خبرگزاری هرانا – در شامگاه پنج‌شنبه، مورخ ۱۶ بهمن ماه، مؤسسه آسر در لاهه هلند میزبان پنلی پرمخاطب تحت عنوان “سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: نقض حقوق بشر و جنایات بین‌المللی در ایران و فراتر از آن” بود که به بررسی نقش سپاه پاسداران (سپاه) در نقض گسترده حقوق بشر و جنایات بین‌المللی ادعایی در ایران و خارج از آن اختصاص داشت. این پنل که با همکاری پلتفرم آی.اچ.سی.ال برگزار شد، مجموعه‌ای از حقوق‌دانان، فعالان حقوق بشر، روزنامه‌نگاران و اعضای جامعه ایرانی را برای گفت‌وگویی عمیق درباره خشونت ساختاری، مستندسازی، و مسیرهای پاسخگویی گرد هم آورد. مدیریت این رویداد را گابریله چلویکایت، پژوهشگر ارشد حقوق کیفری بین‌الملل در مؤسسه آسر بر عهده داشت.

همزمانی این نشست با افتتاح دفتر اروپایی مجموعه فعالان با عنوان “بنیاد مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران” که به طور رسمی در هلند به ثبت رسیده، گامی مهم در تقویت حضور حقوقی و عملیاتی این سازمان در اروپا به شمار می‌رود.

گابریله چلویکایت بعنوان مدیر پنل با اشاره به جاری بودن اعتراضات سراسری که در اواخر سال ۲۰۲۵ در ایران شعله‌ور شده گفتگوها را آغاز کرد.

بعنوان اولین سخنران، امین قضایی، نویسنده و فعال حقوق بشر، مروری دقیق بر شکل‌گیری سپاه پاسداران در پی انقلاب ۱۳۵۷ ارائه داد.
قضایی تأکید کرد که ایدئولوژی در سپاه نه صرفاً شعاری بلکه چارچوبی عملیاتی است که خشونت علیه دشمنان داخلی و خارجی فرضی را مشروعیت می‌بخشد. او خاطرنشان کرد که این ایدئولوژی نقش مهمی در عادی‌سازی سرکوب، به‌ویژه در دوره‌های اعتراضات گسترده، ایفا کرده است. همچنین ساختار پیچیده داخلی سپاه، از جمله نیروهای زمینی، واحدهای اطلاعاتی، بسیج، و عملیات‌های برون‌مرزی را تشریح کرد و تأکید کرد که درک این پیچیدگی سازمانی برای ارزیابی مسئولیت در قبال تخلفات ضروری است. این توضیحات زمینه را برای اهمیت کار مجموعه فعالان در پایگاه داده پی.دی.پی فراهم کرد.

سپس نوبت سخن به اسکایلر تامپسون، معاون مدیر مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران (مجموعه فعالان)، رسید.
تامپسون پروژه مستندسازی پاسداران (پی.دی.پی) این سازمان را معرفی کرد، ابتکاری بلندمدت که به منظور ترسیم سیستماتیک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عنوان یک نهاد از بدو تأسیس تا امروز توسط مجموعه فعالان توسعه یافته است. او توضیح داد که پی.دی.پی، موارد مستند نقض جدی حقوق بشر و جنایات بین‌المللی را به واحدها و افراد مشخصی در سپاه مرتبط می‌سازد. این پایگاه داده در حال حاضر شامل پروفایل بیش از ۴٬۸۰۰ عضو سپاه و بیش از ۸۴٬۷۰۰ واحد است و اکنون تحلیل‌های خود را گسترش داده تا نحوه ارتباط این واحدها با وقایع جاری را بررسی کند.

به گفته تامپسون، پی.دی.پی چند هدف کلیدی را دنبال می‌کند: حمایت از تلاش‌های حقوقی برای پاسخگویی، یاری رساندن به نهادهای تحقیق ملی و پژوهشگران، و حفظ سابقه تاریخی عمومی در زمینه‌ای که روایت‌های رسمی اغلب در پی پاک‌سازی یا تحریف شواهد سوءاستفاده‌اند. او تأکید کرد که مستندسازی، خود پایه و اساس پاسخگویی است و بدون آن، پاسخگویی ممکن نیست. تامپسون بیان کرد: « در قلب پی.دی.پی عمل ثبت، حفظ و زمینه‌سازی برای شواهد قرار دارد؛ هم به عنوان شکلی از عدالت به خودی خود و هم به عنوان پایه ضروری برای هرگونه تلاش آینده در راستای پاسخگویی — در حالی که قربانیان در مرکز کار ما باقی می‌مانند.»

والری گابار، از موسسان سازمان آپ‌رایتس، به پیامدهای چنین مستندسازی و راه‌های موجود برای پاسخگویی فراتر از مرزهای ایران پرداخت.
او با استناد به «راهنمای عملی برای رسیدگی به نقض جدی حقوق بشر و جنایات بین‌المللی ادعایی توسط سپاه در ایران و خارج از کشور» که در آوریل ۲۰۲۵ به صورت مشترک توسط مجموعه فعالان و آپ‌رایتسمنتشر شده بود، استراتژی‌های عملی برای پیگیری عدالت را تشریح کرد.

او در مورد استفاده احتمالی از صلاحیت قضایی جهانی در دادگاه‌های ملی و رژیم‌های تحریم‌های هدفمند صحبت کرد. با وجود اذعان به موانع رویه‌ای قابل توجه، گابار تأکید کرد که چارچوب‌های قانونی موجود در صورت گردآوری، ساختاردهی و حفظ شواهد به شکلی که با استانداردهای قضایی مطابقت داشته باشد، فرصت‌های معناداری برای اقدام فراهم می‌کنند.
او در پایان، اهمیت حیاتی مستندسازی با کیفیت بالا برای تلاش‌های پاسخگویی آینده را یادآور شد، از جمله حفظ زنجیره‌های شفاف نگهداری شواهد و رعایت اصول اخلاقی در مستندسازی مانند حفظ هویت قربانیان و خودداری از انتشار نام‌های آنان.

گابار اذعان داشت که هیچ مسیر ساده یا خطی‌ای برای پیش‌روی وجود ندارد، اما تأکید کرد که گزینه‌های حقوقی و پاسخگویی عملی وجود دارد.

در پایان پنل، جلسه پرسش‌وپاسخی طولانی برگزار شد که در آن حاضران پرسش‌هایی درباره چالش‌های مربوط به مستندسازی، گردآوری شواهد، و صلاحیت قضایی جهانی مطرح کردند. چندین سؤال بر نقش کشورهای اروپایی تمرکز داشت — چه به عنوان محل‌های بالقوه برای پرونده‌های صلاحیت قضایی جهانی و چه به عنوان بازیگران سیاسی در شکل‌دهی به پاسخگویی از طریق تحریم‌ها و فشار دیپلماتیک.