مجرم به اعدام محکوم شدند. از این میزان ۴ نفر به اعدام در ملا عام محکوم شد. لازم به ذکر است، در همین دوره احکام بدوی ۴۵ نفر دیگر نیز به تایید دیوان عالی کشور رسیده است.

 

مقایسه آماری اعدام ها در پنج سال اخیر بر اساس تعداد اعدام ها، جمعیت هر سال و تغییرات سالانه

درصد تغییر نسبت به سال ۱۴۰۴	نسبت اعدام به جمعیت (اعدام به ازای هر یک میلیون نفر)	تعداد اعدام ها	سال
۶۰۸,۸%+	۴.۰	۳۵۱	۱۴۰۰
۳۰۱,۲%+	۶.۹	۶۲۰	۱۴۰۱
۲۲۲,۶%+	۸.۵	۷۷۱	۱۴۰۲
۱۳۲,۷%+	۱۲.۰	۱۰۶۹	۱۴۰۳
–	۲۶.۹۴	۲۴۸۸	۱۴۰۴

 

جدول سرانه اعدام در استان های ایران براساس تعداد اعدام و جمعیت

نام استان	جمعیت	تعداد اعدام	سرانه اعدام (اعدام به ازای هر ۱۰۰.۰۰۰ نفر)
خراسان رضوی	۷,۱۰۹,۰۰۰	۲۳۵	۳.۳۱
البرز	۳,۰۲۸,۰۰۰	۲۰۰	۶.۶۱
اصفهان	۵,۴۲۹,۰۰۰	۱۷۸	۳.۲۸
فارس	۵,۱۳۶,۰۰۰	۱۴۹	۲.۹
لرستان	۱,۷۹۲,۰۰۰	۱۳۰	۷.۲۶
خوزستان	۵,۱۱۵,۰۰۰	۱۲۹	۲.۵۲
کرمان	۳,۴۱۳,۰۰۰	۱۰۱	۲.۹۶
همدان	۱,۷۶۹,۰۰۰	۹۸	۵.۵۴
آذربایجان شرقی	۴,۰۹۲,۰۰۰	۸۴	۲.۰۵
خراسان جنوبی	۸۴۵,۰۰۰	۷۹	۹.۳۵
مرکزی	۱,۴۷۲,۰۰۰	۷۹	۵.۳۷
قم	۱,۴۵۴,۰۰۰	۷۹	۵.۴۳
سیستان و بلوچستان	۳,۲۸۰,۰۰۰	۷۶	۲.۳۲
یزد	۱,۳۱۴,۰۰۰	۷۵	۵.۷۱
گیلان	۲,۵۶۹,۰۰۰	۷۴	۲.۸۸
سمنان	۷۸۷,۰۰۰	۷۲	۹.۱۵
مازندران	۳,۴۱۵,۰۰۰	۶۸	۱.۹۹
آذربایجان غربی	۳,۵۲۹,۰۰۰	۶۵	۱.۸۴
کرمانشاه	۱,۹۹۹,۰۰۰	۶۲	۳.۱
قزوین	۱,۳۴۶,۰۰۰	۵۸	۴.۳۱
زنجان	۱,۱۱۹,۰۰۰	۵۳	۴.۷۴
گلستان	۲,۰۱۶,۰۰۰	۵۱	۲.۵۳
خراسان شمالی	۸۷۵,۰۰۰	۴۳	۴.۹۱
کهگیلویه و بویراحمد	۷۵۹,۰۰۰	۴۳	۵.۶۷
بوشهر	۱,۲۷۷,۰۰۰	۴۱	۳.۲۱
هرمزگان	۲,۰۱۸,۰۰۰	۳۹	۱.۹۳
ایلام	۵۹۷,۰۰۰	۲۹	۴.۸۶
کردستان	۱,۶۸۹,۰۰۰	۲۸	۱.۶۶
اردبیل	۱,۲۹۹,۰۰۰	۲۲	۱.۶۹
چهارمحال و بختیاری	۹۹۷,۰۰۰	۱۹	۱.۹۱

 

حقوق اقلیت‌های قومی

در سال ۱۴۰۴ در رسته حقوق قومی-ملی، تعداد ۱۷۱ گزارش به ثبت رسید. بر اساس این گزارشات بازداشت ۲۰۷ شهروند مستند شده است. که از این میزان ۱۳۶ بازداشت بدون ارایه حکم قضایی صورت گرفته است. هر چند اتهام ۱۹۲ تن از این بازداشت شدگان مشخص نیست اما بر اساس نشانه ها و سابقه عمل نهاد امنیتی در مناطق مورد اشاره این تعداد بازداشت در دسته بندی حقوق اتنیک ها لحاظ شده است. همچنین برای ۶ نفر نیز ۲۵۱ ماه حبس صادر شده است. که از این میزان ۱۵۳ ماه حبس توسط دادگاه بدوی، ۷۴ ماه حبس توسط دادگاه تجدیدنظر و ۲۴ ماه حبس توسط دیوان عالی کشور صادر شده است. همچنین احضار ۱۸ نفر به نهادهای امنیتی – قضایی، ۱۶ مورد تفتیش منزل، ۷ مورد محاکمه و ۲ مورد بازجویی نیز به ثبت رسیده است.

 

 مقایسه آماری بازداشت در پنج سال اخیر بر اساس تعداد بازداشت، جمعیت هر سال و تغییرات سالانه در حوزه اقلیت های قومی

درصد تغییر نسبت به سال ۱۴۰۴	نسبت بازداشت به جمعیت (اعدام به ازای هر یک میلیون نفر)	تعداد بازداشت	سال
۴۲.۱%-	۴.۰۵	۳۵۸	۱۴۰۰
۱۴.۴%-	۴.۷۳	۲۴۲	۱۴۰۱
۴۴.۲%-	۴.۰۹	۳۷۱	۱۴۰۲
۳۷.۶%-	۳.۶۳	۳۳۲	۱۴۰۳
–	۲.۲۴	۲۰۷	۱۴۰۴

 

حقوق اقلیت‌های مذهبی

در سال ۱۴۰۴، در رسته اقلیت‌های مذهبی، تعداد ۱۹۰ گزارش به ثبت رسیده است، بر این اساس ۱۶۹ شهروند بازداشت شدند. همچنین، ۶٬۹۲۷ ماه حبس تعزیری و ۷۹۸ ماه حبس تعلیقی برای ۹۵ نفر صادر شده است. از این میزان ۳۸۳۷ ماه حبس توسط دادگاه بدوی و ۳٬۸۸۸ ماه حبس توسط دادگاه تجدید نظر صادر شده است. همچنین ۲۶ نفر به چهار میلیارد و هفتصد و سی و نه میلیون تومان و ۹ نفر به ۲۸۸ ماه تبعید محکوم شدند. افزون بر این، ۱۴۱ مورد احضار به مراجع قضایی-امنیتی، ۳۷ مورد محاکمه، ۵۱ مورد بازجویی، ۱ مورد تخریب گورستان، ۱۲۶ مورد تفتیش منزل، ۳۳ مورد ممنوع الخروجی، ۴۰ مورد اجرای حکم حبس، ۳۳ مورد مصادره منزل و اموال و ۱۰ مورد ممانعت از فعالیت اقتصادی گزارش شده است.

 

مقایسه آماری بازداشت در پنج سال اخیر بر اساس تعداد بازداشت، جمعیت هر سال و تغییرات سالانه در حوزه اقلیت ‌های مذهبی

درصد تغییر نسبت به سال ۱۴۰۴	نسبت بازداشت به جمعیت (اعدام به ازای هر یک میلیون نفر)	تعداد بازداشت	سال
۱۵۲.۲%+	۰.۷۶	۶۷	۱۴۰۰
۳.۴%-	۱.۹۵	۱۷۵	۱۴۰۱
۱۴.۱%+	۱.۶۳	۱۴۸	۱۴۰۲
۳۶.۲%+	۱.۳۵	۱۲۴	۱۴۰۳
–	۱.۸۳	۱۶۹	۱۴۰۴

 

مقام های قضایی با بیشترین احکام صادره در حوزه اقلیت های مذهبی

جریمه نقدی	میزان حبس (ماه)	تعداد احکام صادره	شعبه دادگاه	نام قاضی
–	۸۰ ماه	۸ نفر	شعبه ۲ دادگاه انقلاب کرج	سبزواری
نهصد و ده میلیون تومان	۱۰۰۲ ماه	۸ نفر	شعبه ۳۶ دادگاه تجدید نظر تهران	عباسعلی حوزان
–	۴۹۵ ماه	۵ نفر	شعبه ۱ دادگاه انقلاب ورامین	اشکان رامش
–	۶۶۰ ماه	۵ نفر	شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران	ابوالقاسم صلواتی
دو میلیارد تومان	۲۸۸ ماه	۲ نفر	شعبه ۳ دادگاه انقلاب تبریز	حسن فتح نژاد

 

تجمعات و اعتصابات

در سال ۱۴۰۴، دست کم ۲۵۵۱ تجمع اعتراضی در ایران شکل گرفت، این رقم ۷۲۴ تجمع کارگری، ۷۵۷ مورد تجمع صنفی، ۷۹۳ تجمع در حوزه اندیشه و بیان، ۴۰ تجمع در حوزه حق تحصیل و ۳۲ تجمع در حوزه محیط زیست را شامل می شود. همچنین ۲۰۵ تجمع اعتراضی توسط شهروندانی که بیشتر آنها مالباختگان و یا دیگر افرادی هستند که حق شهروندیشان تضییع شده در ۳۱ استان برگزار شد. در کنار تجمعات اعتراضی دست کم ۴۱ اعتصاب صنفی و ۳۹۰ اعتصاب کارگری نیز برگزار شد.

 

قتل شهروندان

در طول سال ۱۴۰۴، مجموعا ۳۲٬۸۲۰ شهروند هدف شلیک نیروهای نظامی قرار گرفتند، که از میان آنها ۶٬۸۲۲ شهروند جان خود را از دست دادند، که این آمار شامل جان باختن ۱۵ کولبر، ۲۳ سوختبر و ۶٬۷۸۴ شهروند دیگر میشود. ۲۵٬۹۹۸ شهروند نیز به واسطه شلیک بی ضابطه اعضای ارگانهای نظامی مجروح شدند که از این تعداد ۲۲ نفر کولبر، ۲۵٬۹۶۳ شهروند عادی و ۱۳ نفر سوختبر هستند.

لازم به ذکر است که ۸ کولبر دیگر نیز به واسطه شرایط اقلیمی و جغرافیایی مانند سرمازدگی، تعقیب و گریز نیروهای نظامی و سقوط از ارتفاع دچار حادثه شدند که از این تعداد ۴ کولبر زخمی شدند و ۴ کولبر دیگر جان باختند. به علاوه، ۸۴ سوختبر نیز در پی تعقیب و گریز نیروهای نظامی دچار حادثه شدند. از این میزان ۷۶ سوختبر کشته و ۸ سوختبر دیگر نیز مجروح شدند.

لازم به ذکر است، در جریان جنگ میان آمریکا و اسرائیل به ایران که از ۹ اسفندماه آغاز شد، حمله به مدرسه دخترانه «شجره طیبه» در میناب منجر به کشته شدن شماری از دانش‌آموزان شد. بر اساس آمار اعلام شده، در این حمله دستکم ۱۶۸ نفر کشته و ۹۵ نفر دیگر مجروح شده‌اند.

همچنین، از آغاز این درگیری‌ها، شمار کشته‌شدگان غیرنظامی به ۱،۳۶۹ نفر، از جمله دست کم ۲۰۷ کودک رسیده است. علاوه بر این، وضعیت ۶۲۷ کشته دیگر به‌عنوان غیرنظامی یا نظامی همچنان نامشخص گزارش شده است.

 

قربانیان مین و انفجار

مین های بر جای مانده از دوران جنگ همه ساله جان شهروندان مرز نشین را تهدید میکند. دولت ایران نیز همچنان به تولید و کاشت مین های ضد نفر ادامه میدهد و برخالف مقاوله نامه های بین المللی ، معتقد است استفاده از این مین ها تنها راه مؤثر برای تأمین امنیت مرزهای طولانی این کشور است.

براساس آمار یک ساله گذشته دستکم ۱۹ شهروند به واسطه انفجار مین های مناطق مرزی جان خود را از دست دادند و ۲۰ شهروند دیگر نیز دچار جراحت شدند.

 

احکام شلاق و قطع عضو

کنوانسیون بین المللی حقوق مدنی و سیاسی صراحتا استفاده از مجازات های تحقیر آمیز و نافی کرامت انسانی مانند شلاق و قطع دست را ممنوع کرده است، با این حال بر اساس آمار گردآوری شده در سال ۱۴۰۴، دستکم حکم ۲ متهم که از سوی مراجع قضایی ایران مجموعا به ۴۸ ضربه شلاق محکوم شده بودند، اجرا شد. همچنین دستکم برای ۸۲ نفر ۳٬۶۸۴ ضربه شلاق توسط دستگاه قضایی ایران صادر شد. افزون بر این، احکام قطع عضو شش متهم که توسط مراجع قضایی ایران به این مجازات محکوم شده بودند، به اجرا درآمد و پنج نفر دیگر نیز به قطع عضو محکوم شدند.

 

محکومیت ‌ها

در یکسال گذشته مراجع قضایی در سراسر کشور با صدور رای در ۴۸۳ پرونده جمعاً ۲۰٬۸۳۲ ماه حبس تعزیری و ۱٬۴۴۰ ماه حبس تعلیقی برای متهمان عقیدتی یا امنیتی صادر کردند. از این میزان، ۱۵٬۵۸۵ ماه حبس توسط دادگاه بدوی، ۵٬۸۴۷ ماه حبس توسط دادگاه تجدید نظر و ۸۴۰ ماه حبس نیز توسط دیوان عالی کشور به ثبت رسیده است. همچنین، هفت میلیارد و چهارصد و نه میلیون و هشتصد هزار تومان جریمه نقدی، ۳٬۶۸۴ ضربه شلاق، ۵۹ مورد ممنوع الخروجی، ۱۰۱ مورد محرومیت از حقوق اجتماعی و ۹۰۰ ماه تبعید توسط مراجع قضایی صادر شده است.

مقایسه ۵ ساله محکومیت براساس تعداد افراد

درصد تغییر نسبت به سال ۱۴۰۴	تعداد افراد محکوم شده	سال
۵۵.۸%+	۳۱۰	۱۴۰۰
۵۵%-	۱.۰۷۵	۱۴۰۱
۴۲.۷%-	۸۴۳	۱۴۰۲
۳۵%-	۷۴۴	۱۴۰۳
–	۴۸۳	۱۴۰۴

 

مقایسه ۵ ساله محکومیت براساس تعداد ماه های حبس صادر شده

درصد تغییر نسبت به سال ۱۴۰۴	تعداد ماه حبس صادر شده	سال
۶۷.۲%+	۱۳,۳۱۶	۱۴۰۰
۳۳.۸%-	۳۳,۶۷۱	۱۴۰۱
۳۴%-	۳۳,۷۹۰	۱۴۰۲
۲۰%-	۲۷,۸۵۷	۱۴۰۳
–	۲۲,۲۷۲	۱۴۰۴

 

 

مقام های قضایی با بیشترین احکام صادره در یکسال گذشته

جریمه نقدی	میزان حبس (ماه)	تعداد احکام صادره	شعبه دادگاه	نام قاضی	تصویر
سیصد و سیزده میلیون و سیصد هزار تومان	۷۰۵ ماه	۱۷ نفر	شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران	ایمان افشاری
–	۳۲۶ ماه	۱۵ نفر	شعبه ۱۰۱ دادگاه کیفری ۲ اشنویه	علی انصاری
یک میلیارد و صد و ده میلیون تومان	۱۳۷۱ ماه	۱۳ نفر	شعبه ۳۶ دادگاه تجدید نظر تهران	عباسعلی حوزان
–	۷۲۰ ماه	۱۱ نفر	شعبه ۱ دادگاه انقلاب اهواز	احسان ادیبی مهر
–	۱۷۲ ماه	۱۱ نفر	شعبه ۲ دادگاه انقلاب کرج	سبزواری
–	۱۲۹۶ ماه	۱۱ نفر	شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران	ابوالقاسم صلواتی
–	۲۶۸ ماه	۹ نفر	شعبه ۱ دادگاه انقلاب مهاباد	یاسر گوزلی
–	۲۷ ماه	۹ نفر	شعبه ۱۰۱ دادگاه کیفری ۲ میاندوآب	ولایی
–	۷۲۰ ماه	۶ نفر	شعبه ۲ دادگاه انقلاب مهاباد	احد صیامی
–	۴۹۵ ماه	۵ نفر	شعبه ۱ دادگاه انقلاب ورامین	اشکان رامش

 

بازداشت ها

در سالی که گذشت، بازداشت ۷۸٬۹۰۷ شهروند در ایران مبنای عقیدتی یا سیاسی یا در مغایرت مشخصی با اصول حقوق بشری داشت. از جمله مهمترین موارد بازداشت می‌توان به ۷۸٬۱۲۶ مورد بازداشت در رسته حق آزادی اندیشه و بیان اشاره کرد. همچنین باید به ۲۰ مورد بازداشت کارگران و فعالین کارگری، ۳۴۳ فرد زیر ۱۸ سال، ۳۹ مورد بازداشت فعالان صنفی، ۱۶۹ مورد بازداشت اقلیت‌های مذهبی و ۲۰۷ مورد از بازداشت افراد با خاستگاه اتنیکی اشاره داشت. هر چند در رابطه با دسته آخر باید اشاره شود اتهام ۲۳۴ تن از این افراد مشخص نیست اما بر اساس نشانه ها و سابقه عمل نهاد امنیتی در مناطق مورد اشاره، این تعداد بازداشت توسط این نهاد در رسته حقوق قومی-ملی طبقه بندی شده است. دستکم ۳ بازداشت به دلیل عدم رعایت حجاب اجباری و آوازخوانی زنان در معابر عمومی به ثبت رسیده است.

 

مقایسه آماری بازداشت در پنج سال اخیر بر اساس تعداد بازداشت، جمعیت هر سال و تغییرات سالانه در یکسال گذشته

درصد تغییر نسبت به سال ۱۴۰۴	نسبت بازداشت به جمعیت (اعدام به ازای هر یک میلیون نفر)	تعداد بازداشت	سال
۴,۰۸۸%+	۲۱.۳	۱۸۸۴	۱۴۰۰
۱۶۳.۴%+	۳۳.۴	۲۹۹۵۰	۱۴۰۱
۱,۹۴۲%+	۴۲.۷	۳۸۶۴	۱۴۰۲
۳,۰۶۷%+	۲۷.۲	۲۴۹۱	۱۴۰۳
–	۸۴۷,۵	۷۸۹۰۷	۱۴۰۴

 

 

در پایان لازم است اشاره شود قطعا آمارهای ارائه شده در این گزارش را نمی‌توان آینه تمام نمای وضعیت حقوق بشر در ایران محسوب کرد؛ زیرا دولت ایران به سازمان ‌های مستقل مدافع حقوق بشر اجازه فعالیت آزادانه و دسترسی به منابع لازم را نمی‌دهد؛ بنابراین این گزارشات را باید حداقل تعریف وضعیت حقوق بشر در ایران دانست که صرفا توسط نهادهای مدنی از جمله هرانا گزارش و به واسط نهاد آمار این تشکل گردآوری و ثبت شده‌اند.

در صورت تمایل برای کسب اطلاعات بیشتر به گزارش سال ۲۰۲۵ این سازمان که اخیرا منتشر شده است مراجعه نمایید.