روز هفدهم اعتراضات سراسری ایران در شرایطی سپری شد که در سایه قطع ارتباطات ایران با جهان، دسترسی به شواهد میدانیِ قابل راستی‌آزمایی مانند روزهای قبل محدود باقی ماند. در چنین بستری، سه محور اصلی تحولات این روز برجسته بود: استمرار قطع سراسری اینترنت و محدود شدن امکان مستندسازی مستقل، جهش محسوس در ارقام تجمیعی تلفات و بازداشت‌ها بر اساس داده‌های هرانا، و موج پررنگ‌تر واکنش‌ها و اقدامات دیپلماتیک در سطح بین‌المللی.

به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، قطع ارتباطات در روز هفدهم همچنان به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های تعیین‌کننده بحران توصیف شد؛ خاموشی طولانی اینترنت نه‌تنها مسیر راستی‌آزمایی و انتقال تصویر دقیق از وضعیت داخل کشور را تنگ‌تر کرد، بلکه باعث شد بخش معناداری از اطلاعات با تأخیر، پراکنده، و با قابلیت تأیید محدود به بیرون برسد. در همین چارچوب، برخی نهادهای پایش اینترنت از ادامه‌دار شدن خاموشی در مقیاس چند روز خبر دادند و برخی مقام‌های اروپایی نیز این وضعیت را عاملی دانستند که می‌تواند امکان سرکوب را در «سکوت خبری» افزایش دهد.

در روز هفدهم اعتراضات، برخی رسانه‌ها همچنان از «ادامه اعتراضات» در ایران سخن گفتند، اما همزمان تصریح کردند که به دلیل قطع ارتباطات، امکان ترسیم تصویر دقیق از رخدادهای میدانی به‌شدت دشوار شده است.

در سطح بین‌المللی، واکنش‌ها در روز هفدهم صریح‌تر و پرحجم‌تر دنبال شد. دبیرکل سازمان ملل با اشاره به گزارش‌های مربوط به خشونت و استفاده بیش از حد از زور، خواستار خویشتنداری مقام‌های ایران و پرهیز از به‌کارگیری زور غیرضروری یا نامتناسب شد. در اروپا نیز مقام‌های ارشد اتحادیه اروپا ضمن محکوم کردن سرکوب خشونت‌آمیز، بر ضرورت آزادی بازداشت‌شدگان و بازگرداندن کامل دسترسی به اینترنت تأکید کردند. هم‌زمان گزارش‌هایی از احضار سفرای ایران در برخی پایتخت‌های اروپایی و انتقال اعتراض رسمی نسبت به سرکوب منتشر شد و برخی دولت‌ها از جمله فنلاند از احضار سفیر و بررسی اقدامات هماهنگ در چارچوب اتحادیه اروپا سخن گفتند.

در کنار این مواضع، برخی دولت‌ها توصیه‌های امنیتی و کنسولی خود را تشدید کردند. از جمله کانادا از اتباع خود خواست در صورت امکان و با رعایت ملاحظات ایمنی، ایران را ترک کنند و به مسیرهای زمینی جایگزین اشاره شد. همچنین گزارش‌هایی درباره کاهش سطح حضور دیپلماتیک یا خروج کارکنان غیرضروری برخی نمایندگی‌های خارجی در تهران منتشر شد.

در فضای سیاسی آمریکا نیز پیام‌ها درباره ایران ادامه یافت. رئیس‌جمهور ایالات متحده در پیام‌هایی خطاب به معترضان، بر ادامه اعتراض تأکید کرد و از «کمک در راه» سخن گفت؛ در برخی روایت‌های رسانه‌ای، این مواضع با گمانه‌زنی‌هایی درباره گزینه‌های سخت‌تر یا فشارهای گسترده‌تر همراه شد. هم‌زمان، برخی رسانه‌ها از مواضع تندتر بعضی چهره‌ها و مقام‌ها در قبال آینده حکومت ایران نیز گزارش دادند.

همزمان با این تحولات، «مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران» نیز با انتشار بیانیه‌ای، استفاده از نیروی مرگبار علیه معترضان را در بحبوحه قطع سراسری اینترنت محکوم کرد و نسبت به تشدید خشونت در سراسر کشور ابراز نگرانی شدید نمود. این مجموعه در بیانیه خود تأکید کرد قطع عمدی اینترنت، دسترسی به اطلاعات حیاتی، خدمات اضطراری و امکان مستندسازی و راستی‌آزمایی مستقل موارد نقض را مختل کرده و زمینه را برای تداوم استفاده مفرط از زور فراهم می‌کند. در این بیانیه بر لزوم توقف فوری استفاده از نیروی مرگبار، بازگرداندن دسترسی کامل به اینترنت، تضمین دسترسی بدون مانع به خدمات درمانی، و انجام تحقیقات مستقل، بی‌طرفانه و مؤثر درباره موارد نقض حقوق بشر تأکید شده و از جامعه بین‌المللی خواسته شده است برای پاسخگو کردن عاملان و جلوگیری از تداوم نقض‌ها اقدام کند.
این مجموعه همچنین اعلام کرد که در شرایط کنونی به مستندسازی و راستی‌آزمایی با بالاترین استانداردهای ممکن ادامه می‌دهد و در صورت تأیید اطلاعات، به‌روزرسانی‌های لازم را منتشر خواهد کرد.

آمار هرانا تا پایان این روز

بر اساس داده‌های تجمیعی هرانا تا پایان روز هفدهم، مجموعاً ۶۱۴ تجمع اعتراضی در کشور ثبت شده است. این تجمعات در ۱۸۷ شهر برگزار شده و تمام ۳۱ استان کشور را دربر می‌گیرد. در حوزه بازداشت‌ها، بازداشت ۱۸٬۴۳۴ نفر محرز شده است؛ همزمان ۹۷ مورد اعتراف اجباری پخش شده و ۱٬۱۳۴ مجروح با درجه جراحات بالا گزارش شده‌اند.

در بخش تلفات انسانی، مرگ ۲٬۴۰۳ معترض تأیید شده است. در میان جان‌باختگان، ۱۲ کودک (افراد زیر ۱۸ سال) نیز ثبت شده‌اند. همچنین ۹ شهروند غیرنظامیِ غیرمعترض (نه نظامی و نه معترض) در فهرست جان‌باختگان آمده‌اند. در سوی دیگر، ۱۴۷ نفر از نیروهای نظامی و حامی حکومت کشته شده‌اند که در این تعداد، دست‌کم پنج نفر غیرنظامیِ حامی حکومت بوده‌اند.

هرانا همچنین در حال بررسی ۷۷۹ مورد دیگر از گزارشات مربوط به جان باختگان احتمالی است.

در نهایت

روز هفدهم اعتراضات بیش از آنکه روز «گسترش خیابانیِ قابل مشاهده» باشد، روز تثبیت یک وضعیت پرریسک در سایه خاموشی ارتباطی بود. همزمان داده‌های تجمیعی هرانا از جهش قابل توجه در ارقام تلفات، بازداشت‌ها و مجروحان حکایت دارد. در سطح بین‌المللی نیز محکومیت‌ها و اقدامات دیپلماتیک شدت گرفت و توصیه‌های امنیتی برخی دولت‌ها برای خروج اتباع خود از ایران برجسته‌تر شد؛ در همین چارچوب، انتشار بیانیه مجموعه فعالان حقوق بشر نیز بر نگرانی‌ها از استفاده از نیروی مرگبار و پیامدهای قطع اینترنت بر امکان نظارت و پاسخگویی افزود.